دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

خوانش محمد شحرور درباره دریافت‌کنندگان زکات براساس هرمنوتیک گادامر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران.
2 پژوهشگر پسادکتری، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
چکیده
بر مبنای نظریه هرمنوتیک گادامر، فهم انسانی همواره متأثّر از تاریخ شکل می‌گیرد. محمد شحرور نواندیش معاصر اهل سوریه با تأسّی از نظریه تاریخی‌نگری در فهم متون دینی، آموزه‌های اسلام را مورد بازخوانی قرار داده است. این مقاله با رویکرد توصیفی و تحلیل محتوا و با مرور ادبیات هرمنوتیک گادامر به تحلیل اندیشه‌های شحرور درباره طبقه‌بندی مستحقین زکات بر اساس خوانش وی از آیه 60 سوره توبه می‌پردازد. یافته‌های پژوهش مبتنی بر آن است که شحرور با نگرش انتقادی نسبت به دیدگاه فقهای اسلامی درباره دریافت‌کنندگان زکات، تنها چهار طبقه را برای مستحقین زکات نام برده است: فقیر، مسکین، غارمین و ابن سبیل. وی با رویکردی علمی-تاریخی، معنای فقیر را به یتیمان، مسکین را شامل افراد دارای نیازهای خاص، غارمین را شامل بدهی پرداخت دیه برای قتل ناروا و ابن سبیل را به کسی که در مسافرت ضرر می‌کند، گسترش داده است. این خوانش وی، محصول رهیافت علمی-تاریخی اوست که در مسکو تحت تأثیر منطق رایج آن زمان که به ساختارگرایی روسی مشهور است، قرار داشت. همچنین وی از استاد زبان‌شناسی خود، جعفر دک الباب تأثیر پذیرفت.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Reinterpreting Qur'anic Verses on Zakat Recipients: A Gadamerian Hermeneutical Analysis of Muhammad Shahrur's Perspective

نویسندگان English

fatemeh Alaee Rahmani 1
Fereshte Mo'tamed Langerudi 2
1 Associate Professor, Department of Quranic Studies and Hadith, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran.
2 Post-doctorate researcher, Department of Quranic Studies and Hadith, Faculty of Theology and Islamic Studies, Alzahra University, Tehran, Iran.
چکیده English

According to Hans-Georg Gadamer's hermeneutics, human understanding is constantly molded by historical influences. Similarly, Muhammad Shahrur, a modern Syrian intellectual, reinterprets Islamic teachings by considering the historical context in the interpretation of religious texts. Thus, this article adopts a descriptive-analytical approach, utilizing the literature on Gadamerian hermeneutics, to examine Shahrur's ideas regarding the categorization of zakat recipients based on his interpretation of verse 60 of Surah At-Tawbah. The findings indicate that Shahrur challenges traditional Islamic jurists' perspectives on zakat recipients and identifies four categories of deserving individuals: the poor, the destitute, the indebted, and the wayfarers or travelers in need. Through a scientific-historical approach, he expands the definition of 'poor' to include orphans, broadens the category of 'destitute' to encompass individuals with special needs, incorporates those obligated to pay blood money for wrongful killings under the 'indebted' category, and refers to those who suffer losses during their travels as 'wayfarers'. Shahrur's interpretation is influenced by his scientific-historical approach, which is significantly shaped by the prevailing intellectual framework of Moscow, particularly Russian structuralism. Additionally, his linguistic professor, Jafar Dak al-Bab, also impacted his intellectual development.

کلیدواژه‌ها English

Muhammad Shahrur
recipients of Zakat
Syria
Gadamerian Hermeneutical
Russian structuralism
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
ابن‌انباری، عبدالرحمن‌بن‌محمد. نزهة الألباء فی طبقات الأدباء. بغداد: مطبعة معرفت، ۱۹۵۹.
ابن‌فارس، احمد. معجم مقاییس اللغه. تحقیق: عبدالسلام محمد هارون. قم: مکتب الأعلام الإسلامی، ۱۴۰۴.
احمدی، بابک. ساختار و تأویل متن. تهران: نشر مرکز، ۱۳۸۰.
جرجانی، عبدالقاهر. دلائل الإعجاز. بیروت: دارالکتاب العربی، ۱۹۹۷.
راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد. مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار القلم، ۱۴۱۲.
زحیلی، وهبه. التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعه و المنهج. بیروت: دارالفکر المعاصر، ۱۴۱۸.
شحرور، محمد. الکتاب و القرآن قراءه معاصره. دمشق: الأهالی للطباعه و النشر و التوزیع، ۲۰۰۶.
صالح، صبحی. دراسات فی فقه اللغة. بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۶۰.
طباطبایی، محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۷.
طبری، ابوجعفر محمدبن‌جریر. جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفه، ۱۴۱۲.
عرب صالحی، محمد. تاریخی‌نگری و دین. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۹۱.
عرب صالحی، محمد. فهم در دام تاریخی‌نگری؛ گادامر و تاریخ‌مندی فهم. چاپ اول. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۸۹.
علوی مقدم، مهیار. نظریههای نقد ادبی: صورت‌گرایی و ساختارگرایی. تهران: انتشارات سمت، ۱۳۸۱.
قرطبی، محمدبن‌احمد. الجامع لأحکام القرآن. تهران: انتشارات ناصرخسرو، ۱۳۶۴.
کالر، جاناتان. فردینان دو سوسور. ترجمه کورش صفوی. تهران: هرمس، ۱۳۷۹.
معتمد لنگرودی، فرشته، و فتحیه فتاحی‌زاده. «ارزیابی دیدگاه محمد شحرور در مبانی فهم و تفسیر قرآن کریم»، فصلنامه پژوهش‌های قرآنی ۲۵، شماره ۹۴ (بهار ۱۳۹۹): ۴۵-۶۶.
مکاریک، ایرنا ریما. دانشنامه نظریههای ادبی معاصر. ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: انتشارات آگه، ۱۳۹۴.
نجاتی، غلامرضا. جنگ شش‌روزه اعراب و اسرائیل. تهران: ناصرخسرو، ۱۳۴۷.
واعظی، احمد. درآمدی بر هرمنوتیک. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۸۵.
هارلند، ریچارد. درآمدی تاریخی بر نظریه ادبی از افلاتون تا بارت. ترجمه علی معصومی و شاپور جورکش. تهران: انتشارات چشمه، ۱۳۹۴.
 
ب- منابع لاتین:
 
Christmann, Andreas. “The Form Is Permanent, but the Content Moves: The Qur’anic Text and Its Interpretation(s) in Mohamad Shahrour’s Al-Kitab Wa ‘l Qur’an.” Die Welt des Islams 43, no. 2 (2003): 143-172.
Christmann, Andreas. The Qur’an, Morality and Critical Reason. Leiden: Brill, 2009.
Gadamer, Hans-Georg. Truth and Method, Translated by Joel Weinsheimer and Donald G. Marshall. New York: Continuum, 1994.
Hirsch, Eric Donald. Validity in Interpretation. New Haven and London, United States of America: Yale University Press, 1967.
Kalle, Puolakka. Reconsidering Relativism and Intentionalism in Interpretation. Helsinki: University of Helsinki, 2009.
Mustaqim, Abdul. Epistemologi Tafsir Kontemporer. Yogyakarta: LKis, 2010.
Weberman, David. "A New Defense of Gadamer's Hermeneutics." Philosophy and Phenomenological Review 60, no.1 (January 2000): 45-65.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.