دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

نجات یافتگان باطل اندیش از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دپارتمان الاهیات، دانشگاه مفید، قم، ایران.
10.22096/rc.2020.249737
چکیده
چکیده
این نوشتار در پی آن است که به این پرسش پاسخ دهد که از دیدگاه قرآن کریم، آیا دستیابی به فلاح و رستگاری در سرای ابدی منحصر در اعتقاد و پایبندی به دین حق است؟ به دیگر سخن، کسانی که در آخرت از رستگاران و نجات یافتگان از شقاوت و عذاب به‌شمار می‌آیند، تنها از میان گروندگان به دین یا آیین حق خواهند بود یا امکان رستگاری و نجات انسان‌های باطل اندیشی که به دین حق معتقد نشده و راه باطل را برگزیده‌اند نیز وجود دارد؟ چه آیاتی از قرآن کریم بر این امکان یا عدم آن دلالت دارند، و در صورت امکان نجات‌یابی این دسته از انسان‌ها، چه شرایطی برای آن بیان شده است؟
در پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها، پس از بیان اجمالی سابقه این مبحث در میان پیروان ادیان، واژه کفر و کافر در لغت، و اصطلاح آن در قرآن کریم و نزد فقیهان مورد بررسی قرار گرفته؛ آنگاه نظری اجمالی به اظهارات موافقان و مخالفان افکنده شده، دلایل قرآنی هریک مورد بررسی قرار گرفته است، و در نهایت با تقسیم‌بندی باطل اندیشان به سه دسته: معاند، مقصر و قاصر، دسته اخیر در حوزه اعتقادات از نجات یافتگان دانسته شده‌اند.
واژگان کلیدی: کفر در قرآن؛ معاد در قرآن؛ قرآن و نجات؛ قرآن و تکثرگرایی دینی؛ پلورالیسم نجات.

عنوان مقاله English

The False Claimants Who are Rescued from the Viewpoint of the Holy Quran

نویسنده English

Mohammad Hassan Movahedi Savoji
Assistant Professor, Department of Theology, Mofid University, Qom, Iran
چکیده English

Abstract
This writing is going to answer this question whether achieving prosperity and salvation in eternal world from the viewpoint of the Holy Quran is restricted to faithfulness and belief in the religion of truth? In other words, those who will prosper and rescue from adversity and punishment, are only among followers of the religion of truth or there is a possibility for the false claimants who are not believed in the religion of truth and have chosen the void path, to be rescued and prospered? Which verses of the Holy Quran indicate this possibility or lack of it, and in case of rescuing this group of people, which conditions have stated for them?
   In order to answer these questions, after overviewing the history of this topic, among the followers of religions, the terms “unbelief” and “unbeliever” are examined in terminology of the Holy Quran and from the viewpoints of religious jurisprudents; then the statements of proponents and opponents are studied and their Quranic reasons are examined, and at the end dividing  the false claimants to three groups: “antagonist”, “culprit” and “defaulter”, the last group believably are known as those who will rescue.
Keyword: Disbelief in the Qur'an; Resurrection in the Quran; Quran and Salvation; Quran and Religious Pluralism; Salvation Pluralism.

کلیدواژه‌ها English

Keyword: Disbelief in the Qur'an
Resurrection in the Quran
Quran and Salvation
Quran and Religious Pluralism
Salvation Pluralism
  •  

    کتاب­نامه

    کتب و مقالات

    • ابن حزم الاندلسی، علی بن محمد (1395 ق)، الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، جلد ۴، بیروت: دار المعرفه.
    • ابن منظور، جمال‌الدین محمد مکرم (1405 ق)، لسان العرب، جلد 5، قم: نشر ادب حوزه.
    • اشتهاردی، علی پناه (1417 ق)، مدارک العروه، جلد ۲، چاپ اول، تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر.
    • انجیل یوحنّا (۱۸۹۹ م)، بی‌جا.
    • انصارى، مرتضى بن محمد امین‏ (1415 ق)، کتاب الطهارة، جلد ۵، چاپ اول، قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
    • پورجوادی، نصرالله (1371)، «انقلاب کپرنیکی در کلام»، نشر دانش، سال دوازدهم، شماره 69، صص 174-185.
    • جرجانی، علی بن محمد (1412 ق)، شرح «المواقف»، جلد ۸، تصحیح نعسانی، قم: انتشارات الشریف الرضی.
    • حسینى شاه عبدالعظیمى، حسین بن احمد (1363)، تفسیر اثنى عشرى، جلد 8، چاپ اول، تهران: انتشارات میقات.
    • حلی، نجم الدین جعفر بن حسن (1408 ق)‏، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام‏، جلد ۱، چاپ دوم، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
    • خمینی، روح الله (1389 ق)، کتاب الطهاره، جلد ۳، نجف اشرف: مطبعه الآداب.
    • دمیاطی، محمد شطا (1418 ق)، حاشیه اعانه الطالبین، جلد ۲، بیروت: دار الفکر.
    • زبیدی، محمد مرتضی (1414 ق)، تاج العروس، بیروت: دارالفکر.
    • سروش، عبدالکریم (1380)،صراط‌هاى مستقیم، چاپ چهارم، تهران: مؤسسه فرهنگى صراط.
    • سمعانی، عبدالکریم بن محمد (1408 ق)، الانساب، جلد ۲، بیروت: دار الجنان.
    • شبر، عبدالله (1412 ق)، تفسیر القرآن الکریم، جلد 1، چاپ اول، بیروت: دارالبلاغة للطباعة و النشر و التوزیع.
    • طباطبایی، محمد حسین (1374)، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه‌ موسوی همدانی، جلد 2، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ مدرسین حوزه‌ علمیه.
    • طباطبایی، محمد حسین (1397 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، جلدهای: ۱، ۳، ۵، ۷، ۱۳ و ۱۶، چاپ سوم، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
    • طبرسی، فضل ‌بن الحسن (1360)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه مترجمان، جلد ۱۱، چاپ اول، تهران: انتشارات فراهانی.
    • طبرسی، فضل ‌بن الحسن (1379 ق)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، جلدهای: ۲ و ۳، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • طریحی، فخرالدین (1375)، مجمع البحرین، تحقیق سید احمد حسینی، جلد ۳، چاپ سوم، تهران: کتابفروشی مرتضوی.
    • طوسی، محمد بن الحسن (1387 ق)، المبسوط فی فقه الإمامیة، تحقیق: محمد تقى کشفى، جلد ۸، چاپ سوم، تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
    • طوسی، محمد بن الحسن (1409 ق)، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق قیصر العاملی، جلد ۴، چاپ اول، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
    • عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه (1415 ق)، تفسیر نور الثقلین، تحقیق رسولی محلاتی، جلد 5، چاپ چهارم، قم: انتشارات اسماعیلیان.
    • علم‌الهدی، علی بن حسین (1411 ق)، الذخیره فی علم الکلام، تصحیح احمد حسینی، قم: النشر الاسلامی.
    • عیاشی، محمد بن مسعود بن عیاش السلمی (1380 ق)، کتاب التفسیر (تفسیر عیاشی)، جلد ۱، تحقیق رسولی محلاتی، تهران: مکتبه العلمیه الاسلامیه.
    • فیض کاشانی، محسن (1399 ق)، الصافی فی تفسیر کلام الله، جلدهای ۲ و ۴، چاپ اول، نجف: دار المرتضی للنشر.
    • قدردان قراملکی، محمد حسن (1376)، «کافر مسلمان و مسلمان کافر»، کتاب نقد، پاییز ۱۳۷۶، شمارۀ 4، صص 267-293.
    • قمى، على بن ابراهیم (1404 ق)، تفسیر القمى، جلد 1، چاپ سوم، قم: مؤسسه دار الکتاب للطباعة و النشر.
    • لاهیجی، محمد بن یحیی (1377)، شرح گلشن راز (مفاتیح الاعجاز)، تهران: نشر علمی.
    • لگنهاوزن، محمد (1379)، اسلام و کثرت گرایى دینى، ترجمه نرجس جواندل، چاپ اول، قم: مؤسسه فرهنگى طه.
    • مجلسی، محمدباقر (1404 ق)، بحارالانوار، جلد ۶۹، بیروت: موسسة الوفاء.
    • منتظری، حسینعلی (1381)، توضیح المسائل با اصلاحات و اضافات، چاپ بیست و یکم، تهران: انتشارات سرایی.
    • منتظری، حسینعلی (1387)، حکومت دینی و حقوق انسان، قم: ارغوان دانش.
    • موحدی ساوجی، محمد حسن (1383)، قرآن و تکثرگرایی، بی‌جا.
    • نجفی، محمد حسن (بی­تا)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‏، جلد ۶، چاپ هفتم، تحقیق: عباس قوچانى، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    • نسفی، عزیزالدین بن محمد (1377)، الانسان الکامل (مجموعه رسائل)، تهران: نشر طهوری (انجمن ایران شناسی فرانسه در تهران).
    • الیاده، میرچا و دیگران (1374)، فرهنگ و دین (برگزیده مقالات دائرةالمعارف دین)، ترجمه هیأت مترجمان، تهران: طرح نو.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.