دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

نامیدن و هنجارمندی: درآمدی بر الاهیات قرآنی و عرفانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، دپارتمان فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران.
چکیده
شناختن نام دینی چیزها، یعنی نامی که از منظر الاهی بر چیزها نهاده می‌شود، ‏جایگاه بلندی در الاهیات قرآنی و ‏الاهیات عرفانی دارد و از اهمیت ویژه‌ای در سیر و سلوک معنوی و اخلاقی برخوردار است. این مقاله می‌کوشد نشان ‏دهد که (1) چرا چنین است؟؛ (2) نامهای دینی ‏با نامهای عرفی، که از منظرهای دیگر بر چیزها نهاده می‌شود، از حیث ‏مدلول و محتوای توصیفی و هنجاری تفاوت معناداری دارند؛ و (3) نامهای دینی هم معرفت‌بخش اند و هم ‏انگیزه‌بخش؛ یعنی هم کارکرد نظری دارند و هم کارکرد عملی، و هم منبع معرفت دینیِ نظری (الاهیات نظری) اند و ‏هم منبع معرفت دینیِ عملی (الاهیات عملی). ‏

ساختار مقاله چنین است: بخش (1) تحلیلی از سرشت نامگذاری و انواع آن به‌دست می‌دهد. بخش (2) سرشت ‏معرفت دینی و معرفت عرفانی را شرح و بسط می‌دهد. بخش (3) به تفاوت نامگذاری الاهی با نامگذاری انسانی ‏می‌پردازد. بخش (4) به بررسی سبک زندگی دینی و ربط و نسبت آن با منظر الاهی و نامهای دینی می‌پردازد. بخش ‏‏(5) نشان می‌دهد که سِرّ نیاز بشر به دین، وحی و نبوت چیست. در بخش (6) از باب مطالعه‌یِ موردی برخی از ‏نامهای خداوند در قرآن به همراه تفسیر عرفانی آنها و دلالت‌های هنجاری‌شان شرح داده می‌شوند. بخش (7) نامهای ‏رحمانی و نامهای شیطانی را مقایسه می‌کند؛ و بخش (8) به نتیجه‌گیری اختصاص دارد.‏
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Naming and Normativity: An Introduction to the Quranic and Mystical Theology

نویسنده English

Abolghasem Fanaei
Assistant Professor, Department of Philosophy, Mofid University, Qom, Iran.
چکیده English

Understanding the divine names of things—names bestowed from a divine perspective—holds a lofty position in Quranic and mystical theology and is particularly important in spiritual and moral development. This article aims to demonstrate: (1) why this is crucial; (2) how divine names differ significantly from conventional names in their descriptive and normative content; and (3) that divine names are both enlightening and motivating, serving theoretical and practical functions in religious life as well as mystical and moral practice.

The paper's structure is as follows:

1. Analysis of naming and its types

2. Nature of religious and mystical knowledge

3. Differences between divine and human naming

4. Examination of religious lifestyle and its relation to the divine perspective and names

5. The necessity of religion, revelation, and prophethood

6. Case study: Selected divine names in the Quran, their mystical interpretations, and normative implications

7. Comparison of merciful and satanic names

8. Conclusion

کلیدواژه‌ها English

Naming and Normativity
Divine Naming
Religious Names
Theoretical and Practical Theology
Quranic Theology
Mystical Theology
God in the Quran

سیاهه‌ منابع

الف- منابع فارسی و عربی:
قرآن کریم.
ابن ابی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله. شرح نهج البلاغة. جلد 20. بغداد: دارالکتاب العربی، 2007.
ابن سینا، ابوعلی. الاشارات و التنبیهات. جلد 4. بیروت: مؤسسة النعمان للطباعة و النشر و التوزیع، 1993.
اقبال لاهوری، محمد. کلیات اشعار فارسی مولانا علامه اقبال لاهوری (به تصحیح و اهتمام احمد سروش). تهران: انتشارات کتابخانۀ سنائی، 1370.
بابا طاهر عریان. شرح احوال و آثار و دوبیتی‌های بابا طهر عریان (به کوشش دکتر جواد مقصود). تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخرفرهنگی، 1376.
حافظ، شمس الدین محمد. حافظ به سعی سایه. تهران: نشر کارنامه، 1393.
الدیلمی، حسن. ارشاد القلوب. جلد 1. قم: منشورات الشریف الرضی، 1374.
سعدی، مصلح الدین. گلستان و بوستان. تهران: انتشارات هرمس، 1387.
شریف الرضی، محمد. نهج البلاغة. قم: مؤسسة انصاریان للطباعة و النشر، 1385.
صدرالدین الشیرازی، محمد. الحکمة المتعالیة. تصحیح: محسن عقیل. جلد ۱-۳. بیروت: دار المحجة البیضاء، 1432.
العاملی، زین الدین. منیة المرید فی أدب المفید و المستفید. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی. 2010. 
مجلسی، محمد باقر. بحار الانوار. بیروت: مؤسسة الوفاء، 1403ق.
مولوی، جلال الدین. کلیات دیوان شمس تبریزی (مطابق نسخۀ تصحیح شدۀ استاد بدیع‌الزمان فروزانفر). تهران: نشر راد، 1375.
مولوی، جلال الدین. مثنوی معنوی (تصحیح محمدعلی موحد). تهران: انتشارات هرمس، 1402.
نجم رازی، عبدالله. مرصاد العباد (به اهتمام محمد امین ریاحی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1383.
ب- منابع لاتین:
Buber, Martin. I and Thou. London: Bloomsbury, 2018.
Kant, Immanuel. Groundwork for the Metaphysics of Morals. Translated and edited by Allen W. Wood. New Haven and London: Yale University Press, 2018.
Madelung, Wilferd. The succession to Muhammad: A study of the early Caliphate. Cambridge University Press, 2004.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.