دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

گشودگیِ مستمرِ متن قرآن برای «تجلی‌های شگفت متناسب و موزون» (عددی، هندسی، موسیقایی و ...)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مدرس حوزه و دانشگاه، قم، ایران.
چکیده
شگفتی‌های مربوط به تناسبات عددی، توازن‌های لفظی و معنوی یا نظم قرآن، لحن و ریتم موسیقایی در الفاظ و فواصل آیات، الگوهای آهنگین و متناظر با اوزان شعری، تقارن هندسی الفاظ و معانی پاره‌های قرآن در تلاوت و کتابت، همواره به عنوان وجوهی از اعجاز و شگفتیِ بیانی مطرح بوده‌است. اما به‌دلیل افراط‌های تکلف‌آمیز از یک‌سو و خوف قرآن‌باوران از اینکه در این باب از عهده تثبیت اعجاز و تحدی و یگانگی قرآن برنیایند از سوی دیگر، و عدم توجه به نقش شگرف درک این جلوه‌ها در نیل به غایات قرآن برای باورمندان و انحصار آن به اسکات مخالفان از سوی سوم، مطالعه و تأمل در این زمینه به محاق رفته‌است. پژوهش حاضر با گشودن چشم‌اندازی به جلوه‌گری‌های شگفت هندسی، موسیقایی و نظم ریتمیک و شعری و تقارن‌هایی که حین کتابت آیات جلوه‌گر شده‌اند، فرضیه‌ای طرح می‌کند که فوق‌العادگی ریاضی قرآن را از اعداد و نظریه‌های مربوط به آنها به شاخه‌های دیگر ریاضیات و عرصه توازن و تناسب، از جمله هندسه و تقارن‌ها توسعه می‌دهد و با نگاهی به مطالعات مدرن قرآن‌پژوهان معاصر و مروری بر ادعاهای مربوط به ارقام و آمار الفاظ و نقد افراط و تفریط‌ها در آن، این ایده را بسط می‌دهد که متن آیات وحی به مدد روحی الهی، مستمراً می‌تواند بستری برای تجلیات مناسب با استعدادها و معارف مخاطبان قرآن باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Continuous Openness of the Text of the Qur'an for "Amazing Proportionate and Harmonious Manifestations" (numerical, geometric, musical, etc.)

نویسنده English

Zahra Akhavan Saraf
Seminary teacher, Qom, Iran.
چکیده English

Wonders about numerical, verbal and spiritual harmonies or order of the Qur'an, musical tone and rhythm, melodic patterns corresponding to the poetic rhythms, astonishing geometric symmetry of the words and meanings of some parts of the Qur'an in its recitation and writing, have always been as the aspects of Qur’an’s expressive inimitability(I’jaz) and wonders. But the study and reflection in this field has been neglected due to some laborious exaggerations on the one hand; and the fear of the Qur'an believers of not being able to prove its inimitability (I’jaz) and the “challenge of the Qur’an” (tahaddi), on the second hand; and not paying attention to the wonderful role of understanding these manifestations to achieve Qur'an’s goals and limiting this topic to answer the opponents of the Qur'an on the third hand. Showing a perspective of the wonderful geometric, musical, and rhythmic and poetic order manifestations and writing symmetries of the Qur’an, this article proposes a hypothesis that extends the mathematical extraordinariness of the Qur’an into the field of proportions and harmonies, including geometry and symmetries. Also looking at modern studies, this writing develops the idea that Qur’an’s verses –by a the divine spirit - have the continuous ability to be a platform for the manifestations that are suitable for the talents and knowledge of the audience of the Qur'an.

کلیدواژه‌ها English

numerical inimitability (I’jaz)
geometric symmetry of verses
emergence of Quranic wonders
extraordinariness of the Quran
Quran’s musical wonder
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
 
قرآن کریم.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. عیون اخبارالرضا علیه‌السلام. جلد ۲، تهران: جهان، ۱۳۷۸.
اندلسی، عبدالحق ابن‌عطیه. المحررالوجیزفی تفسیرالکتاب‌العزیز. جلد ۱. بیروت: دارالکتب‌العلمیة، ۱۴۲۲.
بازرگان، مهدی. سیر تحول قرآن، تهران: شرکت‌سهامی‌انتشار، [بی‌تا].
توفیقی، حسین. آشنایی با ادیان بزرگ. تهران: سمت، ۱۳۸۰.
جعفری‌دهکردی، ناهید، و خشایار قاضی‌زاده. «زیبایی‌شناسی تقارن بازتابی در کتابت قرآن کریم؛ با تأکید بر قرآن ۱۵۲۹ آستان قدس رضوی»، مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی ۲، شماره ۱ (۱۳۹۷): ۱۹-۴۲.
حق‌شناس، علی‌محمد. مقالات ادبی زبان‌شناختی. تهران: نیلوفر، ۱۳۷۰.
حیدری، محمدجواد. «نظم موسیقایی قرآن»، مؤسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان، ۱۳۸۷.
خرمشاهی، بهاءالدین. ذهن و زبان حافظ. تهران: نشر نو، ۱۳۶۱.
خلیفه، رشاد. معجزةالقرآن الکریم. بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۸۳.
رابینسون، نیل. «دستان باز؛ قرائتی دوباره از سوره مائده»، ترجمه محمدکاظم شاکر، و انسیه عسکری، پژوهشهای قرآنی ۱۸، شماره ۶۹ (خرداد ۱۳۹۱): ۱۵۶-۱۹۰.
رضایی اصفهانی، محمدعلی. پژوهشی در اعجاز علمی قرآن. رشت: کتاب مبین، ۱۳۸۱.
ژاک، برک. بازخوانی قرآن: نگاهی نو به اعجاز نظم، زمان، زبان و حکمت در قرآن. ترجمه محمودرضا افتخارزاده. تهران: روزگار، ۱۳۷۹.
سیدرضی، محمدبن‌حسین. نهج‌البلاغه. محقق: صبحی صالح، قم: هجرت، ۱۴۱۴.
الشاعر، نافذ. أثر برنامج لتنمیةمهارات‌ماوراءالمعرفة و استراتیجیات‌التفکیر و علاقتها ببعض‌متغیرات‌الشخصیة لدی‌عینة من حفظةالقرآن‌الکریم. قاهرة: جامعةالقاهرة، ۲۰۱۰.
شاکر، محمدکاظم. رویکردی نو به اعجاز قرآن کریم. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی، ۱۳۹۹.
علوی، سید مرتضی. قرآن و ریاضیات. قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۶.
قرشی، سید علی‌اکبر. قاموس قرآن. جلد ۴. تهران: دارالکتب‌الاسلامیة، ۱۳۷۱.
الکحیل، عبدالدائم. «الاعجاز العددی و الرقم ۷» دسترسی در ۱۵ دی ۱۴۰۰.
کلینی، محمدبن‌یعقوب. الکافی. جلد ۲. تهران: دارالکتب‌الاسلامیة، ۱۴۰۷.
مکوند، محمود، و محمدکاظم شاکر. «بازخوانی انسجام متن قرآن در پرتو نظریه نظم متقارن»، پژوهشهای قرآنی ۲۰، شماره ۷۶ (آذر ۱۳۹۴): ۴-۳۳.
مهدوی‌راد، محمدعلی. سیر نگارشهای علوم قرآنی. تهران: هستی‌نما، ۱۳۸۴.
میر، مستنصر. ادبیات قرآن. ترجمه محمدحسن محمدی‌مظفر. قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، ۱۳۸۷.
مینت، رولاند. طریقة التحلیل البلاغی‌والتفسیر. ترجمه فاروقی. بیروت: دارالمشرق، ۲۰۰۴.
نوفل، عبدالرزاق. الاعجاز العددی للقرآن الکریم. بیروت: دارالکتاب‌العربی، ۱۹۸۷.
یزدانی، عباس. «اعجاز عددی و نظم ریاضی قرآن»، کیهان اندیشه، شماره ۶۷ (شهریور ۱۳۷۵): ۶۲-۸۴.
 
ب- منابع لاتین:
 
Henry Longfellow, »The Harvard Gazette«, accessed Jan 1, 2022, https://news.harvard.edu/gazette/story/2019/11/new-harvard-study-establishes-music-is-universal/.
Wikipedia, “هایکو”, last accessed jan, 5, 2022, https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%87%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D9%88.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.