دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

بازنگری در فوران آوایی و جاذبه‌های شنیداری قرآن به‌مثابه معجزه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مدرس حوزه و دانشگاه، قم، ایران.
چکیده
قرآن‌پژوهی مدرن با تأثر از مطالعات جدید کتاب مقدس، قرآن را «به مثابه یک متن» مینگرد و به تبع کنش‌های مؤمنانه نیز به رد شبهاتِ مربوطه فروکاسته ‌است. حال‌آنکه پیامبر اسلام هرگز مکتوبی دریافت نکرد، بلکه مأمور بود آنچه شفاهی به او ابلاغ می‌شد به نظم و زیبایی برای قومش بخواند. «دوگانه استماع و انصات» که قرآن رسماً به آن فرامی‌خواند، به شنیدن و اثرپذیری از تلاوت مربوط است و نفوس بسیاری که خود را به صوت قرآن گشوده‌اند، با استماع آن متأثر، متحول، مؤمن یا مدهوش شده و یا حتی جان‌باخته‌اند. با این‌همه مطالعات اعجاز بیانی حتی در قرون طلایی خود به وجوه نوشتاری قرآن نظر داشته و اهم وجوه اثربخشی قرآن، یعنی وجه زیباشناختیِ شنیداری و تأثیرگذاریِ آوایی آن در اهمال مانده ‌است. پژوهش حاضر «اصالت و اولویت وجه شنیداری قرآن» را از سنّت دینی نشان ‌می‌دهد، از فوران آوایی که از استماع خاموش و متأملِ تلاوت‌های زیبا و معناگرا حاصل می‌شود، تحلیل زیباشناختی عرضه‌ می‌کند و از تجارب مستمعان و اجراکنندگان تلاوت بر آن شاهد عملی می‌آورد. در نتیجه افزون‌ بر یادآوری و بازخوانی این جاذبه‌های اعجازگون، آشکار می‌کند فروکاهش مطالعات ‌قرآنی از «مجاهدت برای بسط و بارورکردن گونه‌های مشارکت با پیام الهی» که استماع و انصات برای حتی یک قطعه آن، در عمیق‌ترین لایه‌های فطری مؤثر می‌افتد- به مسئله‌سازی‌های بیمارگون و نزاع‌های شبه‌علمی بر سر تاریخ رسمی‌سازی متن مکتوب و اصالت نسخه موجودِ پیام الهی و امثال آن، که شاکله عمومی قرآن‌پژوهی معاصر است، تا چه پایه بی‌مایه و بی‌راهه است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Revision of the Phonetic Eruption and Auditory Attractions of the Qur'an as a Miracle

نویسنده English

Zahra Akhavan Saraf
Seminary teacher, Qom, Iran.
چکیده English

Modern Qur'anic researchers consider Qur'an “as a text” –following new Bible studies- thus reduce it to answering Qur'anic doubts in reaction to faithful actions. However, Prophet Mohammad never received a script from God, but his commission was to recite what was orally sent to him in the same order for his addressee. The "dual of hearing and silence" officially called for in Qur'an is primarily based on hearing and being affected by recitation. Many Qur'an reciters have been affected, changed, become faithful or fainted, or even died by listening to it. However, studies on Qur'an's expressive inimitability have considered its written aspects, even in its golden ages, and have neglected Qur'an's most effective aspects, i.e. the auditory aesthetic aspect and its phonetic influence. This research shows the "originality and priority of Qur'an's auditory feature" using Islamic tradition, presents an aesthetical analysis of the phonetic eruption resulting from silent and thoughtful listening to meaning-based recitations, and presents some practical evidences of the experiences of reciters and listeners. Therefore, remembering and re-reading these miraculous attractions, this article shows that reducing Qur'anic studies from "an attempt to expand and fertilize the different types of participation in the Divine message" –in which being silent and listening to a single piece of this text effects the listener’s deepest innate layers- to "inculcating problems and quasi-scientific disputes over the date of the script's canonization and authenticity of the existing version" –which is the general structure of modern Qur'anic researches- is exceedingly baseless and misguided.

کلیدواژه‌ها English

auditory Quranic attraction
qira’at (recitation)
telavat (recitation along with reflection)
listening to the Quran
silence
divine resonance
phonetic inimitability of the Quran
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
قرآن کریم
ابن‌سعد، محمد. الطبقات ‌الکبری. جلد 1، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1410.
البخاری، محمد بن اسماعیل. صحیح البخاری. جلد 5، بیروت: دارالفکر، 1401.
الجرمی، ابراهیم محمد. معجم علوم القرآن. دمشق: دارالقلم، 1422.
خوئی، سیدابوالقاسم. موسوعة الامام الخوئی. جلد 17، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام‌ الخوئی‌، 1418.
الذهبی، محمد بن احمد. تاریخ الاسلام. جلد 1، بیروت: دارالکتاب العربی، 1413.
شاذلی، سید بن قطب. فی ظلال القرآن. جلد 3، بیروت-قاهره: دارالشروق، 1412.
السیوطی، جلال‌الدین. الاتقان فی علوم القرآن. جلد 1، ترجمه سیدمهدی حائری قزوینی، تهران: امیرکبیر، 1380.
طاهری، حبیب‌الله. درس‌هایی از علوم قرآنی. قم: اسوه، 1377.
عباسی، حبیب‌الله و صدیقه پوراکبر کسمایی. سماع قرآن و کشته‌های آن، تهران: سخن، 1390.
عسکری، سیدمرتضی. القرآن الکریم و روایات المدرستین. جلد 1، قم: المجمع العلمی الاسلامی، 1416.
عیاشی، محمد بن ‌مسعود. تفسیرالعیاشی. جلد 2، تهران: المطبعةالعلمیة، 1380.
عیاض‌الیحصبی، ابوالفضل. الشفا بتعریف حقوق المصطفی. جلد 1، بیروت: دارالفکر، 1409.
قشیری، ابوالقاسم. ترجمه رساله قشیریه. تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران: انتشارات علمی فرهنگی، 1367.
کرمانی، نوید. زبان به ‌مثابه معجزه. تهران: کرگدن، 1399.
کلینی، محمد بن‌ یعقوب. الکافی. تهران: دارالکتب‌الاسلامیة، 1407.
مجلسی، محمدباقر. بحارالانوارالجامعة لدرراخبارالعترة الطاهرة، بیروت: داراحیاءالتراث‌العربی، 1403.
معرفت، محمدهادی. علوم قرآنی. قم: تمهید، 1391.
مکارم‌شیرازی، ناصر. تفسیر نمونه. جلد 7، تهران: دارالکتب‌الاسلامیة، 1374.
نوری، حسین. مستدرک‌الوسائل و مستنبط‌المسائل. جلد 4، قم: مؤسسه‌ آل‌البیت ‌علیهم‌السلام، 1408.
هجویری، علی ‌بن ‌عثمان. کشف المحجوب، سنّت پترزبورگ: دارالعلوم، 1304.
ابراهیمی محمدیه، زهرا، سیدمحمدعلی ایازی، و جعفر نکونام. «اعجاز تأثیری قرآن با تأکید بر واکاوی «قتلی القرآن» ثعلبی»، پژوهشنامه معارف قرآنی 11، شماره 41 ( شهریور 1399): 7-30.
جواهری، سیدمحمدحسن. «بررسی نظریه خطابی درباره اعجاز تأثیری قرآن کریم»، قبسات، سال نوزدهم، شماره73 (آبان 1393): 135-166.
خردمند، مریم و نرگس نظرنژاد. «موقعیت‌های مرزی در فلسفه‌های اگزیستانس و نهج‌البلاغه»، پژوهش‌های معرفت‌شناختی 2، شماره5، (فروردین 1392): 51-74.
کرمانی، نوید. «وجه زیباشناختی قرآن در تاریخ صدر اسلام»، ترجمه اعظم پویا، آیینه پژوهش 14، شماره 82 (مهر و آبان 1382): 2-15.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.