دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

بررسی تطبیقی دیدگاههای مکاتب فلسفی و دینی درباره فلسفه آفرینش و پیامدهای آنها

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان
1 استادیار، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشیار، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
مسئله هدفداری یا غایتمندی آفرینش، که از آن با عباراتی همچون «چرایی خلقت»، «غایت مندی خلقت»، «هدفداری آفرینش»، «فلسفه آفرینش» یاد میشود، مسئله ای ریشه دار در تاریخ بشریت است. در این زمینه دو سوال اصلی مطرح میشود: آیا آفریننده جهان از خلقت آن هدفی داشته است؟ آیا این جهان به عنوان مخلوق و آفریده، هدف و مقصدی دارد؟ در پاسخ به این سوال، مکاتب مختلف فلسفی و دینی، دیدگاههای متفاوتی ابراز کرده اند. مکاتب فکری یونان باستان، مکاتب فکری عصر مدرن، در این زمینه به تکاپو و کنکاش فکری دست زده اند. ادیان ابراهیمی خصوصا دین مبین اسلام در این باره اهتمام ویژه ای داشته اند. در بین مکاتب مختلف، دو دیدگاه کلی وجود دارد: باور به هدفمندی جهان و باور به بی هدفی جهان. باورمندان به هدفمندی جهان، اهداف مختلفی برای خلقت جهان برشمرده اند. آفرینش جهان برای «خدمت به انسان» و آفرینش جهان برای «رسیدن هر یک از مخلوقات و موجودات جهان به کمال مطلوب خویش»، دو دیدگاه عمده قائلان به هدفمندی آفرینش است. هر یک از این باورها پیامدها و آثار هستی شناسانه، معرفت شناسانه، اجتماعی، اخلاقی و روانشناختی دارد که این پژوهش بدان می پردازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A comparative study of the views of some philosophical and religious schools about the philosophy of creation

نویسندگان English

Elahe Khani Arani 1
Mohsen Izadi 2
1 Assistant Professor, Faculty of Theology, University of Qom, Qom, Iran
2 Associate Professor, Faculty of Theology, University of Qom, Qom, Iran
چکیده English

The problem of purposefulness or purposefulness of creation, which is referred to by terms such as "why creation", "purposefulness of creation", "purposefulness of creation", "philosophy of creation", is a deeply rooted problem in the history of humanity. This topic is discussed in philosophy, theology, mysticism, sociology, ethics, psychology, philosophy of religion, etc., and it is one of the key and fundamental topics of divine religions, especially the religion of Islam. In this context, two main questions are raised: Did the creator of the world have a purpose in creating it? In response to this question, different philosophical and religious schools have expressed different views. The schools of thought of ancient Greece, the schools of thought of the modern age, have engaged in intellectual exploration in this field. Abrahamic religions, especially Islam, have paid special attention to this. Among different schools, there are two general views: belief in the purposefulness of the world and belief in the aimlessness of the world. Believers in the purposefulness of the world have listed various goals for the creation of the world. The creation of the world to "serve mankind" and the creation of the world to "reach each of the creatures and beings of the world to their desired perfection" are the two main views of those who say that creation is purposeful.

کلیدواژه‌ها English

philosophy of creation of the world
philosophy of human creation
purposefulness
creation
purpose
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
ابن‌سینا، شیخ‌الرئیس ابوعلی حسین‌بن‌عبداللّه. الاشارات و التنبیهات همراه با شرح خواجه نصیر طوسی. تهران: انتشارات نشر کتاب، 1403ق.
احمدی، بابک. هایدگر و تاریخ هستی. تهران: نشر مرکز، 1381.
آذرگشسب، فیروز. ترجمه و تفسیر گاتها سروده‌های زرتشت. تهران: فروهر، 1383.
استیس، والتر ترنس. فلسفه هگل. ترجمه حمید عنایت. تهران: انتشارات علمی فرهنگی، 1381.
باقری، فریبرز. «نقش مفهوم غایتمندی در تعیین ملاک نابهنجاری در روانشناسی مبتنی بر نگرش ماده‌گرایی و بر مبنای رویکرد اسلامی به انسان و هستی»، فصلنامه معرفت‌شناسی و حوزه‌های مرتبط (ذهن) 13، شماره 50 (تابستان 1391): 7-68.
پروتی، جیمز.ال. الوهیت و هایدگر. ترجمه محمدرضا جوزی. تهران: انتشارات حکمت، 1373.
توانا، محمدعلی. «پارادایم واقع‌گرایی انتقادی در فراسوی اثبات‌گرایی و هرمنوتیک: به‌سوی روش‌شناسی میان‌رشته‌ای»، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی 7، شماره 1 (زمستان 1393): 27-56.
خاتمی، محمود. جهان در اندیشه هایدگر. تهران: گام نو، 1384.
دکارت، رنه. گفتار در روش درست راه بردن عقل. ترجمه محمدعلی فروغی. تهران: دامون، 1385.
رازی، فخرالدین. المباحث المشرقیه فی علم الالهیات و الطبیعیات. قم: انتشارات بیدار، 1411ق.
سارتر، ژان پل. اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر. ترجمه مصطفی رحیمی. تهران: انتشارات نیلوفر، 1380.
سعیدی ابواسحاقی، مرتضی، و مهدی ذاکری. «غایت طبیعی و نسبت آن با غایت نهایی در نقد سوم کانت»، فصلنامه علمی روش‌شناسی علوم انسانی 27، شماره 107 (تابستان 1400): 83-94.
سهروردی، شهاب‌الدین. مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1375.
شجاری، مرتضی. خدا و آفرینش در فلسفه و عرفان اسلامی. تهران: طراوت، 1388.
صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. الشواهد الربوبیه. ترجمه و تفسیر جواد مصلح. تهران: انتشارات سروش، 1366.
طباطبایی، محمدحسین. اصول فلسفه و روش رئالیسم. جلد دوم. قم: انتشارات صدرا، 1374.
طوسی، شیخ الطائفه ابوجعفر محمدبن‌الحسن. تمهید الاصول فی علم الکلام. تهران: دانشگاه تهران، 1362.
عمید، حسن. فرهنگ عمید. تهران: امیرکبیر، 1389.
فلاح، محمدجواد، و عاطفه قاضی زاهدی. «تحلیل انتقادی مبانی انسان‌شناختی دیدگاه طبیعت‌گرایان در معنای زندگی با تأکید بر کلام اهل‌بیت(ع)»، دوفصلنامه علمی پژوهشی انسان پژوهی دینی 14، شماره 37 (تابستان 1396): 83-205.
کانت، ایمانوئل. نقد قوه حکم. ترجمه عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی، 1381.
متواضع، مسعود. زرتشت کورش و حقوق بشر. تهران: کاکتوس، 1390.
مطهری، مرتضی. شرح منظومه، مجموعه آثار. جلد 5. قم: انتشارات صدرا، 1374.
مقیمی، ابراهیم. فلسفه تغییرات محیط: بر مبنای معرفت‌شناسی معنوی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1391.
نصر، سید حسین. دین و نظم طبیعت. ترجمه انشااللّه رحمتی. تهران: نشر نی، 1393.
نصری، عبداللّه. فلسفه خلقت انسان. تهران: کانون اندیشه جوان، 1387.
یاسپرس، کارل. نیچه. ترجمه سیاوش جمادی. تهران: ققنوس، 1383.
ب- منابع لاتین:
Aquinas, T. The treatise on law. Edited by Henle, R.j. Notre Dame: Indian University in Notre Dame Press, 1994.
Aristotle. The complete works. Edited by J. Barnes. Princeton: Princeton University Press, 1981.
Copleston, S.J. Frederick. A history of philosophy, Vol. I: Greece and Rom: From the pre-socratics to Plotinus. New York and London: Image books Doubleday, 1993.
Heidegger, Martin. Being and Time. Translated by John Macquarrie and Edward Robinson. New York: Harper and Row Publishers, 1926
Janiak, A. Newton as Philosopher. Cambridge: Cambridge University, 2008.
Kant, I. Critique of pure reason. Translated by Norman Kemp smith. New York: Macmillan, 1965.
Randall, N.J. Aristotle. New York: Columbia University Press, 1960.
Newton, I. Mathematical principles of natural philosophy. Translated by Motte, A. Cambridge: Cambridge University, 1934.
John M. Cooper. Plato: Complete works. Edited by John M. Cooper. Indianapolis: Hackett publishing company, 1997.
Collingwood, R. The idea of nature. Oxford: Oxford Clarendon Press, 1949.
Rabbi, A.G. Seek my face, Speak my name: A contemporary Jewish theology. London: Jason Aronson, 1992.
Ritter, Werner. “Artikel: Teologie, teologisch” in Historisches Worterbuch der Philosophie, Vol. Band 10, Edited by Verlag, 970-977. Basel: Schwabe, 1998
Schimmel, A. The mystery of numbers. Oxford: Oxford University Press, 1993.
Simpson, G.G. The meaning of evolution: A study of the history of life and its significance for man. New Haven: Yale University Press, 1967.
Smith, N.K. A commentary to Kant’s critique of pure reason. London & New York: Humanities Press & Macmilan Press, 1984.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.