دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

واکاوی آسیب ها و چالش های مطالعات میان رشته ای در ارتباط با جامعیت قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
چکیده
یکی از مبانی مهم در ارتباط با مطالعات میان رشته ای قرآن کریم، جامعیت و قلمروی آن می باشد. جامعیت قرآن کریم ارتباط مهمی با مطالعات میان رشته ای دارد چرا که تا حد و مرز مصادیق جامعیت قرآن و قلمروی آن مشخص نشود، نمی توان به بررسی ارتباط قرآن با سایر علوم پرداخت. در این باره میان جامعیت قرآن و قلمروی آن تمایز است؛ قرآن در امور هدایتی از جامعیت مطلق برخوردار است، اما قلمروی معارف آن محدود به امور هدایتی نمی باشد بلکه مباحث علوم(عقلی-تجربی) دیگر نیز در راستای همان هدف اصلی بیان شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، ارتباط مطالعات میان رشته ای با جامعیت قرآن را مورد بررسی قرار داده است و در این باره ضمن آسیب شناسی مطالعات میان رشته ای، چالش های مهم آن را بیان داشته است؛ نتیجه آنکه: تبیین صحیح مفهوم جامعیت قرآن و قلمروی آن می تواند از آسیب ها مهمی همچون: تفسیر به رای، افراط و تفریط در قلمروی قرآن و توجه نکردن به غایت و هدف قرآن، جلوگیری کند؛ همچنان که تبیین بایسته این مهم به لحاظ غایت شناسی رسالت و جامعیت قرآن، نقطه عطفی در بهره گیری از معارف قرآن و تعریف شایسته آن در جهان معاصر خواهد بود
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the quiddity of Quran universality and its relation with interfiled studies (the challenges and the harms in current era)

نویسنده English

Asghar Tahmasebi
Assistant Professor, Faculty of Literature and Humanities, University of Shahrekord, Shahrekord, Iran.
چکیده English

One of the most important bases related to interfiled studies of the holy Quran is Quran universality. Quran universality has an important relationship with interfiled studies, because unless the boundary of Quran universality isn’t determined, we cannot consider its relationship with the other fields of science. Three different viewpoints are suggested regarding Quran universality: the maximum viewpoint which regards all the fields in Quran, intermediate viewpoint which views Quran as the narrator of the directional affairs, and the minimum viewpoint which relates Quran universality restricted to hereafter affairs. In this aspect, there is some distinction between Quran universality and its boundary: Quran has concrete universality in directional affairs but its knowledge domain isn’t restricted to guidance and some other scientific and experimental aspects are suggested in line with the same main target. The purpose of directional affairs in concrete universality is anything necessary for global and hereafter prosper. Quran draws a comprehensive program in directional affairs which its entire purpose is global and hereafter prospers. This current project, in addition to considering and criticizing different views regarding Quran universality, analyses its relation with interfiled studies and in this aspect, considering the harmful effects of the interfiled studies, has suggested its main challenges.

کلیدواژه‌ها English

Quran
Quran universality
Quran prophecy
interfiled studies
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی و عربی:
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه. سید رضی. قم: انتشارت هجرت، 1414ه.ق.
ابن‌طاووس، علی‌بن‌موسی. اقبال الاعمال. قم: مکتبه الاعلام الاسلامی، ۱۴۱۴ه.ق.
ابن‌عاشور، محمدبن‌طاهر. التحریر و التنویر. بیروت: مؤسسه التاریخ، ]بی‌تا[.
ابن‌فارس، احمد. معجم مقاییس اللغه. قم: دارالکتب العلمیه، ]بی‌تا. [
ابن‌کثیر، اسماعیل‌بن‌عمر. تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۹ه.ق.
ابن‌منصور، سعید. سنن سعید بن منصور. ریاض: دارالعصیمی، ۱۴۱۴ه.ق.
ابن‌منظور، محمد. لسان العرب. قم: نشر ادب الحوزه، ۱۴۰۵ه.ق.
ابواسحاق احمدبن‌ابراهیم. الکشف و البیان عن تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء الثراث العربی،‌ ۱۴۲۲ه.ق.
ایازی، محمدعلی. جامعیت قرآن. رشت: انتشارات کتاب مبین، ۱۳۸۰.
آکوچکیان، احمد و رضوانه دستجانی. «ساز و کار (فرایند و روش‌شناسی) پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم»، مجله پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم 9، شماره اول (1397ش): 83-106.
آلوسی، سید محمود. روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۵ه.ق.
بابایی، علی‌اکبر، غلامعلی عزیزی کیا و مجتبی روحانی راد. روش‌شناسی تفسیر قرآن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1387ش.
بابایی، علی‌اکبر. مکاتب تفسیری. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۲.
بخاری، محمدبن‌اسماعیل. صحیح بخاری. بیروت: دارالفکر، ۱۴۰۱ه.ق.
پاکتچی، احمد. روش تحقیق تخصصی. تهران: انتشارات انجمن علمی امام صادق (ع)، 1390.
جعفری، یعقوب. تفسیر کوثر. قم: انتشارات هجرت، ]بی‌تا[.
حر عاملی، محمد. وسائل الشیعه. قم: انتشارات آل‌البیت (ع)، ]بی‌تا[.
حویزی، عبد علی‌بن‌جمعه عروسی. تفسیر نور الثقلین. قم: انتشارت اسماعیلیان، 1415ه.ق.
خورسندی طاسکوه، علی. گفتمان میان‌رشته‌ای دانش. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، 1387.
درزی، قاسم، احدفرامز قراملکی و منصور پهلوان. «الزامات روش‌شناختی مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن کریم»، مطالعات قرآن و حدیث 10، شماره اول (1395ش): 35-71.
درزی، قاسم، احدفرامز قراملکی و منصور پهلوان. «گونه شناسی مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن کریم»، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی 5، شماره 4 (1392ش): 73-102.
دروزه، محمد عزه. التفسیر الحدیث. قاهره: دارالکتب العربیه، 1383ه.ق.
ذهبی، محمدحسین. التفسیر و المفسرون. قاهره: مکتب وهبة، ]بی‌تا[.
راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد. المفردات فی غریب القرآن. بیروت: انتشارات دارالقلم، 1412ه.ق.
رشیدبن‌علی‌رضا، محمد. تفسیر المنار. قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب،1990م.
رضایی اصفهانی، محمدعلی. «روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‌ای در تفسیر قرآن»، فصلنامه اندیشه دینی 11، شماره 32 (پاییز 1388ش): 115-130.
رضایی اصفهانی، محمدعلی. پژوهشی در اعجاز علمی قرآن. قم: انتشارات تفسیر و علوم قرآنی، 1385ش.
رفیعی محمدی، ناصر. تفسیر علمی قرآن. تهران: فرهنگ گستر، 1379ه.ق.
زرکشی، بدرالدین. البرهان فی علوم القرآن. بیروت: دارالفکر، 2001م.
سروش، عبدالکریم. فربه‌تر از ایدئولوژی. تهران: انتشارات صراط، 1370.
سیاح، احمد. فرهنگ بزرگ جامع نوین. تهران: انتشارات اسلام، 1386.
سیوطی، جلال‌الدین. الاتقان فی علوم القرآن. بیروت: دارالمعرفه، ]بی‌تا[.
شفیعی، علی. «پژوهشی در مورد قلمرو انتظار از قرآن»، دانشنامه موضوعی قرآن (1392).
 شیرازی، صدرالدین، مفاتیح الغیب. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1373.
صدوق، محمد. أمالی. بیروت: انتشارات اعلمی، 1400ه.ق.
صدوق، محمد. التوحید. تحقیق: سید هاشم حسینی طهرانی. قم: جماعه المدرسین، 1387.
طالقانی، سید محمود. پرتوی از قرآن. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1348.
طباطبایی، محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ه.ق.
طبرسی، فضل‌بن‌حسن. مجمع‌البیان لعلوم القرآن (مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن). تحقیق: با مقدمه جواد بلاغی. تهران: انتشارات ناصرخسرو، 1372.
طنطاوی‌بن‌جوهری. الجواهر فی تفسیر القرآن. نجف: المطبعه الطلیعه، 1376.
طوسی، محمدبن‌حسن. التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی، ]بی‌تا[.
عبدالرزاق، علی. الاسلام و اصول الحکم. قاهره: الهیئه المعریه العامه الکتاب، ]بی‌تا[.
عمر، ابوحجر. التفسیر العلمی للقرآن فی المیزان. دمشق: دارالقتیبه، 1411 ه.ق.
غزالی، ابوحامد محمد. احیاء علوم الدین. بیروت: دارالجیل، ]بی‌تا[.
فخرالدین رازی، محمدبن‌عمر، تفسیر مفاتیح الغیب. بیروت: داراحیاء التراث العرب، 1420 ه.ق.
فرامرز قراملکی، احد. روش‌شناسی مطالعات دینی. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 1380.
فروزش، زیبا. «مبانی معرفت‌شناسی مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن»، دوفصلنامه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم 8، شماره اول (1396ش): 67-84.
فضل‌اللّه، سید محمدحسین. تفسیر من وحی القرآن. بیروت: دارالملاک لطباعه و النشر، 1419 ه.ق.
 قاسمی، محمدجمال‌الدین. محاسن التاویل. قم: دارالفکر،1398 ه.ق.
قدردان قراملکی، محمدحسن. آیین خاتم پژوهشی در نبوت و خاتمیت. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1388.
قرشی، سید علی‌اکبر. قاموس القرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1371.
قمی مشهدی، محمدبن‌محمدرضا. تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، 1368.
کلینی، محمدبن‌یعقوب. الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1362.
مجلسی، محمدباقر. بحار الانوار. بیروت: دار احیا الثراث، 1403.
معرفت، محمدهادی. تفسیر و مفسران. چاپ هفتم. قم: انتشارات تمهید، 1391.
مکارم شیرازی، ناصر. تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1374.
مؤدب، رضا. مبانی تفسیر قرآن. قم: انتشارات دانشگاه قم، 1386.
نجارزادگان، فتح‌اللّه. رهیافتی به مکاتب تفسیری. قم: انتشارات دانشکده اصول‌الدین، 1387.
نفیسی، شادی. عقل گرایی در تفاسیر قرن چهاردهم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1379.
نوفل، عبدالرزاق. القرآن الکریم و العلم الحدیث. بیروت: دارالکتب العربی، 1393ه.ق.
هاوکینگ، استفن ویلیام. تاریخچه زمان. ترجمه حبیب‌اللّه دادفرما. تهران: انتشارات کیهان، 1369ش.
ب- منابع لاتین:
Klein, J.T., and Newell, W. “Advancing interdisciplinary studies.” In Handbook of the Undergraduate curriculum: A comprehensive guide to purposes, practices, and changes, Edited by J.Gaff and J. RatcLiffe. San Frrancisco: Jossey-Bass. 1997.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.