تاریخ‌گذاری قرآن در ایران

موسویان, سید ابوالفضل; گلمحمدی, یونس

تاریخ‌گذاری قرآن در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید ابوالفضل موسویان ¹

یونس گلمحمدی ²

¹ استادیار دانشگاه مفید، قم، ایران.

² دانش‌آموخته کارشناسی ارشد معارف قرآن دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

تاریخ‌گذاری قرآن و شناخت زمان و مرتبۀ تاریخی آیات و سور قرآنی یکی از مهم‌ترین مباحث روز علوم قرآنی است. قرآن پژوهان معاصر ایرانی در این زمینه تحقیقاتی داشته‌اند که به دو گروه عمدۀ متن‌گرایان و نقل‌گرایان تقسیم می‌شوند. این مقاله ضمن بیان دیدگاه‌های فوق و بررسی روش‌های تاریخ‌گذاری آن‌ها که شامل «آهنگی- موضوعی»، «مضمون نگری»، «ریاضی- آماری»، «نقلی محض» و «نقل متکی بر متن» می‌شود، به این نتیجه رسیده که مطمئن‌ترین راه در تاریخ‌گذاری قرآن «نقل متکی بر متن» است.

کلیدواژه‌ها

تاریخ‌گذاری قرآن

ترتیب نزول آیات

سیر تحول قرآن

عنوان مقاله English

Determination of the date of the Qur’an in Iran

نویسندگان English

Seyyed Abolfazl Moosavian ¹

Younes Golmohammadi ²

¹ Assistant Professor Mofid University, Qom, Iran.

² Master of Science in Quran Education Mofid University, Qom, Iran.

چکیده English

Date determination of the Qur’an and knowing the time and the historical level of Qur’anic verses and surahs is one of the most important issues of the day in the field of Qur’anic science. Contemporary Iranian Qur’anic scholars have researched in this field, which is divided into two major groups of textualists and those scholars who get knowledge derived from oral tradition. In this article, while outlining the above views, and by examining their date determination methods, which includes "tonal-thematic ", "thematic", "mathematical-statistical", "pure narrative" and "text-based”, it is concluded that the most reliable way in date determination of the Qur’an is " narration relying on the text ".

کلیدواژه‌ها English

Date determination of the Qur’an

order of the revelation of the verses

the historical development of the Holy Qur’an

الف) فارسی
1. اسکندرلو، محمدجواد، مستشرقان و تاریخ‌گذاری قرآن، قم، پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، چاپ دوم، 1387.
2. بازرگان، مهدی، سیر تحول قرآن (1)، تهران، شرکت سهامی انتشار (با همکاری بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان)، چاپ اول، 1385.
3. ــــــــــــ، سیر تحول قرآن (2)، تهران، شرکت سهامی انتشار (با همکاری بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان)، چاپ اول، 1386.
4. رامیار، محمود، تاریخ قرآن، تهران، امیر کبیر، چاپ اول، 1369.
5. بهجت پور، عبدالکریم، تفسیر تنزیلی (به ترتیب نزول)، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، چاپ اول، 1392.
6. ــــــــــــــــــــــ، همگام با وحی، قم، مؤسسۀ تمهید، چاپ اول، 1390.
7. طباطبایى، سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، چاپ پنجم، 1417.
8. ــــــــــــــــــــ، قرآن در اسلام‏، تهران‏، دار الکتب الاسلامیه‏، چاپ دوم، 1353.
9. فارسی، جلال الدین، قم، پیامبری و انقلاب، امید، چاپ اول، 1361.
10. گلمحمدی، یونس، نگاهی دوباره به ترتیب آیات، پرتو وحی، چاپ ششم، 1396.
11. معرفت‏، محمد هادى، التمهید فی علوم القرآن‏، قم‏، مؤسسة النشر الاسلامى، چاپ دوم‏، 1415.
12. ـــــــــــــــ، تاریخ قرآن، تهران، سمت، چاپ پنجم، 1382.
13. ـــــــــــــ، علوم قرآنى، قم، مؤسسۀ فرهنگى التمهید، چاپ چهارم، 1381.
14. نشست‌های علمی، تاریخ‌گذاری قرآن؛ دشواری‌ها و چالش‌های پیش رو، (گزارش نشست نقد کتاب در آمدی بر تاریخ‌گذاری قرآن)، کتاب ماه دین، ش 140، 1388.
15. نکونام، جعفر، در آمدى بر تاریخ‌گذارى قرآن‏، تهران‏، نشر هستى نما، چاپ اول، 1380.
16. ـــــــــــــ، بررسى روایات ترتیب نزول، رسالۀ دکترى، دانشگاه تربیت مدرس، 1373.
17. ـــــــــــــ، دائرة المعارف قرآن کریم‏، قم‏، مؤسسۀ بوستان کتاب‏، چاپ دوم، 1389.
18. نیازمند، سید رضا، شرحی بر قرآن به ترتیب نزول آیات، اصفهان، بنی هاشم، چاپ اول، 1390.
ب) عربی

19. بدوی، عبدالرحمن (جارالله)، کمال، دفاع عن القرآن ضد منتقدیه‏، بى‏جا، الدار العالمیة للکتب، 1426/ 2005