دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

قرائت تمدنی از وصایای عشر درمواجهه با فروپاشی نهادهای اخلاقی درجوامع مدرن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر پسا دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
چکیده
جهان معاصر با وجود پیشرفت‌های فناورانه،با بحران‌های عمیق اخلاقی ومعضلات عدالت اجتماعی مواجه است.این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی وبا ارائه یک «خوانش تمدنی»،نشان می‌دهد که وصایای عشر (انعام: ۱۵۱-۱۵۳) نه مجموعه‌ای از احکام اخلاقی فردی،بلکه یک منشور تمدن‌ساز منسجم با ارکانی مشخص برای مواجهه با این بحران‌ها هستند.یافته‌ها این منشور را نظامی توحیدمحور معرفی می‌کند که ارکان کلیدی یک جامعه سالم را از طریق بازسازی نهاد خانواده در برابر فردگرایی (با تأکید بر احسان به والدین وحرمت قتل اولاد)،استقرار عدالت اقتصادی وقضایی در پاسخ به فساد (با محوریت حفظ مال یتیم،ایفاء کیل ومیزان وعدالت در قول)،وتحکیم امنیت اخلاقی وجانی در تقابل با نسبی‌گرایی (از طریق اجتناب از فواحش وحرمت قتل نفس) بنیان می‌نهد.این نظام همچنین با تأکید بر «وفای به عهدالله» به تقویت قرارداد اجتماعی پرداخته وبا ارائه اصل «صراط مستقیم»،راهکاری برای وحدت در برابر تفرقه‌های ایدئولوژیک عرضه می‌کند.این پژوهش در نهایت،«قرائت تمدنی» را به عنوان روشی برای گذار از تفسیر صرف به کاربردشناسی مقاصدی تعریف کرده وبر ظرفیت این وصایای محکم برای ارائه یک الگوی اخلاقی-اجتماعی جهان‌شمول وکارآمد در عصر مدرن تأکید می‌ورزد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Civilizational Reading of the Ten Commandments (Wasaya al-'Ashr) in Confronting the Collapse of Moral Institutions in Modern Societies

نویسندگان English

Reza Mollazadeh 1
Meisam Shoaib 2
1 Postdoctoral researcher in Quran and Hadith sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 PhD in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

The contemporary world, despite technological advancements, faces deep moral crises and social justice dilemmas.This research, using a descriptive-analytical method and presenting a "civilizational reading," demonstrates that the Ten Commandments (Wasaya al-'Ashr, An'am: 151-153) are not a collection of individual ethical precepts, but a coherent, civilization-building charter with specific pillars for confronting these crises.The findings present this charter as a monotheism-centered (Tawhid-centric) system that establishes the key pillars of a healthy society by: reconstructing the family institution against individualism (by emphasizing kindness to parents and the sanctity of children's lives); establishing economic and judicial justice in response to corruption (centered on protecting the orphan's property, ensuring fair weights and measures, and upholding justice in speech); and consolidating moral and physical security in opposition to relativism (through the avoidance of indecencies and the prohibition of unlawful killing).This system also strengthens the social contract by emphasizing 'fulfilling the covenant of God' (Wafa' bi 'Ahdillah) and offers a solution for unity against ideological divisions by presenting the principle of the 'straight path' (Sirat al-Mustaqim).Finally, the study defines the "civilizational reading" as a method for transitioning from m. ere exegesis to a purposive, application-oriented approach (Maqasid-based pragmatics), and emphasizes the capacity of these foundational commandments to provide a universal and effective socio-ethical model for the modern era.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
Surah Al-An'
am
Ten Commandments (Wasaya al-'
Ashr)
Islamic Ethics
Social Justice
سیاهه منابع
الف- منابع عربی:
قرآن کریم.
آلوسی، محمودبن‌عبداللّه. روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415ق.
ابن‌عاشور، محمدطاهر. تفسیر التحریر والتنویر. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی، 1420ق.
ابن‌عرفه، محمدبن‌محمد. تفسیر ابن عرفه. بیروت: دارالکتب العلمیه، 2008م.
ابن‌عطیه، عبدالرحمن‌بن‌محمد. المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز. بیروت: دارالکتب العلمیه، 1422ق.
بحرانی، هاشم‌بن‌سلیمان. البرهان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسه البعثه، 1415ق.
برسوی، اسماعیل‌بن‌مصطفی حقی. تفسیر روح البیان. بیروت: دارالفکر، [بی‌تا].
جصاص، احمدبن‌علی. احکام القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1405ق.
رضا، محمد رشید. المنار. بیروت: دارالمعرفه، 1414ق.
زحیلی، وهبه. التفسیر المنیر فی العقیده والشریعه والمنهج. دمشق: دارالفکر، 1411ق.
زمخشری، محمودبن‌عمر. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دارالکتاب العربی، 1407ق.
شبراوی، محمد متولی. تفسیر الشعراوی. بیروت: اخبار الیوم، 1991م.
صادقی تهرانی، محمد. الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن والسنه. قم: فرهنگ اسلامی، 1406ق.
طباطبایی، سید محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، 1390ق.
طبری، محمدبن‌جریر. جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفه، 1412ق.
طبرسی، فضل‌بن‌حسن. مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو، 1372ش.
فضل‌اللّه، محمدحسین. من وحی القرآن. بیروت: دارالملاک، 1419ق.
فخر رازی، محمدبن‌عمر. التفسیر الکبیر. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1420ق.
قاسمی، محمد جمال‌الدین. محاسن التاویل. بیروت: دارالکتب العلمیه، 1418ق.
قرطبی، محمدبن‌احمد. الجامع لاحکام القرآن. تهران: ناصر خسرو، 1364ش.
شاذلی، سید بن قطب بن ابراهیم. فی ظلال القرآن. بیروت: دارالشروق، 1425ق.
مراغی، احمد مصطفی. تفسیر المراغی. بیروت: دارالفکر، [بی‌تا].
مکارم شیرازی، ناصر. الامثل فی تفسیر کتاب الله المنزل. قم: مدرسه الامام علی‌بن‌ابی‌طالب (ع)، 1421ق.
مغنیه، محمدجواد. التفسیر الکاشف. قم: دارالکتاب الاسلامی، 1424ق.
تستری، سهل‌بن‌عبداللّه. تفسیر التستری. بیروت: دارالکتب العلمیه، 1423ق.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.