دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

چرایی تکرار در قرآن‌کریم با نگاهی به مطالعات قرآنی خاورشناسان و اندیشمندان مسلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری مدرسی معارف اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه مفید، قم، ایران.
چکیده
بسیارند مستشرقانی از جهان غرب که در برابر حقایق و عظمت بی‌کران قرآن سرِ تعظیم فرود آورده‌اند و به اعجاز این کتاب آسمانی در ساحت‌های گوناگون بیانی، علمی، معرفتی و غیره اذعان داشته‌اند، ولی همچنان برخی دیگر از مستشرقان به شیوه ادبی و بیانی قرآن و بهره‌مندی از فنون فصاحت و بلاغت همانند «تکرار» در آیات، الفاظ، قصص قرآنی اشکالات و نقدهایی مطرح کرده‌اند. این مطالب دست‌مایه طعن و ادعای عدم اعجاز و یا عدم وحیانی بودن قرآن قرار گرفته‌ است. مقاله حاضر علاوه بر نقل و نقد دیدگاه‌های مستشرقان، در مقام بیان انواع و علل وجود تکرار در قرآن و تبیین سِّر بلاغی مکررات آن می‌باشد. با توجه به علوم و فنون بلاغی و اهمیت و کارکرد تکرار در مقام ادب و بیان، شایسته است نگاه نوینی به وجود تکرار در قرآن کریم صورت پذیرد. این مقاله درصدد تحلیل و تبیین این مهم است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Why Repetition in the Holy Quran with a Look at the Quranic Studies of Orientalists and Muslim Thinkers

نویسندگان English

Mohammad َAsdagh pour 1
Habib Elah Karbalai 2
1 PhD in Teaching of Islamic Studies, University of Islamic Sciences, Qom, Iran.
2 Master's Student of Qur'anicand Hadith Sciences, Faculty of Theology, Mofid University, Qom, Iran.
چکیده English

Although there are many orientalists from the western world who have bowed before the boundless truths and greatness of the Holy Quran and have acknowledged the miracles of this divine book in various fields of expression, science, knowledge, etc. Using the techniques of eloquence and rhetoric such as "repetition" in Quranic verses, words, stories, problems and criticisms have been raised. These contents have been the subject of taunting and claiming that the Quran is not miraculous or not revealed. In addition to quoting and criticizing the views of Orientalists, the present article is in the position of expressing the types and causes of repetition in the Qur'an and explaining the rhetorical secret of its repetitions. Considering the rhetorical sciences and techniques and the importance and function of repetition in terms of politeness and expression, it is appropriate to take a new look at the existence of repetition in the Holy Qur'an. This article aims to analyze and explain this importance.

کلیدواژه‌ها English

Repetition in the Qur'an
Orientalists
Literary Miracles
Eloquence Techniques
Sciences of the Holy Qur'an
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
 
قرآن کریم
ابن‌قتیبه، عبدالله بن مسلم. تأویل مشکل القرآن. شرح و تحقیق: سیداحمد صقر. بیروت، [بی‌نا]، 1981م.
اخوان‌صراف، زهرا. «دوتایی‌های قرآنی و فرضیه ویرایش متأخر قرآن رسمی: معرفی و نقد فرضیه گابریل رینولدز»، دو فصلنامه دین و دنیای معاصر 8، شماره2 (پاییز و زمستان1400): 165ـ186.
بدوی، عبدالرحمن. دفاع از قرآن در برابر خاورشناسان. ترجمه سیدحسین سیدی. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، 1383.
بلَمی، جیمز. «نقد متنی قرآن»، ترجمه مسعود صادقی، در: دایرة‌المعارف قرآن، سر‌ویراستار: جین‌دامن مک‌اولیف، سرویراستار ترجمه فارسی: حسین جندق‌آبادی و دیگران، جلد5. تهران: انتشارات حکمت، 1392ش، 370- 387.
تالمن، رافائل. «دستور زبان و قرآن»، ترجمه مهرداد عباسی، در: دایرةالمعارف قرآن، سر‌ ویراستار: جین‌دامن مک‌اولیف، سر ویراستار ترجمه فارسی: حسین جندق‌آبادی و دیگران، جلد سوم، 32-55. تهران: انتشارات حکمت، 1392ش.
جعفری، یعقوب. تفسیر کوثر. چاپ اول، قم: انتشارات هجرت،1390.
جوادی‌آملی، عبدالله. تسنیم تفسیر قرآن کریم. قم: انتشارات اسراء، 1378.
خرمشاهی، بهاءالدین. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی. تهران: انتشارات دوستان و انتشارات ناهید، 1377.
خطّابى، ابو سلیمان حمد. ثلاث رسائل فی إعجاز القرآن، الرمانی - الخطابی – الجرجانی. تحقیق: محمد خلف الله، محمد زغلول سلام. قاهره: دارالمعارف، 1976م.
دورانت، ویلیام جیمز. تاریخ تمدن، بخش اول (عصر ایمان). ترجمه ابوطالب صارمی و دیگران. جلد۴، چاپ هشتم. تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی، ۱۳۸۱.
دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه دهخدا. تهران: انتشارت دانشگاه تهران، 1373.
الرازی، الامام فخرالدین. نهایة الإیجاز فی درایة الإعجاز. بیروت: دارالعلم للملایین، 1985م.
زمانی، محمدحسین. شرق‌شناسی و اسلام‌شناسی غربیان. قم: بوستان کتاب، ۱۳۸۵.
الزمخشری، محمود بن عمر. تفسیر الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. جلد4، بیروت: دارالکتاب العربی، 1366ق.
سیدابوالقاسم، حسینی (ژرفا). «تکرار در قصه‌های قرآنی»، مجله گلستان قرآن، شماره 179 (مرداد 1383): 18ـ21.
السیدالشیخون، محمود. اسرار التکرار فی لغه القرآن. قاهره: مکتبة‌ الکلیّات‌ الازهریه، 1403ق.
سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن بن أبی‌بکر. معترک الأقران فی إعجاز القرآن. بیروت: دار الکتب العلمیة، 1408ق.
الشریف المرتضی، علی بن الحسین الموسوی العلوی. امالی المرتضی. تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم. چاپ دوم، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۳۸۷ق.
الصغیر، محمدحسین‌علی. خاورشناسان و پژوهش‌های قرآنی. ترجمه محمدصادق شریعت. قم: مؤسسه مطلع الفجر، 1372.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. جلد13، چاپ پنجم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1417.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. اعجاز قرآن. ویراسته علیرضا میرزامحمد. تهران: مرکز نشر فرهنگی ‌رجاء، 1362.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. قرآن در اسلام. قم: مرکز بررسی‌های اسلامی با همکاری انتشارات هجرت،1360.
عبدالجبار بن احمد، عمادالدین ابوالحسن. تنزیه القرآن عن المطاعن. بیروت: دارالنهضه ‌الحدیث، 1426ق.
عبدالمنعم السید، حسن. ظاهره التکرار فی القرآن الکریم. قاهره: دارالمطبوعات ‌الدولیه، 1400ق.
علوی‌مقدم، محمد. در قلمرو بلاغت. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، 1372.
علوی، سیدمرتضی. قرآن و ریاضیات. مقدمه: محمدعلی رضایی ‌اصفهانی. قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، 1387.
الغضنفری، علی. التکرار فی القرآن. تهران: دانشکده علوم و فنون قرآن،1393.
فیض‌کاشانی، ملامحسن. تفسیر الصافی. بیروت: مؤسسه الأعلمی ‌للمطبوعات، [بی‌تا].
الکرمانی، محمود بن حمزه. اسرار التکرار فی القرآن. قاهره: دارالفضیله، [بی‌تا].
گریک، کینت. قرآن را چگونه شناختم. ترجمه ذبیح‌الله منصوری. تهران: انتشارات‌ مجید، 1387.
محمدی، محمدعلی. اعجاز قرآن با گرایش شبهه‌پژوهی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی،1394.
محمودی‌صاحبی، مصطفی، و محمدعلی مجدفقیهی. «معناشناسی تصریف آیات و رابطه آن با تکرار در قرآن با محوریت آیه89 اسراء و آیه 113طه»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات تفسیری 9، شماره 35 (پاییز  1397): 7 ـ22.
مشتاق‌مهر، علی، و سیدعبدالحمید حسینی‌زاده. «حکمت تکرار آیات در قرآن مجید»، مجله تفسیرپژوهی 3، شماره5 (بهار 1395): 145ـ175.
معرفت، محمدهادی. تلخیص التمهید. قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1416ق.
معرفت، محمدهادی. شبهات و ردود حول القرآن الکریم. قم: مؤسسه التمهید، 1423ق.
مودّب، سیدرضا. مقالات قرآنی و حدیثی، مقاله دیدگاه راغب اصفهانی در اعجاز قرآن و نقدآن. قم: انتشارات آیین احمد (ص)، 1395.
موسویان، سیدحسین. آراء و افکار اسلام‌شناسان معاصر آلمان. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل وزارت خارجه، 1375.
مؤدّب، سیدرضا. اعجاز قرآن در نظر اهل‌بیت عصمت علیهم‌السلام و بیست نفر از علمای بزرگ اسلام. چاپ اول، قم: انتشارات احسن‌الحدیث، 1379.
مؤدّب، سیدرضا. اعجاز قرآن. چاپ پنجم، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، 1396.
نصار، حسین. التکرار. قاهره: مکتبه الخانجی، 1423ق.
نعمتی‌پیرعلی، دل‌آرا، و صدیقه پروان. «بررسی تکرار در قرآن از کتاب راهنمای قرآنBlackwell»، دو فصلنامه علمی قرآن‌پژوهی خاورشناسان 15، شماره 28 (بهار و تابستان 1399): 87 ـ102.
نویورت، انگلیکا. «بلاغت و قرآن»، ترجمه نیکتا عباس‌زاده. در: دایرةالمعارف قرآن، سر‌ویراستار: جین‌دامن مک‌اولیف، سر ویراستار ترجمه فارسی: حسین جندق‌آبادی و دیگران، جلد اول. 533-548. تهران، انتشارات حکمت،1390ش.
نویورت، انگلیکا. «شکل و ساختار قرآن»، ترجمه نصرت نیل‌ساز، در: دایرةالمعارف قرآن، سر‌ویراستار: جین‌دامن مک‌اولیف، سر ویراستار ترجمه فارسی: حسین جندق‌آبادی و دیگران، جلد سوم، 535 ـ 555. تهران، انتشارات حکمت، 1392ش.
یزدی، علی‌محمد. روش بیان قرآن. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1392.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.