نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دپارتمان الاهیات، دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

در مواردی که مکلف پس از جست‌و‌جو و دست‌نیافتن به دلیل، در تکلیف واقعی شک کند، براساس اصل برائت، به برائت ذمه مکلف از تکلیف مشکوک حکم می‌شود؛ البته اصولیان این حکم را فقط برای موارد شک در جزئیت یا شرطیت چیزی در عبادات، جاری می‌کنند؛ اما در معاملات، بر خلاف عبادات، به تقدیم و حکومت اصل فساد معاملات، تمسک کرده اند. در این نوشتار پس از بیان هفت دیدگاه مهم در برائت شرعی و تعیین محدوده آن از لحاظ شمول نسبت به شبهات حکمیه و موضوعیه؛ به سه تفسیر مهم در حکم ارشادی و دو نظریه در تبیین ماهیت آن اشاره شده است تا از این رهگذر، اثبات کند شارع مقدس به‌وسیله برائت، حکم شرعی را برنمی‌دارد، بلکه موضوع را رفع مى‌کند در واقع شارع مقدس منشأ شک را برمی‌دارد و برائت را در ناحیه موضوع، نه در ناحیه حکم جارى مى‌کند. برای نمونه می‌توان به ازدواج با زنی که در عده است، اشاره کرد که مشهور اصولیان با تمسک به اصالة الفساد و اصل عدم علقه زوجیت، عقد جدید را باطل می‌دانند اما در این نوشتار با توجه به رفع موضوع عده توسط شارع مقدس، به صحت عقد جدید حکم می‌گردد، زیرا با توجه به برائت شرعی، موضوع «در عده بودن» رفع شده است و در واقع شارع مقدس منشأ شک در حصول علقه را برداشته است؛ البته این برائت شرعی فقط در ناحیه موضوع، جریان می‌یابد و در حکم، وجوب عده، تصرفی نمی‌کند. در این تحقیق بنیادین، از منابع کتابخانه‌ای و دیجیتال استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Flow of the Principle of Innocence in the Rules of Guidance with a Case Study on the Originality of Corruption in Transactions and Doubt in the Condition and Detail of Transactions

نویسنده [English]

  • Seyed Mahdi Narimani Zaman Abadi

Assistant Professor, Department of Theology, Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

In cases where the Obligated person, after searching and not finding the reason, doubts about the real duty, according to the principle of innocence, the acquittal of the obligee from the suspicious duty is ruled; of course, the fundamentalists issue this ruling only for cases of doubt about the detail or conditionality of something in worship; But in transactions, unlike worship, they have relied on submission and the rule of corruption. In this article, after expressing seven important views on religious innocence and determining its scope in terms of inclusion of theological and thematic doubts; Three important interpretations in the guidance and two theories in explaining its nature have been pointed out in order to prove that the holy shari'a does not remove the shari'ah ruling by innocence, But Resolves the issue. In fact, the holy shari'a removes the source of doubt and acquits innocence. In the subject area, not in the sentence area.
For example, we can mention the marriage with a woman who is in a number, that the famous fundamentalists invalidate the new contract by relying on the originality of corruption and the principle of lack of marital interest, but in this article The new one is ruled, because according to the religious innocence, the issue of "being in the crowd" has been removed, and in fact, the holy shari'a has removed the source of doubt in obtaining interest; Of course, this religious innocence flows only in the area of ?? the subject and does not take possession of the sentence, the obligation of some. In this basic research, library and digital resources have been used.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hadith Rifa
  • Guidance Sentence
  • The Principle of Corruption
  • Doubt in Conditionality
  • Doubt in Detail
  • Trades
  • کتاب­نامه

    الف- کتب و مقالات

    • قرآن کریم.
    • احسائی، ابن أبی جمهور (1403 ق)، عوالی اللئالی، جلد 1، تحقیق: مجتبى عراقی، قم: سید الشهداء.
    • آخوند خراسانی، محمدکاظم (1406 ق)، کفایةالأصول، قم: آل البیت (ع) لإحیاءالتراث الإسلامی.
    • آشتیانى، محمدحسن بن جعفر (1403 ق)، القواعد‏الفقهیه، جلد 3 و 4، قم: کتابخانه آیت‌ الله مرعشى نجفى.
    • آشتیانى، محمدحسن بن جعفر (1425 ق)، الرسائل‏التسع، قم: زهیر.
    • آشتیانى، محمدحسن بن جعفر (1425 ق)، کتاب‏القضاء، جلد 1، قم: کتابخانه آیت ‌الله مرعشى نجفى.
    • انصاری، مرتضی (1419 ق)، فرائد الأصول، جلد 2، قم: مجمع الفکر الإسلامی.
    • ایروانی، محمدباقر (1424 ق)، الحلقةالثالثه فی اسلوبهاالثانی، جلد 3، بی‌جا: بی‌نا.
    • بحرانی، یوسف (1413 ق)، الحدائق‏الناضره فی أحکام‏العترةالطاهره، جلد 9، بیروت: دارالاضواء.
    • بهبهانى، محمدباقر بن محمداکمل (1415 ق)، الاجتهاد و التقلید، قم: مجمع الفکر الإسلامی.
    • جزائری، سیدنعمت‌الله (1417 ق)، نورالبراهین، جلد 2، قم: نشر اسلامی.
    • جمعی از نویسندگان (1388 ش)، فرهنگ‌نامه اصول فقه، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى.
    • حسینی‌بهسودی، محمدسرور (1411 ق)، مصباح‏الأصول، جلد 2 و 3، قم: داوری.
    • حسینی‌فیروزآبادی، سیدمرتضى (1400 ق)، عنایةالأصول فی شرح کفایةالأصول، جلد 4، قم: فیروزآبادی.
    • حکیم، سیدعبدالصاحب (1416 ق)، منتقى‏الأصول، جلد 5، قم: الهادی.
    • خمینی، سیدمصطفى (1418 ق)، تحریرات فی‏الأصول، جلد 3، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام‏خمینی.
    • خویى، سیدابو القاسم (1368)، اجود التقریرات، جلد 1، قم: انتشارات کتابفروشی مصطفوی.
    • خویى، سیدابو القاسم (1417 ق)، قاعدةالفراغ و الصحة و الاجتهاد و التقلید، قم: داورى.
    • خویى، سیدابو القاسم (1418 ق)، التنقیح فی شرح العروةالوثقى، جلد 1 و 2، قم: دفتر معظم له.
    • رشتی نجفى گیلانى، میرزا حبیب الله (1401 ق)، کتاب‏القضاء، جلد 1، قم: دار القرآن الکریم.
    • شبیری ‌زنجانى، سیدموسى (1419 ق)، کتاب نکاح، جلد 17، قم: مؤسسه پژوهشى رأى‌پرداز.
    • غروى نائینى، محمدحسین (1413 ق)، المکاسب و البیع، جلد 1، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
    • فیاض، محمداسحاق (1419 ق)، محاضرات فی أصول الفقه، جلد 4، قم: نشر اسلامی.
    • کاظمی خراسانی، محمدعلی (1404 ق)، فوائد الأصول، جلد 3، تعلیق: آغا ضیاءالدین عراقی، قم: نشر اسلامی.
    • مازندرانی، محمدصالح (1421 ق)، شرح أصول الکافی، جلد 10، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    • مامقانى، محمدحسن بن الملا عبداللّه (1316 ق)، غایة الآمال فی شرح کتاب‏المکاسب، جلد 2، قم: مجمع ‏الذخائرالإسلامیه.
    • مجلسی، محمدباقر (1403 ق)، بحار الأنوار، جلد 5، بیروت: مؤسسه الوفاء.
    • مدرسی، سیدحسین (1368)، مقدمه‏ای بر فقه شیعه، مشهد: بنیاد پژوهش‏های اسلامی.
    • مشکینی، علی (1413 ق)، اصطلاحات ‏الأصول، قم: الهادی.
    • مصطفوی، سیدمحمدکاظم (1417 ق)، مائة قاعدة فقهیة، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
    • مکارم‌شیرازى، ناصر (1424 ق)، کتاب النکاح، جلد 1، قم: انتشارات مدرسه امام‏على بن ابى‏طالب (ع).
    • منتظری، حسینعلی (1415 ق)، نهایة الأصول، قم: قدس.
    • موسوی‌خلخالى، سیدمحمدمهدى (1422 ق)، حاکمیت در اسلام یا ولایت فقیه، ترجمه جعفر الهادى، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
    • نجفى عراقى، عبدالنبى (1380 ق)، المعالم الزلفى فی شرح العروة الوثقى، قم: علمیه.
    • نجفی، محمدحسن (1359 ق)، تحریر المجلة، جلد 2، نجف: المکتبة المرتضویة.
    • نجفی، محمدحسن(1365)، جواهر الکلام، تحقیق: شیخ عباس قوچانی، جلد 23، تهران: دارالکتب‏الإسلامیه.

    ب- وب­سایت‏(های) اینترنتی

    • Available at: http://eshia.ir/feqh/archive/text/mazaheri/osool.

     

CAPTCHA Image