دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

بازپژوهی محتوای خطبه هشتاد نهج البلاغه بر اساس آیات قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران.
چکیده
سید رضی خطبه هشتاد نهج‌البلاغه را از امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) و در مذمت زنان در این کتاب شریف آورده است. مهم‌ترین محور این خطبه، سرزنش زنان به علت عقل ناقص و ایمان ناقص و بهره مالی ناقص می‌باشد و در انتها توصیه به عدم مشورت با زنان حتی در امور نیکو دارد. بسیاری از محققان مهم‌ترین علت ایراد آن را نقش عایشه همسر پیامبر (صلی‌الله علیه وآله) در جنگ جمل که موجب کشته‌شدن تعداد زیادی از مسلمانان شد، می‌دانند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های خطبه هشتاد، استدلال‌هایی است که ظاهراً قرینه قرآنی دارد و سالیان زیادی، متفکران و عالمان برجسته‌ای آن را شرح و تفسیر کرده‌اند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی استدلال‌های خطبه، بر اساس قرآن کریم و زدودن گرد و غبار از اثر الهی نهج‌البلاغه، بهترین و مهم‌ترین کتاب معنوی شیعیان بعد از قرآن، می‌باشد. روش تحقیق این پژوهش از نوع تحلیل محتوا است و نتایج حاصل از آن نشان داد که خطبه هشتاد، کاملاً برخلاف آیات قرآن کریم است و ازآنجاکه کلام معصوم نمی‌تواند خلاف قرآن باشد، در نتیجه نمی‌تواند از امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) که قرآن ناطق بود، صادر شده باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Re-examination of the content of the 80th sermon of Nahj al-Balagheh based on the verses of the Holy Quran

نویسنده English

maryam shahmoradi
PhD student of dentistry, Faculty of Dentistry, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran.
چکیده English

Seyyed Razi has given the 80th sermon of Nahj al-Balagha by Amir al-Mu'minin, peace be upon him, and in condemning women in this honorable book. The most important focus of this sermon is blaming women for their imperfect intellect, imperfect faith, and incomplete financial benefit and in the end, he has a moral advice not to consult with women even in good matters. Many researchers consider the most important reason for this sermon to be the role of Aisha, the wife of the Prophet, peace be upon him, in the Battle of Jamal, which killed a large number of Muslims. One of the most important features of the Eighth Sermon is the arguments that apparently, it has a Quranic analogy and for many years, prominent thinkers and scholars have explained and interpreted it. The purpose of this research is to examine the arguments of the Holy Quran and remove the dust from the divine work of Nahj al-Balagha, which is the best spiritual book of Shiites after the Quran. The research method of this research is content analysis, and the results showed that the Eighth Sermon is completely contrary to the verses of the Holy Qur'an, since the infallible speech cannot contradict the Quran, as the result, it cannot be issued by Amir al-Mu'minin, peace be upon him.

کلیدواژه‌ها English

Eighth sermon
lack of intellect
lack of faith
women in Nahj al-Balaghah
women in the Qur'an
Doubts of Nahj al-Balagha
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمیدبن‌هبةالله. جلوه تاریخ در شرح نهج‌البلاغه. تهران: نشر نی، ۱۳۷۰.
بابایی، علی‌اکبر، غلامعلی عزیزی‌کیا، و مجتبی روحانی راد. روش‌شناسی تفسیر قرآن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۴.
بحرانی، کمال‌الدین ابن‌میثم. شرح نهج‌البلاغه ابن‌میثم. ترجمة محمدصادق عارف و دیگران. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۵.
پورمولا، سید محمدهاشم، و حسین افسردیر. «معناشناسی «عقل» در روایات «إن النساء نواقص العقول»»، پژوهش نامه علوی ۵، شماره ۱۰ (۱۳۹۳): ۱۹-۴۸.
پیروز، علی آقا. «بررسی کاربست روایات نقصان عقل در موضوع مدیریت زنان». دوفصلنامه اسلام و مدیریت ۵، شماره ۸ و ۹ (مرداد ۱۳۹۵): ۱۰۳-۱۳۲.‌
ثقفی تهرانی، محمد. تفسیر روان جاوید. تهران: برهان، ۱۳۹۸.
جعفری، محمدتقی. ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۶.
جمعی از نویسندگان. دانشنامه امام علی علیه‌السلام. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۸۰.
جوادی آملی، عبدالله. زن در آیینه جمال و جلال. تحقیق و تنظیم: محمود لطیفی. قم: اسراء، ۱۳۸۶.
خامنه‌ای حسینی، سید علی. طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. قم: ایمان جهادی، ۱۳۹۲.
خمینی، روح‌الله. کشف‌الاسرار. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، ۱۳۷۸.
ذیلابی، نگار، و مرضیه محصص. «تحلیل برون‌دینی گزاره‌های نکوهش‌گرایانه درباره زنان در نهج‌البلاغه»، تاریخ و تمدن اسلامی ۱۴، شماره ۲ (۲۰۱۹): ۳-۳۲.‌
زرکشی، محمدبن‌بهادر. البرهان فی علوم القرآن. تحقیق: یوسف عبدالرحمن مرعشلی، جمال حمدی ذهبی، و  ابراهیم عبدالله کردی. جلد ۳. بیروت: دارالمعرفه، ۱۹۹۰.
طباطبایی، سید محمدحسین. تفسیر المیزان. ترجمة سید محمدباقر موسوی همدانی. تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۸.
طبرسی، ابوعلی فضل‌بن‌الحسن. تفسیر مجمع‌البیان. تألیف محمد بیستونی. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۹۰.
علایی رحمانی، فاطمه. «تحلیلی بر خطبه ۸۰ نهج‌البلاغه»، پژوهش‌های نهج‌البلاغه، شماره ۹ و ۱۰ (بهار ۱۳۸۳): ۱۱۲-۱۳۴.
فضل‌الله، محمدحسین. زن از نگاهی دیگر. ترجمة مجید مرادی. تهران: چاپ و نشر بین‌الملل، ۱۳۸۶.
فیاض، محمداسحاق. جایگاه زن در نظام سیاسی اسلام. ترجمة سرور دانش. تهران: دفتر حاج شیخ محمداسحاق فیاض، ۱۳۹۲.
قرائتی، محسن. تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، ۱۳۸۳.
قرشی، علی‌اکبر. قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۴.
کریمیان، محمود. «اعتبار و مفهوم‌سنجی روایات کاستی عقل زنان»، فصلنامه علمی علوم حدیث ۱۶، شماره ۶۲ (زمستان ۱۳۹۰): ۹۰-۱۱۸.
مخلصی، عباس. «سخن امام علی (ع) درباره زن و بازکاوی دیدگاه‌ها»، حوزه ۳۰، شماره ۱۶۷ (فروردین ۱۳۹۲): ۱۲۱-۱۵۸.
مرادی، مجید. «زن، واقعیت‌ها و پرسش‌ها (گفت‌وگو با آیت‌الله سید محمدحسین فضل‌الله)»، مجله پیام زن، شماره ۱۳۵ (خرداد ۱۳۸۲): ۲۰-۳۵.
مطهری، مرتضی. پاسخ‌های استاد. تهران: نشر صدرا، ۱۳۹۳.
مطهری، مرتضی. درسهایی از قرآن. قم: مهر، ۱۳۶۰.
مطهری، مرتضی. نظام حقوق زن در اسلام. تهران: مؤسسه انتشارات صدرا، ۱۳۹۶.
مکارم شیرازی، ناصر. برگزیده تفسیر نمونه. تنظیم: احمد علی بابایی. تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶.
مکارم شیرازی، ناصر. پیام امام امیرالمؤمنین علیه‌السلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵.
ناصحی، محمد، و لیلا السادات مروجی. «واژه‌شناسی خویشاوندی در قرآن»، دوفصلنامه پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن ۷، شماره ۱۴ (فروردین ۱۳۹۸): ۲۰۹-۲۲۸.
ناظمی اشنی، محمدحسین، و مهدی مردانی (گلستانی). «تحلیل رابطه عبادت با ایمان در خطبه ۸۰ نهج‌البلاغه»، آموزه‌های حدیثی ۴، شماره ۷ (شهریور ۱۳۹۹): ۲۳-۴۲.
ب- منابع عربی:
ابن‌کثیر. تفسیر القرآن العظیم. المحقق: محمدحسین شمس‌الدین. بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمدعلی بیضون، ۱۹۹۸ میلادی.
خوئی، حبیب‌الله‌بن‌محمدهاشم. منهاج البراعه فی شرح نهج‌البلاغه. تصحیح و تهذیب: ابراهیم المیانجی. جلد ۵. قم: انتشارات دار العلم، ۱۳۴۴.
مغنیه، محمدجواد. فی ظلال نهج‌البلاغه. تصحیح: سامی غریری. جلد ۱. قم: مؤسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان، ۱۳۷۸.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.