دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

بررسی برداشت‌های فلسفی فیلسوفان مسلمان از آیۀ شریفۀ 53 فصلت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار دپارتمان فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران.
چکیده
فیلسوفان مسلمان با اعتقاد به هماهنگی آموزه‌های فلسفی خود با آموزه‌های وحیانی و در تقابل با کسانی که این دو نوع آموزه را از اساس متفاوت و بلکه متضاد می‌دانند، در تأیید دیدگاه‌های فلسفی خود گاه به آیاتی از قرآن کریم یا روایات پیامبر اسلام (ص) و امامان معصوم (ع) استشهاد کرده‌اند. این نوع استشهادها را در آثار و منابع فلسفی از فارابی تا حکیم سبزواری و فیلسوفان معاصر می‌توان مشاهده کرد. با این تفاوت که در آثار برخی آنان (مانند فارابی و ابن‌سینا) تعداد این استشهادها اندک و در آثار برخی دیگر (مانند سهروردی و ملاصدرا) به فراوانی وجود دارد. بررسی این استشهادها می‌تواند از یک‌سو ما را با ‌ تفسیر قرآن کریم به روش فلسفی آشنا سازد و از این طریق نگاه تفسیری ما را تعمیق بخشد و از سوی دیگر با نشان دادن قوت و ضعف این استشهادها میزان موفقیت تلاش فیلسوفان مسلمان را در جهت تقریب آموزه‌های فلسفی و دینی آشکار سازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Study of the philosophical perceptions of Muslim philosophers of The Holy Quran 41:53

نویسنده English

Seyed Mohammad Entezam
Associate Professor, Department of Philosophy, Mofid University, Qom, Iran.
چکیده English


In different cases, Muslim philosophers attested to 41:53 to prove their philosophical viewpoints. Going through their philosophical works, we could find ten attestation mentioned earlier. Nine of these attestations have been explained (The tenth attestation will be studied in another paper.) and also there are subtitles for five more general titles in this paper. The titles are as follows: Anthropology, Epistemology, Psychology, Ontology and Theology. In the explanation of every part, at first we explained the philosophical assertion and how to attest to the scared verse, then we talked about strengths and weaknesses. These studies indicate some of the philosophical attestations to this sacred verse have no clear reason, but some other are espousal or we can consider them as one of the possibilities in commenting the verse.
   

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Philosophical Interpretation of Quran
The Holy Quran 41:53
Philosophical- Quranic Anthropology
Philosophical- Quranic Epistemology
Philosophical- Quranic Theology. 
  • الف) کتب و مقالات

    الف-1: فارسی

    • ابن­حزم اندلسی، علی­بن احمد (1980)، رسائل ابن حزم، به­تصحیحِ احسان عباسی، چاپ اول، بیروت: المؤسسة العربیة.
    • ابن­سینا، حسین­بن عبدالله (1363)، المبدأ و المعاد، به­تحقیقِ عبدالله نورانی، چاپ­اول، تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی.
    • ابن­سینا، حسین­بن عبدالله (1400 ق)، رسائل ابن­سینا (رساله فی الفعل و الإنفعال)، چاپ اول، قم: انتشارات بیدار.
    • ابن­عربی، محی­الدین (1946)، فصوص الحکم، چاپ­اول، قاهره: دار احیاء الکتب العربیة.
    • ابن­عربی، محی­الدین (1994)، الفتوحات المکیة، به­تصحیحِ عثمان یحیی، چاپ­دوم، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • اخوان الصفاء (1412 ق)، رسائل اخوان الصفاء، چاپ­اول، بیروت: دارالإسلامیة.
    • آملی، سیدحیدر (1352)، المقدمات من کتاب نص النصوص، چاپ­اول، تهران: انستیتو ایران و فرانسه.
    • بلخی، مقاتل­بن سیلمان (1423 ق)، تفسیر مقاتل­بن سلیمان، به­تحقیقِ عبدالله محمود شحاته، چاپ­اول، بیروت: احیاء التراث.
    • سبزواری، ملاهادی (1360)، التعلیقة علی الشواهد الربوبیة، به­تصحیحِ سیدجلال­الدین آشتیانی، چاپ­دوم، مشهد: انتشارات دانشگاه.
    • سبزواری، ملاهادی (1379)، شرح المنظومه، به­تصحیحِ حسن­زاده آملی، چاپ­اول، تهران: نشر ناب.
    • سبزواری، ملاهادی (1383)، اسرار الحکم، به­تصحیحِ کریم فیضی، چاپ­اول، قم: انتشارات مطبوعات دینی.
    • سهروردی، یحیی­بن حبش (1375)، مجموعه مصنفات، به­تصحیحِ هانری کربن و سیدحسین نصر، چاپ­دوم، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • شهرزوری، محمدبن محمود (1372)، شرح حکمة الاشراق، به­تصحیحِ حسین ضیائی تربتی، چاپ­اول، تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • طباطبایی، محمدحسین (1417 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ­پنجم، قم: انتشارات جامعۀ مدرسین.
    • طوسی، محمدبن حسن (بی­تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، به­تحقیقِ احمد قصیر عاملی، بیروت: دار احیاء التراث.
    • قونوی، صدرالدین محمد (1381)، اعجاز البیان فی تفسی ام القرآن، به­تصحیحِ سیدجلال­الدین آشتیانی، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
    • قیصری، داوودبن محمود (1375)، شرح فصوص الحکم، چاپ اول، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
    • کلینی، محمدبن یعقوب (1430 ق)، الکافی، چاپ اول، قم: دارالحدیث.
    • الکندی، یعقوب­بن اسحاق (بی­تا)، رسائل الکندی، به­تصحیحِ محمد ابوریده، قاهره: دارالفکر العربی.
    • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم (1302 ق)، الرسائل التسعة (رساله اکسیر العارفین)، چاپ اول، قم: مکتبه المصطفوی‌
    • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم (1360 الف)، اسرار الآیات، به­تصحیحِ محمد خواجوی، چاپ اول، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
    • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم (1360 ب)، مفاتیح الغیب، به­تصحیحِ محمد خواجوی، چاپ­اول، تهران: مؤسسۀ تحقیقات فرهنگی.
    • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم (1360 ج)، الشواهد الربوبیة، به­تصحیحِ سیدجلال­الدین آشتیانی، چاپ­دوم، مشهد: انتشارات دانشگاه.
    • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم (1981)، اسفار، چاپ­سوم، بیروت: دار احیاء التراث.
    الف-2: لاتین

    • Akhavan Al-Safaa (1992). Rasaael Akhavan Al-Safaa, 1st ed, Beirut: Dar Al-Islaiyah. [In Arabic]
    • Al-kandi, Yaghoub Ibn Ishagh (N.D). Rasaael Al-Kandi, Editted by Muhammad Abu Rideh, Cairo: Dar Al-Fikr Al-Arabi.
    • Amoli, Sayyed Heider (1973). Moghadamat Min Ketab Nass Al-Nosuh, 1st ed, Tehran: Iran and France Institute. [In Arabic]
    • Balkhi, Maghatel Ibn Soleiman (2003). Tafsir-e Maghatel Ibn Soleiman, Reseached by Abdul Allah Mahmud Shahateh, 1st ed, Beirut: Ehya Al-Teraath. [In Arabic]
    • Ibn Arabi, Mohyee Al-Din (1946). Fosus Al-Hekam, 1st ed, Cairo: Dar Al-Ketab Al-Arabiyah. [In Arabic]
    • Ibn Arabi, Mohyee Al-Din (1994). Al-Fotuhat Al-Makiyah, Edited by Osman Yahya, 2nd ed, Beirut: Dar Al-Ehya Al-Teraath Al-Arabi. [In Arabic]
    • Ibn Hazam Indelessi, Ali Ibn Ahmed (1980). Rasaael Ibn Ahmed, Edited by Ehsan Abbasi, 1st ed, Beirut: Al-Arabiyah Institution. [In Arabic]
    • Ibn Sina, Hussain Ibn Abdul Allah (1980). Rasaael Ibn Sina (Rasaalah Fi Al-Feel va Al-Enfeal), 1st ed, Bidaar Publication, Qom. [In Arabic]
    • Ibn Sina, Hussain Ibn Abdul Allah (1984). Al-Mabaa va Al-Maad, Researched by Abdul Allah Noorani, 1st ed, Tehran: Islamic Studies Institution. [In Arabic]
    • Kalini, Muhammad Ibn Yaghoub (2009). Al-Kafi, 1st ed, Qom: Dar Al-Hadith. [In Arabic]
    • Molla Sadra, Muhammad Ibn Ibrahim (1923). Ah-Rasaael Al-Tasaah (Resaaleh Aksir Al-Arefin), 1st ed, Qom: Makatab Al-Mustafa. [In Arabic]
    • Molla Sadra, Muhammad Ibn Ibrahim (1981). Asfar, 3rd ed, Beirut: Dar Al-Ehya Al-Teraath. [In Arabic]
    • Molla Sadra, Muhammad Ibn Ibrahim (1981). Al-Shavahed Al-Robubiyah, Edited by Sayyed Jala Al-Din Ashtiani, 2nd ed, Mashhad: University Publication. [In Arabic]
    • Molla Sadra, Muhammad Ibn Ibrahim (1981). Asrar Al-Ayaat, Edited by Muhammad Khajavi, 1st ed, Tehran: Iranian Society of Wisdom and Philosophy. [In Arabic]
    • Molla Sadra, Muhammad Ibn Ibrahim (1981). Mafaatih Al-Ghayb, Edited by Muhammad Khajavi, Tehran: Cultural Research Institute. [In Arabic]
    • Qeysari, Davoud Ibn Mahmud (1996). Sharh Al-Fosus Al-Hakam, 1st ed, Tehran: Scientific and Cultural Publication. [In Arabic]
    • Qunavi, Sadr l-Din Muhammad (2002). Eejaz Al-Bayan Fi Tafsir Omm Al-Quran, Edited by Sayyed Jalal Al-Din Ashtiani, Qom: Islamic Propagation Office Publication. [In Arabic]
    • Sabzevari, Molla Hadi (1981). Al-Taalighat Alaa Al-Shavahed Al-Roboubiyah, Edited by Sayyed Jala Al-Din Ashtiani, 2nd ed, Mashhad: University Publication. [In Arabic]
    • Sabzevari, Molla Hadi (2000). Sharh Al-Manzoumeh, Hasan Zadeh Amoli, 1st ed, Tehran: Nashr Naab. [In Arabic]
    • Sabzevari, Molla Hadi (2004). Asrar Al-Hekam, Edited by Karim Feizi, 1st ed, Qom: Religious Press Publication. [In Persian]
    • Shahrouzi, Muhammad Ibn Mahmoud (1993). Sharh Hekmah Al-Ishragh, Edited by Hussain Ziyaei Torbati, 1st ed, Tehran: Cultural Studies and Research Institution. [In Arabic]
    • Sohrevardi, Yahya Ibn Habash (1996). Mosnefat Collection, Edited by Hanry Karben and Sayyed Hussain Nasr, 2nd ed, Tehran: Cultural Studies and Research Institution. [In Arabic & Persian]
    • Tabatabaai, Muhammad Hussein (1997). Al-Mizan Fi Tafsir Al-Quran, 5th ed, Qom: Jameeh Modarresin Publication. [In Arabic]
    • Tousi, Muhammed Ibn Hasan (N.D). Al-Tebyan Fi Tafsir Al-Quran, Researched by Ahmed Qasir Ameli, Beirut: Dar Al-Ehya Al-Teraath. [In Arabic]

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.