دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

رابطه ی استفاده از قوه قهریه با تسامح در دین در حکومت اسلامی بر اساس روایات شیعه

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسنده
پژوهشگر، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
چکیده
در روایات شیعه دو دسته از روایات که ظاهری متعارض دارند یافت می‌شود: روایاتی که دال بر استفاده از قوه قهریه در حکومت اسلامی هستند و روایاتی که نشان از تسامح در دین دارند. مسئله این پژوهش کشف رابطه بین این دو دسته از روایات است. این پژوهش که به شیوه توصیفی تحلیلی و با رجوع به منابع کتابخانه‌ای انجام پذیرفته است ابتدا به بیان و دسته بندی دقیق هر دو دسته از روایات می‌پردازد. روایات دال بر استفاده از قوه قهریه در حکومت اسلامی در سه حوزه عقیده، رفتار و دفاع جای می‌گیرند. روایات تسامح در دین نیز در دو دسته تسامح در حکومت اسلامی و تسامح عام در دین دسته‌بندی می‌شوند. در ارزیابی روایات با توجه به معیار قدما در سنجش روایات، برای هر دو دسته از روایات شاهدی از قرآن وجود دارد که دال بر صحت محتوای هر دو دسته از روایات است و از این رو باید وجه جمعی برای روایات یافت. به نظر می‌رسد توجه به ظرفیت انسان‌ها که در روایات تسامح بیان شده است، نکته کلیدی در جمع این دو دسته از روایات است و دامنه استفاده از قوه قهریه در حکومت اسلامی را تعیین می-کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Relation Between Enforcement and Tolerance in Religion in an Islamic Government Based on Shia Narrations

نویسنده English

Seyyed Soleyman Mousavi
Researcher, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran.
چکیده English

In Shia tradition, there are two seemingly contradictory sets of narrations: those that advocate applying force in Islamic governance and those that emphasize religious tolerance. This research aims to explore the relationship between these two categories of narrations. Using a descriptive-analytical approach and referring to library resources, the study first presents and categorizes both sets of narrations in detail. Narrations advocating the use of force in Islamic governance are classified into three areas: belief, behavior, and defense. Traditions of religious tolerance are also categorized into two groups: tolerance in Islamic governance and general tolerance in religion. In evaluating the narrations based on the criteria of classical scholars for assessing narrations, it is found that there is Quranic evidence for both sets of narrations, which confirms the validity of the content of both categories. Therefore, a way to reconcile the narrations must be found. It seems that considering the human capacity, which is emphasized in the narrations of tolerance, is the key to reconciling these two sets of narrations and determines the scope of the use of force in Islamic governance.

کلیدواژه‌ها English

enforcement
tolerance
Islamic government
collection of narrations

سیاهه منابع

الف- منابع عربی:

 
قرآن کریم. ترجمه محمدمهدی فولادوند. چاپ سوم. تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی، 1418ق.
ابن‌أبی‌جمهور، محمدبن‌زین‌الدین. عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم: دار سیدالشهداء للنشر، 1405ق.
ابن‌اشعث، محمدبن‌محمد. الجعفریات. تهران: مکتبة النینوی الحدیثة، [بی‌تا].
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. الأمالی. چاپ ششم. تهران: کتابچی، 1376.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. الخصال. قم: جامعه مدرسین، 1362.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. چاپ دوم. قم: دارالشریف الرضی للنشر، 1406ق.
ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. من لا یحضره الفقیه. چاپ دوم. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413ق.
ابن‌حیون، نعمان‌بن‌محمد. دعائم الإسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام. چاپ دوم. قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام، 1385ق.
ابن‌سعید، یحیی‌بن‌احمد. نزهة الناظر فی الجمع بین الأشباه و النظائر. نجف: مطبعة الآداب، 1386ق.
ابن‌شهر آشوب مازندرانی، محمدبن‌علی. مناقب آل أبی طالب علیهم‌السلام. قم: علامه، 1379ق.
ابن‌طاووس، علی‌بن‌موسی. طرف من الأنباء و المناقب. مشهد: تاسوعا، 1420ق.
ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم. لسان العرب. چاپ سوم. بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع - دار صادر، 1414ق.
احمدی میانجی، علی. مکاتیب الأئمة علیهم‌السلام. قم: دارالحدیث، 1426ق.
بحرانی، سید هاشم‌بن‌سلیمان. البرهان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسه بعثه، 1374.
برقی، احمدبن‌محمد. المحاسن. چاپ دوم. قم: دارالکتب الإسلامیة، 1371ق.
تمیمی آمدی، عبدالواحدبن‌محمد. غرر الحکم و درر الکلم. چاپ دوم. قم: دارالکتاب الإسلامی، 1410ق.
ثقفی، ابراهیم‌بن‌محمد. الغارات أوالإستنفار و الغارات. قم: دارالکتاب الإسلامی، 1410ق.
حر عاملی، محمدبن‌حسن. إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات. بیروت: اعلمی، 1425ق.
حر عاملی، محمدبن‌حسن. تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام، 1409ق.
حر عاملی، محمدبن‌حسن. هدایة الأمة إلی أحکام الأئمة علیهم‌السلام. مشهد: آستانة الرضویة المقدسة، مجمع البحوث الإسلامیة، 1414ق.
حویزی، عبد علی. تفسیر نور الثقلین. چاپ چهارم. قم: اسماعیلیان، 1415ق.
دیلمی، حسن‌بن‌محمد. أعلام الدین فی صفات المؤمنین. قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام، 1408ق.
راوندی، قطب‌الدین سعیدبن‌هبةاللّه. فقه القرآن. چاپ دوم. قم: مکتبة آیت‌اللّه المرعشی النجفی، 1405ق.
شریف الرضی، محمدبن‌حسین. نهج البلاغة. تحقیق: صبحی صالح. قم: هجرت، 1414ق.
طبرسی، علی‌بن‌حسن. مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار. چاپ دوم. نجف: المکتبة الحیدریة، 1385ق.
طبری آملی، عمادالدین. بشارة المصطفی لشیعة المرتضی. چاپ دوم. نجف: المکتبة الحیدریة، 1383ق.
طوسی، محمدبن‌الحسن. الإستبصار فیما اختلف من الأخبار. تهران: دارالکتب الإسلامیة، 1390ق.
طوسی، محمدبن‌الحسن. الأمالی. قم: دارالثقافة، 1414ق.
طوسی، محمدبن‌الحسن. تهذیب الأحکام. چاپ چهارم. تحقیق: خرسان. تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1407ق.
طوسی، محمدبن‌الحسن. العُدة فی أصول الفقه. قم: محمدتقی علاقبندیان، 1417ق.
عریضی، علی‌بن‌جعفر. مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها. قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام، 1409ق.
عیاشی، محمدبن‌مسعود. تفسیر العیاشی. تهران: المطبعة العلمیة، 1380ق.
فتال نیشابوری، محمدبن‌احمد. روضة الواعظین و بصیرة المتعظین. قم: انتشارات رضی، 1375ش.
فراهیدی، خلیل‌بن‌أحمد. کتاب العین. چاپ دوم. قم: نشر هجرت، 1409ق.
فیض کاشانی، محمد محسن. الوافی. اصفهان: کتابخانه امام أمیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، 1406ق.
فیض کاشانی، محمد محسن. تفسیر الصافی. چاپ دوم. تهران: مکتبه الصدر، 1415ق.
قمی مشهدی، محمد. تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، 1368.
کشی، محمدبن‌عمر. رجال الکشی - إختیار معرفة الرجال. مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، 1409ق.
کلینی، محمدبن‌یعقوب. الکافی. چاپ چهارم. تهران: دارالکتب الإسلامیة، 1407ق.
مجلسی، محمدباقر. بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. چاپ دوم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1403ق.
مجلسی، محمدباقر. مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول. چاپ دوم. تهران: دارالکتب الإسلامیة، 1404ق.
مفید، محمدبن‌محمد. الأمالی. قم: کنگره شیخ مفید، 1413ق.
مفید، محمدبن‌محمد. الفصول المختارة. قم: کنگره شیخ مفید، 1413ق.
نصربن‌مزاحم. وقعة صفین. چاپ دوم. قم: مکتبة آیت‌اللّه المرعشی النجفی، 1404ق.
ورام، مسعودبن‌عیسی. تنبیه الخواطر و نزهة النواظر. قم: مکتبه فقیه، 1410ق.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.