دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

ارزیابی فهم مفسران فریقین از آیات طلاق؛ با تأکید بر انسجام، نظم شبکه‌ای و فراعصری بودن متن

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسنده
دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ریاضی محض از دانشگاه شیراز، پژوهشگر مستقل، مشهد، ایران.
چکیده
با وجود اینکه قوانین خانواده در ایران برگرفته از قرآن و روایات است و در چهل سال گذشته بیش از پیش بر اجرای آنها تأکید شده است، ولی آمار طلاق روزبه‌روز افزایش و آمار ازدواج کاهش می‌یابد. در چنین شرایط نابسامانی، طبیعی است که به این موضوع بیندیشیم که شاید فهم رایج از آیات و روایات ایرادی دارد که نتایج وارونه‌ای به دست آمده است. در این مقاله، ابتدا به روش تفسیر موضوعی قرآن با قرآن و با در نظر گرفتن متن قرآن به عنوان منظومه‌ای دقیق و منسجم، فهمی نو، جامع و فراعصری از آیه 1 سوره طلاق و آیات 229 و 230 سوره بقره ارائه شده است؛ فهمی که پذیرش آن برای مؤمنان دوران کنونی نیز دشوار نیست. در این فهم از آیات، هیچ اثری از برخی قوانین طلاق، همچون دادن حق طلاق به مرد، طلاق خلع و سه‌طلاقه کردن دیده نمی‌شود؛ فقط یک نوع طلاق وجود دارد که در دو مرحله انجام می‌شود. مرحله اول: با شروع دوران عدّه، روابطی که با ازدواج حلال شده بود، قطع می‌شود. مرحله دوم: پس از سپری شدن دوران عدّه، جدایی به طور کامل انجام می‌شود. سپس، فهم مفسران فریقین از آیات طلاق نقد شده و نشان داده می‌شود که فهم مفسران فریقین از آیات طلاق و در نتیجه قوانین کنونی طلاق ریشه قرآنی ندارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Evaluation of the Exegesis Understanding of the Verses of Divorce; Emphasizing the Coherence, Network Order and Trans-historicity of the Text

نویسنده English

Fatemeh Sadat Hosseini
Graduated with a Master's degree in Pure Mathematics from Shiraz University, Free Researcher, Mashhad, Iran.
چکیده English

Although family laws in Iran derives from the Qur’an and hadiths, an increase in the number of divorces and a decrease in the number of marriages witnesses. In such a situation, it is natural to think that perhaps our understanding of the verses and hadiths flawed so that the results is in contrary to expectations. In this article, with the view of Qur’an as an exact, interconnected and trans-historical text, by using the interpretation method of thematic interpretation of Qur'an by Qur'an, it is introduced a new and trans-historical understanding of the divorce verses which is not difficult for current believers to accept. In this study, it is introduced a new understanding of at-Talaq: 1, al-Baqarah: 229, and al-Baqarah: 230. Then, we show there is just one type of divorce that takes place in two stages: (i) when iddah starts, the relationship that was became lawful by marriage would severed; (ii) after the period of iddah has passed, the separation completes. In this study, there is no traces of some laws, such as giving the man the right to divorce, Khula divorce, and the triple divorce.

کلیدواژه‌ها English

Al-Baqarah: 229-230
At-Talaq: 1
Divorce Laws
Network Order
Qur’an as a Text
Text Coherence
Thematic Interpretation of Qur’an by Qur’an
سیاهه منابع
الف-منابع فارسی:
قرآن کریم.
پروین، جلیل، پریا نوری خسروشاهی، محمدعلی مهدوی راد و علی صفری. «مطالعه تطبیقی طلاق در فرهنگ جاهلیت و قرآن با تکیه بر بسترهای معرفتی»، پژوهش‌نامه قرآن و حدیث 14، شماره 28 (بهار و تابستان 1400): 45- 73.
پیشوایی، مهدی و فریده پیشوایی. «گونه‌های طلاق در جاهلیت و تحول نظام طلاق جاهلی با ظهور اسلام»، تاریخ در آینه پژوهش 7، شماره 3 (پاییز 1389): 49-84.
جعفرپور، حمداللّه، علی رضایی کهنموئی و محمدعلی ربی‌پور. «مسئله طلاق با بیان ظرائف بلاغی اسالیب شرط در قرآن کریم»، زن و مطالعات خانواده 15، شماره 58 (زمستان 1401): 7-25.
حسینی، فاطمه سادات و بی‌بی زهرا حسینی جهان‌آباد. «ارزیابی جواز قرآنی ازدواج موقت در آرای تفسیری فریقین؛ با تأکید بر انسجام، نظم شبکه‌ای و فراعصری بودن متن»، دین و دنیای معاصر 10، شماره 1 (مرداد 1402): 65-97.
حسینی، فاطمه سادات و بی‌بی زهرا حسینی جهان‌آباد. «بازخوانی و تأویل آیات شهادت (گواهی)؛ با تمرکز بر آیه 282 سوره بقره»، تأویلات قرآنی 3، شماره 6 (شهریور 1400): 37-65.
حق‌پور، نیما. «اثبات حق طلاق زنان در قرآن و توضیح معنای الطَّلاق مَرَّتان»، /http://www.3danet.ir، 1395.
حکمت‌نیا، محمود و مریم احمدیه. «بررسی لزوم شرط «معروف» و «احسان» در حکم طلاق»، مطالعات زن و خانواده 7، شماره 2 (پاییز 1398): 69-88.
خدادادپور، منیره و احمد دیلمی. «سوءاستفاده از حق طلاق و راهکارهای قانونی مقابله با آن»، خانواده‌پژوهی 5، شماره 1 (بهار 1388): 73- 92.
زارعان، منصوره. «فراتحلیل عوامل مؤثر بر طلاق (مروری بر مطالعات ثبت‌شده در دهه اخیر)»، پژوهش‌های مشاوره 16، شماره 1 (بهار 1396): 135-146.
شیرزاد، محمدحسن. «چالش (نا) برابری جنسیتی در گفتمان فکری مدرن؛ بررسی خوانش‌های عصری از «لِلرِّجَالِ عَلَیهِنَّ دَرَجَةٌ» با رویکرد تفسیر تطبیقی»، مطالعات تفسیر تطبیقی 9، شماره 17 (شهریور 1403): 122-145.
طباطبایی، سید محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1380.
فخر رازی، محمدبن‌عمر. مفاتیح الغیب. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1420ق.
فدایی، احسان. «بررسی تحلیلی الگوی رفتارهای پیشنهادی قرآن در موضوع طلاق»، پاسخ 4، شماره 16 (اسفند 1398): 135-160.
فولادوند، محمدمهدی. ترجمه قرآن مجید. تهران: دارالقرآن الکریم «دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی»، 1376.
گرجی، فهیمه و مجید معارف. «جهت‌گیری‌های اخلاقی آیات طلاق در قرآن»، پژوهش دینی 19، شماره 40 (بهار و تابستان 1399): 177-205.
مستقیمی، مهدیه سادات. «ارتباط معنایی آیات در مسئله طلاق؛ در سه حوزه اصول فقه، تفسیر و زبان‌شناسی»، مطالعات راهبردی زنان 11، شماره 43 (بهار 1388): 93- 124.
مکوند، محمود و باقر عباسی فرد. «مطالعه زبان‌شناختی تعبیر قرانی سراحاً جمیلاً»، تحقیقات علوم قرآن و حدیث 20، شماره 3 (پاییز 1402): 166-192.
مهریزی، مهدی. شخصیت و حقوق زن در اسلام. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1390ش.
میرجلیلی، علی محمد، عباس کلانتری خلیل‌آباد و محمد شریفی. «تحلیلی بر دیدگاه تفسیری قرآن به قرآن علامه طباطبایی(ره)»، کتاب قیم 2، شماره 7 (مهر 1391): 53-82.
هوشیاری، جعفر، حسن شکوری و سید مجید حسینی کوهساری. «حدود و مرزهای روان‌شناختی خانواده با تأکید بر آیات مشتمل بر واژه حدوداللّه»، مطالعات اسلامی زنان و خانواده 7، شماره 13 (پاییز و زمستان 1399): 7-30.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.