دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

جنس زبانی محض معین در قرآن و ارتباط آن با جنسیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پژوهشگر پژوهشکده «مطالعات زن و خانواده»، وابسته به دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
چکیده
جنس زبانی محض معین، یکی از انواع جنس زبانی در زبان عربی است که به جنس زیستی ارجاع نمی‌دهد بلکه عناصر فاقد جنس را دارای جنس خاص تلقی میکند. ارتباط این نوع جنس زبانی با عناصر جنسیتی در قرآن مجید در موارد مختلفی قابل‌بررسی است: اسطوره‌های جنسیتی، نگرش‌های جنسیتی و طرح‌واره‌های زبانی. به نظر می‌رسد اثبات ارتباط معین اسطوره‌های جنسیتی و نگرش‌های جنسیتی در سطح محتوا، با قرآن امری دشوار و تقریباً منتفی به نظر می‌رسد. بهترین تبیین برای وضعیت جنس زبانی محض در قرآن مجید، نظریه طرح‌واره زبانی است، این نظریه در سطح معناشناختی، صرفا امکانات زبانی را توصیف میکند و در محل کاربرد زبانی از معانی خاصی خبر نمیدهد زیرا اساسا توصیفگر تکوین زبان است. همچنین، عدول از تطابق جنس و انتخاب جنس در برخی از اقسام جنس زبانی محض معین که در برخی آیات قرآن وقوع یافته است در ارتباط با محتوای جنسیتی خاصی در قرآن شناسایی نشد. به نظر میرسد جنس زبانی محض در قرآن برای اهداف بلاغی مورد استفاده قرار گرفته است
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Pure Linguistic Gender in the Holy Quran and its Relationship with Gender

نویسنده English

Batool Sadat Bonyadi
The Women and Family Study Research Center at University of Religions and Denominations, Qom, Iran.
چکیده English

Pure linguistic gender is a type of lingiuistic gender in the Arabic that does not refer to biological sex, but rather considers genderless elements to have a specific gender. The relationship of this type of gender with gender elements in the Holy Quran can be examined in various cases: actualy world, gender myths, gender attitudes, and schemas. It seems that proving a specific connection of gender myths and gender attitudes at the content level with the Quran is difficult and almost impossible. The best explanation for the status of pure gender in the Holy Quran is the schema theory. At the semantic level, this theory merely describes linguistic possibilities and does not provide specific meanings at the place of linguistic use because it basically describes the development of language and it is Prelingual matter . Also, the deviation from gender conformity and gender selection in some types of certain pure gender that occurred in some verses of the Quran were not identified in connection with specific gender content in the Quran. It seems that pure gender in the Quran is a prelingual structure that has been used for rhetorical purposes.

کلیدواژه‌ها English

Pure linguistic gender
Quran
gender
gender myths
schema
سیاهه منابع
الف-منابع فارسی:
قرآن مجید.
‌‫آلوسی، محمودبن‌عبداللّه. روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دارالکتب العلمیة، 1415.
‌‫أبوبکربن‌انباری. المذکر والمونث. قاهره: وزارت اوقاف، 1401.
‌‫ابن‌حاجب، عثمان‌بن‌عمر. القصیدة الموشحة بالأسماء المؤنثة السماعیة. بیروت: دارالبلاغة، 1411.
‌‫ابن‌انباری، عبدالرحمن‌بن‌محمد. البیان فی غریب إعراب القرآن. تصحیح: مصطفی سقا. تحقیق: طه عبدالحمید طه. قم: مؤسسة دارالهجرة، 1362.
‌‫استرآبادی، علی. تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی، 1409.
‌‫الزهری، إبراهیم بن محمد بن زکریا الزهری. شَرْح شِعْر المُتَنبی - السفر الأول. بیروت: مؤسسة الرسالة، 1412.
‌‫السامرائی، إبراهیم. فی الـدرس النحوی واللغوی. [بی‌جا]: دار کنوز المعرفة، 1436.
‌‫بحرانی، هاشم‌بن‌سلیمان. البرهان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسة البعثة، قسم الدراسات الإسلامیة، 2000.
‌‫بروکلمان، کارل. فقه اللغات السامیة. ترجمهٔ رمضان عبدالتواب. ریاض: جامعة الریاض، 1397.
‌‫بقاعی، ابراهیم‌بن‌عمر. تحقیق: عبدالرزاق غالب مهدی. نظم الدرر فی تناسب الآیات و السور. بیروت: دارالکتب العلمیة، 1427.
‌‫بنیادی، بتول سادات، محمدتقی دیاری بیدگلی، و طلعت حسنی بافرانی. «بازشناسی و طبقه‌بندی جنس زبانی در قرآن مجید». دوفصلنامهٔ علمی دین و دنیای معاصر 10، شماره 2 (۲۰۲۳): 35-57. https://doi.org/rc.2024.2021554.1178/10.22096.
‌‫جواد علی. المفصل فی تاریخ العرب قبل الإسلام. [بی‌جا]: دارالساقی، 1422.
‌‫عطاءاللّه، الیاس. التذکیر والتأنیث فی اللغة العربیة بین حیادیة الجنس اللغوی والحرکة النسویة. الناصرة: دارة المها، 2018.
‌‫عمایرة، اسماعیل احمد. ظاهرة التأنیث بین اللغة العربیة واللغات السامیة دراسة لغویة تأصیلیة. [بی‌جا]: مرکز الکتاب العلمی، 1407.
‌‫عیسی‌بن‌عودة الشریوفی. «المؤنث المجازی ومشکلات التقعید» الدکتوراة، جامعة ملک سعود، 1422.
‌‫کامیابی گل، عطیه، شهلا شریفی، و حامد اکبرپور. «جنسیت‌زدگی و شناخت نسبتِ جنس دستوری با مقوله‌های فرهنگی در زبان‌های آلمانی و روسی از دیدگاه زبان‌شناسی فرهنگی»، زن در فرهنگ و هنر 11، شماره 4 (۲۰۱۹): 481-511.
‌‫محققیان، زهرا. جنسیت و نقش‌پردازی‌های جنسی در قرآن. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۴۰۰.
ب- منابع لاتین:
 
Albrecht, Karl. “Das Geschlecht der hebräischen Hauptwörter.” Zeitschrift für die Alttestamentliche Wissenschaft, no. 16 (1896): 41-121.
Hampe, Beate. “Image Schemas in Cognitive Linguistics: Introduction.” From Perception to Meaning. Editor: Beate Hampe. Berlin: Walter de Gruyter, 2005.
Johnson, Mark. The Body in the Mind : The Bodily Basis of Meaning, Imagination, and Reason. Chicago: University of Chicago Press, 1987.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.