دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

تحلیلی زبان‌شناختی‌ـ‌تاریخی از معنای «تحریف» در قرآن و روند تحول معنایی آن پس از قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
چکیده
در قرآن چهار آیه هست که معمولا بیش از دیگر آیات برای اثبات وقوع تحریف لفظی (دست‌بُرد) در تورات مورد استناد قرار می‌گیرند؛ به این دلیل که در آنها فعل «یحرّفون» صراحتا در ارتباط با یهودیان به کار رفته است. در سال‌های اخیر برخی محققان کوشیده‌اند با مداقه در این آیات نشان دهند که استنباط چنین انگاره‌ای از این آیات ممکن نیست؛ بااین‌حال، هنوز پژوهش روشمند و منسجمی بر اساس اصول زبان‌شناسی تاریخی صورت نگرفته است تا نشان دهد که معنا و مدلول این آیات دقیقا چیست و چقدر می‌توان آنها را دال بر وقوع تحریف لفظی در تورات دانست. این پژوهش با تمرکز بر این آیات، ابتدا به پژوهش ریشه‌شناختی کلمۀ «تحریف» در زبان عربی و سایر زبان‌های سامی می‌پردازد و سپس با بررسی معناشناختی آیات تحریف به این نتیجه می‌رسد که اساسا نه در لغت و نه در شبکۀ معنایی قرآن این واژه به معنای «دست‌بُرد در متن» نیست؛ بلکه تنها به معنای «تحریف معنوی» یا اصطلاحا «معناگردانی» است. در ادامه، با کاوش در کهن‌ترین متون جدلی مسیحی‌ـ‌اسلامی تلاش می‌شود راهی به فهم چگونگی تحول معنایی اصطلاح تحریف از «معناگردانی» به «دست‌برد» یافت شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Linguistic-Historical Analysis of the Meaning of Taḥrīf in the Qurʾān, and Its Later Semantic Developments

نویسنده English

Mohammad Ali Tabatabaie (Mehrdad)
Assistant Professor, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
چکیده English

Four Quranic verses in which the term “yoḥarrifuna” has occurred are most cited to prove the textual distortion of the Bible. Some scholars, however, tend to see these verses as referring to something other than textual corruption of the Bible, yet no one has still conducted a systematic research to determine the clear meaning of these verses and their relation to the idea of Biblical falsification. After a philological survey on the meaning of Taḥrīf in Arabic and other Semitic languages, this paper conducts a semantic analysis of these verses and shows that neither lexically nor in the semantic grid of the Quran this word implies textual falsification, but it simply means misinterpretation. Through a survey on the oldest Christian-Muslim polemics it is shown that how the meaning of the word underwent a shift from misinterpretation to textual falsification. After a philological survey on the meaning of Taḥrīf in Arabic and other Semitic languages, this paper conducts a semantic analysis of these verses and shows that neither lexically nor in the semantic grid of the Quran this word implies textual falsification, but it simply means misinterpretation. Through a survey on the oldest Christian-Muslim polemics it is shown that how the meaning of the word underwent a shift from misinterpretation to textual falsification.

کلیدواژه‌ها English

Biblical Falsification
The Bible
The Quran
Misinterpretation
Distortion
الف) کتب و مقالات
الف-1: فارسی
ابن سیده، علی بن اسماعیل (1421)، المحکم والمحیط الاعظم، تحقیق عبدالحمید هنداوی، بیروت: دار الکتب العلمیة.
ابن فارس، احمد (1404)، معجم مقائیس اللغة، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1421)، لسان العرب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابوالربیع، محمد بن اللیث (2006)، رسالة ابی الربیع محمد بن اللیث من هارون الرشید إلی قسطنطین ملک الروم، تحقیق و تقدیم: خالد محمد عبده، الجیزه: مکتبة النافذة.
ابوقره (2007)، مجادلة ابی قرة مع المتکلمین المسلمین فی مجلس الخلیفة المأمون، تقدیم و تحقیق الأرشمندریت أغناطیوس دیک، حلب: طبعة ثانیة.
احمدی، محمدحسن (1393)، مسئله‌شناسی تحریف، قم: انتشارات دانشکدۀ اصول الدین.
ازهری، محمد بن احمد (1421)، تهذیب اللغة، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
ایزوتسو، توشیهیکـو (1391)، خدا و انسان در قرآن، ترجمـۀ احمـد آرام، چاپ هفتـم، تهـران: شرکت سهامی انتشار.
توفیقی، حسین (1395)، تفسیر پنج موضوع قرآنی، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412)، مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دار القلم.
زبیدی، محمد بن عبدالرزاق (1414)، تاج العروس، تحقیق علی شیری، بیروت: دار الفکر.
سلامی، احمد و سید محمدعلی ایازی (1397)، «مقصود از تورات و انجیل در قرآن»، پژوهش‌های قرآنی، دورۀ 23، شمارۀ 86، صص  76-101.
الصاحب بن عباد، اسماعیل (1414)، المحیط فی اللغة، تحقیق محمد حسن آل یاسین، بیروت: عالم الکتب.
طباطبایی، محمدعلی (1397 الف)، «سیر تاریخی پژوهش‌های غربی دربارۀ انگارۀ اسلامی تحریف بایبل»، مطالعات تطبیقی قرآن کریم و متون مقدس، دورة 1، شمارة 1، صص 49-82.
طباطبایی، محمدعلی (1397 ب)، «دین‌پژوهی ایرانی و مشکل معادل‌گزینی: پیشنهاد معادل‌هایی پارسی برای چند اصطلاح کلیدی»، آینه پژوهش، دورة 29، شمارة 173، صص 33-46.
طباطبایی، محمدعلی و محمدعلی مهدوی‌راد (1397)، «تاریخ انگارۀ تحریف بایبل در مجادلات مسیحی ـ اسلامی»، تاریخ اسلام، دورة 19، شمارة 74، صص 137-179.
طرفة بن العبد (1423)، دیوان طرفة بن العبد، تحقیق مهدی محمد ناصرالدین، ط3، دار الکتب العلمیة.
فاریاب، محمدحسیـن (1388)، «تحریف تورات و انجیـل از دیـدگاه قرآن»، معرفت، دورة 18، شمارة 143، صص 137-153.
فراهیدی، خلیل بن احمد (بی‌تا)، کتاب العین، تحقیق مهدی المخزومی و ابراهیم السامرائی، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
مسعودی، فروغ و مهراب صادق‌نیا (1396)، «الهامی بودن تورات به روایت قرآن کریم و سنت دینی یهود»، پژوهش‌های ادیانی، دورة 5، شمارة 10، صص 25-40.
الف-2: لاتین
Burton, John (1992). “The Corruption of the Scriptures,” Occasional Papers of the School of Abbasid Studies, Vol. 4, pp. 95-106.
Costaz, Louis (2002). Dictionnaire Syriaque-Français, Syriac-English Dictionary, قاموس سریانی عربی, 3rd edition, Beyrouth: Dar el-Machreq.
Di Matteo, Ignazio (1922). “Il tahrif od alterazione della Bibbia second I musulmani,” Bessarione (Rome), Vol. 38, pp. 64-111; 233-260.
Firestone, Reuven (1997). The failure of a Jewish program of public satire in the squares of Medina. Judaism, Vol. 46, No. 4, pp. 439-452.
Gesenius, William (1857). Hebrew and Chaldee Lexicon to the Old Testament Scriptures, tr. Samuel Prideaux Tregelles, London: Samuel Bagster & Sons.
Horovitz, Joseph (1964). Jewish Proper Names and Derivatives in the Koran, Hildesheim: George Olmse Verlagsbuchhandlung.
Muir, William (1850). The Testimony Borne by the Coran to the Jewish and Christian Scriptures, 2nd ed, London: Allahabad.
Nickel, Gordon (2011). Narratives of Tampering in the Earliest Commentaries on the Qur’ān (History of Christian-Muslim Relations, Vol. 13, Brill: Leiden.
Reynolds, Gabriel Said (2010). “On the Qurʾānic Accusation of Scriptural Falsification (tarīf) and Christian Anti-Jewish Polemic,” Journal of the American Oriental Society, Vol. 130, No. 2, pp. 189–202.
Smith, Robert Payne (1903). A Compendious Syriac Dictionary, edited by J. Payne Smith, Oxford: Clarendon Press.
TDOT: Botterweck, G. J. et al (1995). Theological Dictionary of the Old Testament, USA: William B. Eerdmans Publishing Co.
Thomas, David & Barbara Roggema (eds) (2009). Christian-Muslim Relations: A Bibliographical History, Leiden-Boston: Brill.
Watt, W. Montgomery (1955-6). “The Early Development of the Muslim Attitude to the Bible,” Transactions of the Glasgow University Oriental Society, Vol. 16, pp. 50-62.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.