دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

حج؛ نمود همبستگی دینی معطوف به عدالتِ مسلمانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، گروه معارف اسلامی و دروس عمومی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
مراسم حج هر سال و حضور بی‌پیرایه و عاری از تعلقات دنیوی حجاج در سرزمین وحی، زمینه‌ای مناسب برای احساس ضرورت مسئولیت همگانی آحاد مسلمین در پیگیری هدفی واحد، یعنی کوشش برای خداگونه‌شدن انسان‌ها در روی زمین و تلاش برای تحقق عدالت در جوامع اسلامی فراهم می‌سازد. این نوشتار در پاسخ به این پرسش که «چگونه مناسک حج به ایجاد همبستگی معطوف به عدالت در جامعه اسلامی مدد می‌رساند؟» در پی آن است تا صحت این فرضیه که «با درک مفهوم عدالت‌مداری طی مناسک مختلف حج به‌منزله ارزشی مشترک در هویت اصیل اسلامی، عدالت‌خواهی به‌مثابه یک مکانیسم میانجی، می‌تواند پیوند و همگرایی آحاد مسلمین را به ارمغان آورد» را از رهگذر مطالعه کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی- تحلیلی بررسی کند.‌ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مناسک حج از احرام گرفته تا رمی جمرات و قربانی، همگی در صدد طرح عدالت در جایگاه یک ارزش و یک معیار و مکانیسم میانجی در زندگی اجتماعی انسان‌ها است تا به انبوه مسلمانان در این اجتماع سالانه یادآوری شود چنانچه عدالت در پهنه جوامع صورت عملی به خود بگیرد، می‌تواند با پی‌ریزی روابط در همه حوزه‌ها، سبب گسترش حلقه‌های پیوند در خلق همکاری‌های اجتماعی دنیای اسلام گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Hajj,Manifesting the justice-oriented religious identity of Muslims focused on solidarity

نویسنده English

Mojtaba Attarzadeh
Associate Professor, Department of Islamic Studies, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده English

The Hajj ceremony every year and the unrestrained and free presence of pilgrims in the land of revelation is a suitable ground for feeling the necessity of the responsibility of all Muslims in pursuing a single goal, which is to try to make people like God on earth, including trying to realize justice in Islamic societies. This article is in response to the question, "How does performing Hajj rites help to create Islamic solidarity?" It seeks to verify the validity of this hypothesis that "by understanding justice in Hajj rituals as a common value in authentic Islamic identity, seeking justice as a mediating mechanism can bring the connection and integration of Muslims" through a library study. And analyze it in a descriptive-analytical way. The findings of the research show that Hajj rites from Ihram to Ramie Jamrat and Qurbani are all aimed at projecting justice as a value and a criterion and mediating mechanism in the social life of humans to the masses of Muslims. In this annual meeting, it should be remembered that if justice is implemented in the society, it can expand the links in the creation of social cooperation in the Islamic world by building relationships in all areas.

کلیدواژه‌ها English

justice
pilgrimage
solidarity
telepathy
religious identity
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
قرآن کریم
نهج‌البلاغه
ابن‌بابویه قمی، محمدبن‌علی. علل الشرایع. ترجمه محمدجواد ذهنی تهرانی. چاپ دهم. قم: مؤمنین، ۱۳۸۸‌.
ا‌بنابیالحدید. شرح نهج‌البلاغه. بیروت: دار احیاء الکتب العربیه، ۱۴۰۴ق.
اشتراوس، لئو. حقوق طبیعی و تاریخ. ترجمه باقر پرهام. تهران: انتشارات آموزش و انقلاب اسلامی، ۱۳۶۹.
الآمدی التمیمی، عبدالواحد. غرر الحکم. ترجمه حسین شیخ‌الاسلامی. جلد۱. قم: انصاریان، ۱۳۷۴.
اندیشه، هاشم، حیدرعلی رستمی، و محمدامین سپاهیان. «حج، عامل هویت‌یابی مسلمانان و جامعه اسلامی»، فصلنامه میقات حج ۲۷، شماره ۱۰۵ (آذر ۱۳۹۷): ۱۲۷ -۱۴۰.
انصاریان، حسین. حج در آینه عرفان. چاپ اول. تهران: نشر مشعر، ۱۳۸۶.
بشیریه، حسین. انقلاب و بسیج اجتماعی. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۴.
بیابانکی، سید مهدی. «مشخصه‌های اساسی طبیعت‌گرایی در فلسفه معاصر غرب»، فصلنامه غرب‌شناسی بنیادی ۹، شماره ۱ (اردیبهشت ۱۳۹۷): ۲۳-۴۶.
پاینده، ابوالقاسم. نهج الفصاحه. چاپ چهارم. تهران: انتشارات دنیای دانش، ۱۳۸۲.
پورعزت، علی‌اصغر. عدالت حقمدار. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۹۱.
تامپسن، کنت. نظریه دورکیم درباره هم‌بستگی اجتماعی. ترجمه مهناز مسمّی پرست. چاپ اول. تهران: انتشارات نشر نی، ۱۳۸۸.
ج. گرب، ادوارد. نابرابری اجتماعی: دیدگاه‌های نظریه‌پردازان کلاسیک و معاصر. ترجمه محمد سیاهپوش و احمدرضا غروی نژاد. تهران: نشر معاصر، ۱۳۷۳.
حاتمی، محمدرضا، و جبار رحمانی. عدالت در اسلام. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، ۱۳۹۱.
حرعاملی، محمدبن‌حسن. الفصول المهمة فی اصول الائمه. قم: مؤسسه معارف اسلامی، ۱۴۱۲ق.
جوادی آملی، عبدالله. وحدت جوامع در نهج‌البلاغه. قم: نشر اسراء، ۱۳۹۰.
دورکیم، امیل. درباره تقسیم کار اجتماعی. ترجمه باقر پرهام. تهران: کتابسرای بابل، ۱۳۶۹.
رضائی، حسن، نورالله کریمیان، و محسن محمدی. «ظرفیت‌های درونی اسلام در تقویت همبستگی با تمرکز بر نقش حج در وحدت جهان اسلام»، فصلنامه اسلام و مطالعات اجتماعی ۳، شماره ۲ (مهر ۱۳۹۴): ۲-۲۶.
رئوفی، محمود. «مؤلفه‌های هویت دینی»، دو فصلنامه دین و ارتباطات ۱۷، شماره ۱ و ۲ (بهار و تابستان ۱۳۸۹): ۹۱-۱۱۳.
ضیاءآبادی، سید محمد. حج، برنامه تکامل. تهران: انتشارات تبیان، ۱۳۷۶.
طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: مرکز نشر فرهنگی رجاء، ۱۳۷۴.
طبرسی، ابومنصور. احتجاج. ترجمه بهراد جعفری. تهران: دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۸۱.
کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق. الکافی. چاپ چهارم. تهران: دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق.
کوزر، لوئیس. زندگی و اندیشه بزرگان جامعه‌شناسی. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: انتشارات علمی، ۱۳۶۸.
مجلسی، محمدباقربن‌محمدتقی. بحارالانوار. چاپ دوم. بیروت: مؤسسة وفا، ۱۴۰۷ق. 
محمدی، محسن. حج و تعالی جهان اسلام؛ مروری بر کارکردهای بین‌المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی. تهران: نشر مشعر، ۱۳۹۳.
مصباح یزدی، محمدتقی. نقد و بررسی مکاتب اخلاقی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‌(ره)، ۱۳۷۸.
مطهری، مرتضی. یادداشتهای استاد مطهری. چاپ چهارم. تهران: صدرا، ۱۳۸۴.
معزّی، حسن. جامع احادیث الشیعه. قم: المطبعة العلمیة، ۱۳۸۳.
مکارم شیرازی، ناصر. تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۶۹.
ملکی تبریزی، و آقا میرزا جواد. المراقبات. قم: دارالمثقف المسلم، ۱۳۶۳.
موثقی، سید احمد. استراتژی وحدت در اندیشه سیاسی اسلام. با مقدمه محمدتقی جعفری. جلد اول. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۰.
میرعلی، محمدعلی، و محمدشریف عظیمی. «نقش عدالت در تحقق همگرایی جهان اسلام»، فصلنامه سیاست متعالیه ۱۰، شماره ۳۷ (تیر ۱۴۰۱): ۲۳۷-۲۵۴.
 
ب- منابع لاتین:
Habermas, J. Moral Consciousness and Communicative Action. Translated by C. Brisge: Polity – Press, 1990.                                                  
Habermas, J. Rationalization of Society Reason and the Theory of Communicative Action. London: Heinem‌, 1984.
Habermas, J. Remarks on the Discussion. London: Heinem, 1992.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.