دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

زبان قرآن در توصیف «حب خداوند» نسبت به «محسنین»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث؛ دانشگاه الزهرا تهران، ایران.
2 استادیار دانشگاه آزاد واحد علوم وتحقیقات تهران، تهران، ایران.
چکیده
یکی از روش‌های فهم واژگان و معنای کلام الاهی، شناخت جهتِ کلام و معناداری خاص آن از راه کشف زبان قرآن در دسته‌ای از آیات صفات الاهی است. در گذشته، این مسئله با وصف کلامی آن بحث می‌شده است و امروزه راه‌حل آن را بررسی زبان قرآن و تعیین جهت‌گیری آن می‌دانند و نکته چالش‌برانگیز این است که تعبیرهای عاطفی قرآن از خداوند به چه معنا و جهت‌گیری آن‌ها کدام است؛ برای نمونه در قرآن همواره سخن از حب الاهی نسبت به بندگان خاص است. پرسش این است که معنای این دوست داشتن چیست و از چه سنخ دوست‌داشتنی است و در هم‌نشینی با واژگان چه جایگاهی دارد؟ ازاین‌روی، شناخت و روشن کردن زبان قرآن در واژگانی که بار احساسی و عاطفی دارند، دارای اهمیت زبان‌شناسی است. این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی، کوشیده است تا به این پرسش اساسی پاسخ دهد که زبان قرآن در توصیف حب خداوند نسبت به محسنین چگونه و دارای چه جهتی است؟ ازاین‌روی، با تحلیل زبانیِ ویژگی‌های محسنین در پنج آیه‌ای که ابراز محبت از سوی خداوند به آنان صورت گرفته، مقصود از حب خداوند و ابراز محبت او نسبت به بندگانش مورد بررسی قرار گرفته است. در آغاز، جهت معنایی دو واژه «حُب» و «مُحسنین» آشکار ‌و سپس هم‌نشینی این واژگان در آیات، بررسی شده است. نتیجه به‌دست‌آمده، گویای آن است که مقصود خداوند از «محسنین» در آیات موردنظر، هرچند در ظاهر یکسان نیست؛
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Quranic Language in Describing "God's hob" for "Mohsenin"

نویسندگان English

Nafiseh Moradi 1
Sayyed Mohammad Ali Ayazi 2
1 Ph.D. student in Quran and Hadith; Al-Zahra University. Tehran.Iran
2 Assistant Professor, Azad University of Science and Research Branch, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the ways to understand the words and the meaning of the divine word is to know the direction of the word and its special meaning by discovering the language of the Qur'an in groups of the verses which are related to divine attributes. In the past, this issue has been discussed with its theological description, and today the solution is considered to be to study the language of the Qur'an and to determine its orientation. However, the challenging point is what the Qur'an's emotional interpretations of God mean and what their orientation is ; for example, in the Qur'an, there is always talk of divine hob (حب) for special servants. The question is, what is the meaning of this hob (حب), and what kind of hob (حب) it is, and what place this hob (حب) has between and among all the words? Therefore, understanding and clarifying the language of the Qur'an in words that have an emotional connotation is of linguistic importance. In a descriptive-analytical way, this article has tried to answer these two key questions:

کلیدواژه‌ها English

Quranic language
Hob (حب)
Mohsenin
Hob (حب) and its Functions
الف) کتب و مقالات
الف-1: فارسی
قرآن کریم.
ابن منظور، محمد بن مکرم‏(1414 ق)، لسان العرب‏، جلد‏ 13، چاپ سوم، بیروت: دار صادر.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1377)، معانی الأخبار، ترجمه عبدالعلی محمدی شاهرودی، جلد 1، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ابوزید، نصرحامد (1380)، معنای متن: پژوهشی در علوم قرآن، مترجم: مرتضی کریمی نیا، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ایزوتسو، توشیهیکو (1361)، خدا و انسان در قرآن، ترجمه احمد آرام، تهران: شرکت سهامی انتشار.
آلوسى، سید محمود (1415 ق)، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم‏، تحقیق: على عبدالبارى عطیة، جلد 11، بیروت: دارالکتب العلمیه‏.
بحرانى، هاشم بن سلیمان (1416 ق)‏، البرهان فى تفسیر القرآن‏، تحقیق: قسم الدراسات الاسلامیة موسسة البعثة قم، جلد 1‏، تهران: بنیاد بعثت.
بلاغى نجفى، محمدجواد (1420 ق)، آلاء الرحمن فى تفسیر القرآن‏، تحقیق: واحد تحقیقات اسلامى بنیاد بعثت‏، جلد 1، قم‏: بنیاد بعثت.
بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418 ق)، أنوار التنزیل و أسرار التأویل‏، تحقیق: محمد عبدالرحمن المرعشلى، جلد 2، 4، بیروت: دار احیاء التراث العربى‏.
جوادی آملی، عبدالله (1390)، فطرت در قرآن، جلد 12، قم: اسرا.
حر عاملی، محمد بن حسن (1104 ق)، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، جلد 11، بیروت: دار احیاء التراث.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1374)، مفردات الفاظ قرآن‏، جلد 1 و 3، چاپ دوم‏، تهران: مرتضوی‏.
سالاری‌راد، معصوم  و رسول رسولی پور (1386)، «بررسی تحلیل کارکرد زبان قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی»، فصلنامه علمی پژوهشی اندیشه نوین دینی، سال سوم، شمارۀ هشتم، صص 55-81.
سعیدی روشن، محمدباقر (1383)، تحلیل زبان قرآن و روش‌شناسی فهم آن، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی سازمان انتشاراتی مؤسسه پژوهشی حوزه و دانشگاه.
سید قطب، ابراهیم حسین شاذلی (1412 ق)،‏ فى ظلال القرآن‏، جلد 1، چاپ هفدهم‏، بیروت- قاهره: دارالشروق.
شیواپور، حامد و محمدصادق کاملان (1390)، «صدرالمتألهین و نظریه روح معنا در تفسیر مفردات متشابه قرآن»، خردنامه صدرا، دورۀ 16، شمارۀ 63، صص 83-102.
صادقى تهرانى، محمد (1365)، الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن‏، جلد 5، چاپ دوم‏، قم‏: فرهنگ اسلامى‏.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1383)، اسفار اربعه، ترجمه: محمد خواجوی، جلد 1 و 2، چاپ دوم، تهران: ایران مصور.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1981)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، جلد 2 و 7، چاپ سوم، حاشیه علامه طباطبایی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
صیادانی، علی؛ مهدی شفائی و محمد صالح شریف‌عسکری (۱۳۹۵)، «بررسی تحول معناشناختی واژه حب در قرآن کریم نسبت به ادبیات عصر جاهلی»، فصلنامه علمی پژوهشی ذهن، دورۀ 17، شمارۀ ۶۶، صص 119-144.
طالقانى، سیدمحمود (1362)، پرتوى از قرآن‏، جلد 3 و 5، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامى انتشار.
طباطبایى، سیدمحمدحسین (1374)، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوى همدانى، جلد: 2، 3، 4، 5 و 6، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم‏.
طبرسی، فضل بن حسن (1360)، ترجمه مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق: رضا ستوده، جلد: 2، 4 و 6، تهران: فراهانی.
طبرسی، فضل بن حسن (1372)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق: محمدجواد بلاغی، جلد 1 و 3، چاپ سوم، تهران: ناصرخسرو.
طوسى، محمد بن حسن (بی‌تا)، التبیان فى تفسیر القرآن‏، تحقیق: احمد قصیرعاملى، جلد 2، بیروت‏: دار احیاء التراث العربى.
عروسى حویزى، عبدعلى بن جمعه (1415 ق)، تفسیر نور الثقلین‏، تحقیق: سیدهاشم رسولى محلاتى‏، جلد 1، چاپ چهارم‏‏، قم: اسماعیلیان.
عسکرى، حسن بن عبدالله (1400 ق)، الفروق فی اللغة، بیروت: دارالافاق الجدیده.
عمادی، سمیه، اعظم پرچم (1395)، «تحلیل لایه‌های معنایی – اخلاقی محبت در قرآن کریم با توجه به سیاق»، دو فصلنامه علمی – پژوهشی زبان‌شناختی قرآن، سال پنجم، پیاپی 10، شمارۀ 2، صص 59- 80.
عمید، حسن (1389)، فرهنگ فارسی عمید، تهران: راه رشد.
عنایتی راد، محمدجواد (1376)، «زبان‌شناسی دین در نگاه المیزان»، فصلنامه پژوهش‌های قرآنی، شمارۀ 9 و 10 ویژه تفسیر المیزان، صص 28-53.
غزالی، محمد بن محمد (بی‌تا)، احیاء علوم الدین، محقق: عبدالرحیم بن حسین حافظ عراقی، جلد 14، بی‌جا: دارالکتاب العربی.
غزالی، محمدبن محمد (بی‌تا)، جواهر القرآن و درره، بیروت: دارالکتاب العلمیه، منشورات محمدعلی بیضون.
فخر رازی، محمد بن عمر (1420 ق)، مفاتیح الغیب، جلد 5، 9 و 11، چاپ سوم، بیروت: دار احیاءالتراث العربی.
فضل‌الله، سیدمحمدحسین (‏1419 ق)، تفسیر من وحى القرآن‏، جلد 4، چاپ دوم، بیروت: دار الملاک للطباعة و النشر.
فیض کاشانى، ملا محسن (1415 ق)، تفسیر الصافى‏، تحقیق: حسین اعلمى‏، جلد 1، چاپ دوم‏، تهران: الصدر.
قرشى، علی‌اکبر (1371)، قاموس قرآن‏، جلد 2، چاپ ششم، تهران‏: دار الکتب الاسلامیه.
مشیری، مهشید (1378)، نخستین فرهنگ الفبایی قیاسی زبان فارسی، چاپ سوم، تهران: سروش.
مصطفوی، حسن (1430 ق)، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، جلد 2، چاپ سوم، بیروت: دارالکتب العلمیه (مرکز نشر آثار علامه مصطفوی).
نجفی، ابوالحسن (1387)، مبانی زبان‌شناسی و کاربرد آن در زبان فارسی، تهران: نیلوفر.
الف-2: لاتین
Saeed, Abdullah (2006). Interpreting the Quran: Towards a contemporary Approach, First Edition, London: Routledge.

ب- وب ­سایت­(های) اینترنتی

«درآمدی بر زبان‌شناسی توصیفی» (4/11/94)، محمد سروری زرگر. قابل دسترسی در:
http://www.hamshahritraining.ir/news-3193.aspx.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.