دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

ارزیابی دیدگاه‌های سید احمد‌خان هندی در تمایز دین از دنیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار،گروه علوم و قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.
2 دانش‌آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث و پژوهشگر دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید رجایی ارومیه، ارومیه، ایران.
چکیده
تبیین رابطه میان دین و دنیا، از مباحث چالش‌برانگیز جهان معاصر است که متفکران مسلمان را در دو سوی نفی و اثبات در برابر هم قرار داده است. ازاین‌رو، امروزه توجه به دیدگاه‌های نواندیشان مسلمانی که به تمایز دین از دنیا (سکولاریسم) و نفی احکام اجتماعی اسلام می‌پردازند و نقد آن‌ها اهمیت شایانی دارد. سید احمدخان هندی یکی از کسانی است که با پیشگامی نسبت به دیگر نواندیشان مسلمان، تمایز دین از دنیا را پذیرفته است. وی در این زمینه، دیدگاه‌هایی دارد که تحت عناوینی همچون محدودیت دین به امور عبادی و روحانی، تعلیم و تربیت سکولار به جای دینی، تغییرپذیری احکام و قوانین اجتماعی، جدایی دین از سیاست و حکومت و عدم دخالت دین در اقتصاد و معیشت قابل طرح است. دیدگاه‌های سید احمدخان، از جهاتِ وابستگی به روش عقل‌گرایی افراطی، نادیده‌انگاشتن اصول و شاخصه‌های فرهنگی و تربیتی اسلام، فرازمانی‌بودن و تغییرناپذیری چارچوب‌های کلی احکام اجتماعی-سیاسی اسلام، اختصاص حاکمیت مطلق به خدا و دخالت‌دادن وحی در اعمال این حاکمیت، توجه به آیات و روایات فراوانی که به اقتصاد و معیشت دعوت کرده و قواعد آن را بیان می‌کنند، مخدوش‌ است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Evaluation of the Views of Sayyid Aḥmd Khān Hindī to Secularism

نویسندگان English

Hasan REzaee Haftador 1
Mohammad Qasemi Shoob 2
Safar Nasiriyan 3
1 Associate professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Farabi Faculty of Tehran University, Qom, Iran.
2 PhD graduate in Quranic and Hadith sciences and researcher at Imam Hossein University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Islamic Studie, Farhangian University, Shahid Rajaei campus of Urmia, Urmia, Iran.
چکیده English

The explanation of the relationship between religion and worldly life is one of the challenging contemporary discussions at a global level, one that has arrayed rejecting and acknowledging Muslim thinkers against each other. Hence, paying attention to and criticizing Muslim neo-thinkers’ viewpoints who favor secularism and reject the social rules of Islam is of utmost importance. Sayyid Aḥmd Khān Hindī is one of suchlike people who has accepted secularism much before other Muslim neo-thinkers. His views in this regard can be discussed under titles such as considering religion as limited to worshipping and spiritual issues, favoring secular rather than religious education and training, deeming social rules and regulations as changeable, opting for the separation of religion from politics and government, and supporting the separation of religion from economy. Sayyid Aḥmd Khān’s viewpoints are flawed due to several reasons, including their reliance on humanism in content and thought system as well as their inconsideration of the cultural and training principles and indices of Islam, the trans-temporality and human-needs-based nature of the social rules of Islam, the ascription of the absolute sovereignty to God and the assignment of a role to divine revelation in the application of this sovereignty in Islam, and the existence of numerous verses and narrations that regard economy and express its rules.

کلیدواژه‌ها English

Religion and the world
secularism
Sayyid Aḥmd Khān
religious intellectual
Thinkers of the subcontinent

سیاهه منابع

الف- منابع فارسی:

قرآن کریم.
ابن‌فارس، أحمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الإسلامی، 1404.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب. بیروت: دارالطباعة، 1414.
احمدخان، سید. تفسیر القرآن و هو الهدی و الفرقان. ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی. تهران: نشر آفتاب، 1332.
اسدآبادی، سید جمال‌الدین. مجموعه رسائل و مقالات. به کوشش سید هادی خسروشاهی. قم: مرکز بررسی‌های اسلامی، 1379.
الیاده، میرچا. فرهنگ و دین. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی. تهران: طرح نو، 1374.
امین، احمد. پیشگامان مسلمان تجددگرایی در عصر جدید. ترجمه حسن یوسفی اشکوری. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1376.
بهی، محمد. اندیشه نوین اسلامی در رویارویی با استعمار غرب. ترجمه سید حسین سیدی. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، 1377.
جعفری، محمدتقی. فلسفه دین. تهران: موسسۀ تدوین و نشر آثار استاد محمد تقی جعفری، 1392.
جوادی‌آملی، عبدالله. شریعت در آینه معرفت. قم: اسراء، 1378.
خسروپناه، عبدالحسین. کلام جدید. قم: مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، 1379.
خمینی، سید روح‌الله. صحیفه امام. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1370.
راغب اصفهانی، حسین ‌بن محمد. مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم، 1412.
رشیدی، بهروز. فرهنگ و تمدن اسلامی. تهران: انتشارات تیسا، 1391.
ساجدی، امیر. «جایگاه و کارویژه‌های سکولاریسم در غرب و جهان اسلام»، علوم سیاسی 11، شماره 31 (تابستان 1394): 92-49.
سبزواری نجفی، محمد. الجدید فی تفسیر القرآن المجید. بیروت: دار التعارف للمطبوعات، 1406.
صادقی، هادی. «آب را از سرچشمه مبندید»، نقد و نظر 2، شماره 6 (بهار 1375):‌ 168-185
صدوق، محمد بن علی. من لا یحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413.
ضابط‌پور، غلامرضا. اندیشه سیاسی سیدجمال‌الدین اسدآبادی. تهران: کانون اندیشه جوان، 1387.
طباطبایی، محمدحسین. قرآن در اسلام. قم: هجرت، 1360.
طباطبایی، محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1390.
طوسی، محمدبن حسن. التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
عزیزی‌طهنه، آذر. «نقد و بررسی روش تفسیری سید احمدخان هندی» پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه رازی، 1388.
عنایت، حمید. سیری در اندیشه سیاسی عرب. تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر، 1389.
فخررازی، محمد بن عمر. مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1420.
فراستخواه، مقصود. سرآغاز نواندیشی معاصر. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1388.
فراهیدی، خلیل ‌بن أحمد. کتاب العین. قم: نشر هجرت، 1409.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. القاموس المحیط. بیروت: مؤسسة الرسالة، 1426.
فیض، علیرضا. مبادی فقه و اصول؛ مشتمل بر بخشی از مسائل آن دو علم. تهران: دانشگاه تهران، 1395.
کاشانی، ملا فتح‌الله. تفسیر منهج الصادقین فی إلزام المخالفین. تهران: کتاب فروشی محمدحسن علمی، 1336.
کردفیروزجایی، اسدالله. «تحلیل و بررسی مؤلفه‌های اومانیسم در جریان تهاجم فرهنگی»، آیین حکمت 3، شماره 12 (تابستان 1391): 131-154.
کلینی، محمد بن یعقوب. الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیه، 1407.
لاهیجی، عبدالرزّاق. گوهر مراد. تهران: نشر سایه، 1383.
محمدشریف، میان. تاریخ فلسفه در اسلام. ترجمه جمعی از مترجمان، زیر نظر نصرالله پورجوادی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1370.
مسلم‌بن‌حجاج نیشابوری. صحیح مسلم. بیروت: دارالفکر، 2009.
مصباح یزدی، محمدتقی. آموزش فلسفه. تهران: چاپ و نشر بین‌الملل، 1383.
مطهری، مرتضی. اسلام و مقتضیات زمان. تهران: انتشارات صدرا، 1373.
مطهری، مرتضی. مجموعه آثار. تهران: صدرا، 1374.
مکارم شیرازی، ناصر. تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1371.
هاردی، پیتر. مسلمانان هند بریتانیا. ترجمه حسن لاهوتی. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، 1369.
یوسف، جمیل. شخصیت و خدمات سر سید احمدخان. ترجمه خانه فرهنگ. کراچی: آکادمی ادبیات پاکستان، 1999.
 

ب- منابع لاتین:

 
Brown, Daniel. Rethinking tradition in modern Islamic thought. Cambridge: Cambridge University Press, 1996.
Cambridge International Dictionary of English. Cambridge: Cambridge University press, 1995.
New Webster’s Dictionary of the English Language. USA: The Delair Publishing Company, 1981.
Steel, Miranda. Oxford Wordpower Dictionary. Oxford: oxford university press, 2000.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.