دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

تاریخ‌گذاری روایت «إِنِّی‏ أُوتِیتُ‏ الْکِتَابَ‏ وَمِثْلَهُ مَعَهُ»با تکیه بر روش «تحلیل اسناد و متن»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان،کاشان، ایران.
2 استادیار، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
چکیده
دو دهه پایانی قرن بیستم، مقارن با شروع مطالعات روشمند در فهم حدیث با روش تحلیل اسناد ـ متن در غرب است. با بهره‌گیری از روش تحلیل اسناد ـ متن در بررسی روایت «إِنِّی‏ أُوتِیتُ‏ الْکِتَابَ‏ وَمِثْلَهُ مَعَهُ»، جنبه کاربردی و محتوایی این روایت را تا حدودی می‌توان روشن کرد. این پژوهش، ضمن تبیین علمی روش تحلیل اسناد ـ متن در بررسی احادیث، درصدد پاسخگویی به این پرسش است که مطابق آموزه‌های نبوی چه مضامینی محوریت حدیث «إِنِّی‏ أُوتِیتُ‏ الْکِتَابَ‏ وَمِثْلَهُ مَعَهُ» را تشکیل داده‌اند؛ ازاین‌رو در قالب روش توصیفی ـ تحلیلی، پس از تقریر نظریه‌هایی در تفسیر این حدیث، سیر تطور آن و کشف معنای اصلی متن این روایت در بافت تاریخی‌اش بررسی خواهد شد. بررسی متنی ـ اسنادی این روایت گویای آن است که مضمون وحی بیانی به‌مثابه پربسامدترین مضمون در تفسیر این حدیث،تنها یک اقتضای عصری نبوده است، بلکه نشان‌دهنده یک ضرورت و رهنمود پیامبر (ص) درباره لزوم توجه به وحی بیانی است. همچنین بعد از بررسی سندی و متنی پنج نمونه مشهود و بارز این حدیث در جوامع روایی ولو به‌رغم شهرتش، چنین به نظر می‌رسد که این حدیث نمی‌تواند دلیلی جامع و صحیح برای وحیانی‌دانستن سنت به حساب آید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Dating of the Hadith "I Have Been Given the Book and Many Other Truths Similar to It"Based on the Method of Isnad – cum- matn Analysis

نویسندگان English

Fahimeh Gholaminejad 1
Hussein Sattar 2
1 PhD student of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Literature and Foreign Languages, Kashan University, Kashan, Iran.
2 Assistant professor, Faculty of Literature and Foreign Languages, Kashan University, Kashan, Iran.
چکیده English

The last two decades of the twentieth century are accompanied by the beginning of methodical studies in the understanding of hadith with the method of the isnad – cum- matn analysis in the West. Thus, explaining the method of isnad – cum- matn analysis scientifically, the present study seeks to see which themes constitute the centrality of the hadith "I have been given the Book and many other truths similar to it" according to the teachings of the Prophet. Therefore, after presenting the theories in the interpretation of this hadith, the procedure of changes in this narration and discovering its main meaning is investigated by a descriptive and analytical method. The isnad – cum- matn investigation of this narration shows that the content of the expressive revelation, as the most frequent theme in the interpretation of this hadith, is not a periodical requirement, but rather indicates the guidance of the Prophet (PBUH) about the necessity of paying attention to expressive revelation. Moreover, after isnad – cum- matn examination of five evident examples of this hadith in narrative societies, despite its fame, this hadith cannot be considered as a comprehensive and correct reason for considering the tradition (Sunnah) as revelation.

کلیدواژه‌ها English

Hadith
dating of hadith
the hadith "I have been given the Book and many other truths similar to it"
method of isnad – cum- matn analysis
expressive revelation

سیاهه منابع

 الف- منابع فارسی:

قرآن کریم.
ابن‌الأثیر، عزالدین ابوالحسن. أسد الغابة فی معرفة الصحابه. المحقق: علی محمد معوض - عادل أحمد عبد الموجود. الطبعة: الأولی. بیروت: دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ه.ق.
ابن‌الأثیر، مجدالدین ابوالسعادات. النهایه فی غریب الحدیث والأثر. تحقیق: طاهر أحمد الزاوی و محمود محمد الطناحی. بیروت: المکتبة العلمیه، ۱۳۹۹ه.ق.
ابن‌حبان، محمدبن‌حبان. الثقات. تحت مراقبة: الدکتور محمد عبد المعید خان مدیر دائرة المعارف العثمانیه. الطبعة: الأولی، حیدر آباد الدکن الهند: دائرة المعارف العثمانیه، ۱۳۹۳هـ. ق.
ابن‌عبدالبر، ابوعمر. التمهید لما فی الموطأ من المعانی والأسانید. تحقیق: مصطفی‌بن‌أحمد علوی و محمد عبد کبیر بکری. رباط: وزارة عموم الأوقاف والشؤون الإسلامیه، ۱۳۸۷ هـ.ق.
أحمدبن‌حنبل، أبوعبدالله. مسند الإمام أحمد بن حنبل. المحقق: شعیب الأرنؤوط - عادل مرشد وآخرون إشراف: عبدالله‌بن‌عبد المحسن الترکی. الطبعة: الأولی. [بی‌جا]: مؤسسه الرسالة، ۱۴۲۱ هـ.ق.
آقایی، سید علی. «تاریخ‌گذاری احادیث بر مبنای روش تحلیل ترکیبی اسناد -متن: امکانات و محدودیت‌ها»، مجله صحیفه مبین، شماره ۵۰ (پاییز و زمستان ۱۳۹۰): ۱۰۱-۱۴۰.
آقایی، سید علی. تاریخ‌گذاری حدیث: روش‌ها و نمونه‌ها. تهران: حکمت، ۱۳۹۴.
آیت سعید، حسین. السنه النبویه وحی من الله محفوظه کالقرآن. مدینه: مجمع الملک فهد للطباعه المصحف الشریف، [بی‌تا].
البغوی، أبو محمد الحسین بن مسعود بن محمد بن الفراء. معالم التنزیل فی تفسیر القرآن ( تفسیر البغوی). المحقق: عبد               الرزاق المهدی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی،۱۴۲۰ق.
تمسکی بیدگلی، علی. «حدیث اورنگ؛ بازخوانی حدیث اریکه به‌مثابه مستند وحیانی خواندن سنت»، فصلنامه تحقیقات علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهراء (س)، سال ۱۶، شماره ۳، پیاپی ۴۳ (پاییز ۱۳۹۸): ۱-۲۸.
تمسکی بیدگلی، علی، و سید محسن موسوی. «گستره وحی محمدی در آیات سوره نجم از نگاه مفسران»، پژوهش‌های تفسیر تطبیقی، شماره ۱ (بهار و تابستان ۱۳۹۶): ۲۰۱-۲۲۵.
التهانوی، محمدعلی. کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم. لبنان: مکتبة لبنان ناشرون، [بی‌تا].
جمعی از نویسندگان. رویکردهای نوین در حدیث پژوهی شیعه. به اهتمام: مرتضی سلمان‌نژاد و دکتر سید محمد هادی گرامی. تهران: دانشگاه امام صادق (ع)، ۱۳۹۷.
    الحاکم النیشابوری، أبو عبدالله محمد بن عبدالله. المستدرک علی الصحیحین. بیروت: دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۱ق.
حسینی کارنامی، سید حسین. «تحلیلی بر گستره وحی با تأکید بر آیات ۳ و ۴ سوره نجم»، فصلنامه الاهیات قرآنی، شماره ۶ (بهار و تابستان ۱۳۹۵): ۳۱-۴۹.
خوانین‌زاده، محمدعلی. «نگاهی کوتاه بر کتاب تاریخ‌گذاری حدیث: روش‌ها و نمونه»، آیینه پژوهش ۲۷، شماره ۳ (۱۳۹۵): ۸۲-۸۶.
الدارقطنی، ابوالحسن. سنن الدارقطنی. حققه وضبط نصه وعلق علیه: شعیب الارنؤوط، حسن عبد المنعم شلبی، عبد اللطیف حرز الله، أحمد برهوم. بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۲۴ هـ.ق.
الزرکلی، خیرالدین بن محمود بن محمد. الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین. بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۰م.
السِّجِسْتانی، ابوداود. سنن أبی داود. المحقق: محمد محیی‌الدین عبدالحمید. بیروت: المکتبة العصریة، [بی‌تا].
السندی، ابوالحسن نورالدین محمدبن‌عبد الهادی. حاشیه مسند الإمام أحمد بن حنبل. قطر: وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامیه، ۱۴۲۸هـ.ق.
    الشافعی ، محمد بن إدریس بن العباس أبو عبد الله. الرساله. المحقق: أحمد شاکر. قاهره: مکتبه الحلبی، 1358ق.
شریفی، محمد، و فاطمه هدایتی. «تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی، وحی بیانی، حدیث قدسی و حدیث نبوی»، مجله حدیث و اندیشه، شماره ۲۴ (پاییز و زمستان ۱۳۹۶): ۴۱-۶۴.
صابونی، محمدعلی. السنه النبویه المطهره قسم من الوحی الإلهی المنزل. مکه: رابطه العالم الإسلامی، ۱۴۱۷ه.ق.
الطبرانی، ابوالقاسم. المعجم الکبیر. المحقق: حمدی‌بن‌عبد المجید السلفی. الطبعة: الثانیة. القاهره: مکتبة ابن‌تیمیه، [بی‌تا].
طبرسی، فضل‌بن‌حسن. مجمع البیان فی تفسیر القرآن. چاپ سوم. تهران: ناصرخسرو، ۱۳۷۲ه.ق.
عابدی، احمد. «وحی قرآنی و وحی بیانی»، فصلنامه اندیشه نوین دین ۴، شماره ۱۳ (۱۳۸۷): ۴۹ ـ ۶۲.
العسقلانی، ابوالفضل أحمدبن‌علی. تهذیب التهذیب. الطبعة الأولی، الهند. حیدرآباد: دائرة المعارف النظامیه، ۱۳۲۶هـ.ق.
عسکری، سید مرتضی. بر گستره کتاب و سنت. مترجم: محمدجواد کرمی. قم: مؤسسه علامه عسکری، ۱۳۸۷ش.
عسکری، سید مرتضی. وحی قرآنی و وحی بیانی. تحقیق و تنظیم: مهدیه سادات حسین‌زاده و محمد دلال موسوی. قم: مؤسسه علمی –فرهنگی علامه عسکری، ۱۳۸۸ش.
فخاری، علیرضا، لیلا ابراهیمی، و مهدی درستی. «شرح و تحلیلی بر روایت «أُوتِیتُ الْکِتَابَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ»»، فصلنامه علمی تخصصی مطالعات قرآنی نامه جامعه ۱۸، شماره ۱۳۵ (پاییز ۱۳۹۹): ۵۹-۷۸.
قرطبی، محمدبن‌احمد. الجامع الاحکام القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ه.ق.
گلدزیهر، ایگناس. «منازعات در باب جایگاه حدیث در اسلام»، علوم حدیث ۱۳، شماره ۱ (۱۳۸۷): ۱۸۵-۱۹۵.
مدیرشانه‌چی، کاظم. درایه الحدیث. چاپ ششم. قم: دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۶.
المزی، یوسف بن عبدالرحمن بن یوسف. تهذیب الکمال فی أسماء الرجال. المحقق: د. بشار عواد معروف، الطبعة الأولی، بیروت: مؤسسه الرسالة، ۱۴۰۰ هـ.ق.
موتسکی، هارالد. تحلیل روایات اسلامی: مطالعاتی در احادیث فقهی، تفسیری، مغازی. مترجم: سید محمد موسوی مقدم. تهران: سمت، ۱۳۹۹.
موتسکی، هارالد. حدیث اسلامی: خاستگاه‌ها و سیر تطور. ویرایش مرتضی کریمی‌نیا. قم: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۹۴.
نکونام، جعفر. درآمدی بر تاریخ‌گذاری قرآن. تهران: نشر هستی‌نما، ۱۳۸۰.
نیل‌ساز، نصرت. «تاریخ‌گذاری احادیث براساس روش ترکیبی تحلیل اِسناد و متن در مطالعات اسلامی خاورشناسان»، مجله پژوهش‌های قرآن و حدیث ۴۴، شماره ۱ (بهار و تابستان ۱۳۹۰): ۱۲۷-۱۴۹.

ب- منابع لاتین:

Goldziher, Ignaz. English translation of Muslim studies. London: George Allen publications, 1971.
Juynboll, G.H.A. Analylitical methods illustrated from Hadith Literature. Madrid: Qantara Revista, 1989.
Motzki, Harald, Nicolet Boekhoff-van der Voort, and Sean Anthony. Studies in legal, exegetical and Maghazi hadith. Boston: Brill, 2010.
Motzki, Harald. Hadith, origins and Developments. Arabica: Aldershot, 2004.
Motzki, Harald. Dating Muslim Traditions. Arabica: Aldershot, 2005.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.