دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

کاربست همبستگی هدف سوره و انسجام آیات در تناسب سنجی قصص قرآنی؛ مطالعه موردی سوره شعراء

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه گنبد کاووس
2 کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران
10.22096/rc.2026.2088794.1304
چکیده
نزول تدریجی قرآن کریم که نشان‌دهنده هدایت مستمر و حمایت پیوسته الهی از جامعه مؤمنان است، از آغاز وحی با اعتراض ناباوران مواجه شد. آنان با مقایسه وحی قرآنی با برخی وحی‌های پیشین، نزول یک‌باره قرآن را مطالبه کرده و تدریج در نزول را نشانه‌ای از بی‌نظمی تلقی می‌کردند. این اشکال در گذر زمان در قالب ادعای پراکندگی موضوعی آیات، فقدان پیوستگی معنایی و نبود سیاق واحد در سوره‌های قرآن بازتولید شد و به شکل‌گیری شبهه‌ای انجامید که می‌توان از آن با عنوان «جمع پریشان» یاد کرد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای، درصدد تبیین این نکته است که خاستگاه اصلی این شبهه، غفلت از هدف و مقصد سوره به‌عنوان محور انسجام آیات است. بر این اساس، سوره شعراء به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب شده و قصص قرآنی به‌ظاهر متنوع این سوره در پرتو هدف کلان آن تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود تنوع در نقل سرگذشت پیامبران، سوره شعراء از انسجام درون‌سوره‌ای قابل توجهی برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که مقصد محوری آن، یعنی تبیین حقیقت رسالت الهی، استمرار سنت تقابل حق و باطل و تقویت گفتمان دعوت نبوی در برابر تکذیب مشرکان، حلقه اتصال تمامی قصص را شکل می‌دهد. بدین ترتیب، توجه به هدف سوره، انسجام روایی آن را آشکار می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Application of the Correlation between the Purpose of the Surah and the Coherence of Verses in Evaluating the Proportionality of Qur’anic Narratives: A Case Study of Surah Ash‑Shuʿarā

نویسندگان English

Sayedmahdi Rahmati 1
Fatemeh Khorasani 2
1 Associate Professor of Quran and Hadith Sciences, Gonbad Kavous University
2 Master of Arts (M.A.) in Qur’anic and Hadith Sciences, Mazandaran University
چکیده English

The gradual revelation of the Holy Qur’an, which reflects God’s continuous guidance and support for the community of believers, faced objections from skeptics from the very beginning of revelation. By comparing the Qur’anic revelation with some earlier scriptures, they demanded that the Qur’an be revealed all at once and regarded its gradual descent as a sign of disorder. Over time, this objection reappeared in the form of claims about the thematic dispersion of verses, lack of semantic coherence, and the absence of a unified context within Qur’anic surahs. This claim eventually led to a doubt that may be described as the Qur’an being a “scattered collection.”The present study, employing a descriptive analytical approach and relying on library research, argues that the origin of this doubt lies in neglecting the purpose of the surah as the axis of verse coherence. Accordingly, Surah Ash Shuʿarāʾ is examined as a case study, and its seemingly diverse narratives are analyzed in light of its overarching purpose. The findings indicate that despite the diversity of prophetic accounts, the surah shows strong internal coherence, as its central purpose—explaining the reality of divine mission and the ongoing struggle between truth and falsehood—connects all of its narratives.

کلیدواژه‌ها English

Verse Coherence
Purpose of the Surah
Qur’anic Narratives
Surah Ash‑Shuʿarāʾ
Discontinuity of Verses
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 مهر 1405