دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

علم قدسی در برابر علم مدرن در اندیشه سید حسین نصر؛ بازتاب مبانی معرفت‌شناختی و پیامدهای سیاسی در سنت‌گرایی معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محقق پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.
چکیده
این مقاله به بررسی تقابل بنیادین علم قدسی و علم مدرن از منظر سنت‌گرایان معاصر می‌پردازد. این پژوهش با رویکردی تفسیری-تحلیلی و با توجه به زمینه‌های فکری و تاریخی شکل‌گیری اندیشهٔ سنت‌گرایان نشان می‌دهد که نقد ریشه‌ای ایشان از علم جدید، نه نقد صرفاً فنی، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از نفی تمام‌عیار جهان‌بینی تجدد و پیامدهای سیاسی-اجتماعی آن است. مقاله در سه بخش اصلی سامان یافته است: نخست، تمایزات معرفت‌شناختی و متافیزیکی علوم سنتی و مدرن تبیین می‌شود. دوم، نقد علم سکولار و تکنولوژی مدرن در پرتو مفاهیمی چون قداست‌زدایی از طبیعت و بحران معنا تحلیل می‌شود. سوم، جایگاه محوری علم قدسی در ترسیم نظام سیاسی مطلوب سنت‌گرایان که مبتنی بر اصل عدم مساوات و ولایت فیلسوف-حکیم است، مورد واکاوی قرار می‌گیرد. استدلال اصلی مقاله آن است که از نگاه سنت‌گرایانی چون نصر، احیای علم قدسی تنها راه برون‌رفت از بحران‌های چندبعدی جهان متجدد و احیای نظم سیاسی مبتنی بر حقایق ازلی و ابدی حکمت خالده است. برای غنای تحلیل، مثال‌های تاریخی از سنت‌های غیراسلامی (هند باستان و چین سنتی)، مقایسه با متفکران ایرانی، راهکارهای عملی برای احیای علم قدسی و نقش نصر در گفت‌وگوهای میان‌فرهنگی نیز بررسی شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Sacred Science versus Modern Science in the Thought of Seyyed Hossein Nasr; Reflection of Epistemological Foundations and Political Consequences in Contemporary Traditionalism

نویسنده English

Seyedsajjad Aleseydeghafour
Researcher, Research Institute of Culture and Teachings of the Holy Quran, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran.
چکیده English

This article examines the fundamental opposition between sacred science and modern science from the perspective of contemporary Traditionalists. Using an interpretive-analytical approach and considering the intellectual and historical contexts of the formation of Traditionalist thought, this study shows that their radical critique of modern science is not merely a technical criticism, but an inseparable part of a total rejection of the modern worldview and its socio-political consequences. The article is organized into three main sections: First, the epistemological and metaphysical distinctions between traditional and modern sciences are explained. Second, the critique of secular science and modern technology is analyzed in light of concepts such as the desacralization of nature and the crisis of meaning. Third, the central role of sacred science in delineating the Traditionalists' ideal political system, which is based on the principle of inequality and the guardianship of the philosopher-sage, is examined. The main argument of the article is that from the perspective of Traditionalists like Nasr, the revival of sacred science is the only way to overcome the multidimensional crises of the modern world and to restore a political order based on the eternal and perennial truths of the philosophia perennis. To enrich the analysis, historical examples from non-Islamic traditions (ancient India and traditional China), comparisons with Iranian thinkers, practical strategies for reviving sacred science, and Nasr's role in intercultural dialogues are also examined.

کلیدواژه‌ها English

Sacred Science
Modern Science
Traditionalism
Seyyed Hossein Nasr
Philosophia Perennis
Technology
Political System
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
افلاطون. جمهور. ترجمهٔ فؤاد روحانی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۳.
بروجردی، مهرزاد. روشنفکران ایرانی و غرب. ترجمهٔ جمشید شیرازی. تهران: نشر فرزان، ۱۳۷۶.
پوپر، کارل. جامعه باز و دشمنان آن. ترجمهٔ عزت‌اللّه فولادوند. تهران: انتشارات خوارزمی، ۱۳۲۴.
ساوری، راجر. ایران در دوره صفوی. ترجمهٔ کامبیز عزیزی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۵۹.
سروش، عبدالکریم. عقلانیت و دینداری. تهران: نشر صراط، ۱۳۷۹.
شبستری، محمد مجتهد. هرمنوتیک، کتاب و سنت. تهران: نشر طرح نو، ۱۳۷۸.
شووان، فریتیوف. بررسی متافیزیک و اسطوره ه‌شناسی. ترجمهٔ محمد راسخ. تهران: نشر قلم، ۱۳۶۵.
شووان، فریتیوف. نوشته‌های بنیادین. ترجمهٔ نصراللّه حکمت. تهران: نشر قلم، ۱۳۷۲.
فولتز، ریچارد. اسلام و اکولوژی. ترجمهٔ محمد راسخ. تهران: نشر نی، ۱۳۸۲.
گنون، رنه. بحران جهان مدرن. ترجمهٔ حسن گائینی. تهران: انتشارات حکمت، ۱۳۸۰.
گنون، رنه. سلطنت کمیت. ترجمهٔ علی‌محمد کاردان. تهران: انتشارات حکمت، ۱۳۵۴.
کوماراسوامی، آناندا. درب آسمان: کوماراسوامی در مورد اسطوره و معنا. ترجمهٔ بهروز نصراللّه‌زاده. تهران: نشر نی، ۱۳۷۶.
مارکوزه، هربرت. انسان تک‌ساحتی. ترجمهٔ محسن مؤمنی. تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۳.
مقویسی، هایده. فمینیسم و بنیادگرایی اسلامی. تهران: نشر گام نو، ۱۳۷۸.
مطهری، مرتضی. عدل الهی. تهران: انتشارات صدرا، ۱۳۶۴.
نصر، سید حسین. انسان و طبیعت: بحران انسان متجدد. ترجمهٔ عبدالرحیم گواهی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۴۷.
نصر، سید حسین. دانش و امر مقدس. ترجمهٔ جلال‌الدین اعلم. تهران: نشر قلم، ۱۳۶۰.
نصر، سید حسین. نیاز به علم مقدس. ترجمهٔ محمد صالحی. تهران: نشر نی، ۱۳۷۲.
نصر، سید حسین. قلب اسلام: میراث جاودان پیامبران از حضرت آدم تا آخرین پیامبر. ترجمهٔ مصطفی شهرآیینی. تهران: نشر قلم، ۱۳۸۱.
نصر، سید حسین. اسلام در جهان مدرن. ترجمهٔ محمد صالحی. تهران: نشر نی، ۱۳۸۹.
نیومن، اندرو. ایران صفوی: تولد دوباره یک امپراتوری. ترجمهٔ بهزاد کریمی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۵.
هایدگر، مارتین. پرسش از تکنولوژی. ترجمهٔ شاپور اعتماد. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۵۶.
هیک، جان. تفسیر دین. ترجمهٔ بهرام مشیری. تهران: نشر قلم، ۱۳۶۸.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.