دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

ارزیابی جواز قرآنی ازدواج موقت در آراء تفسیری فریقین؛ با تأکید بر انسجام، نظم شبکه‌ای و فراعصری بودن متن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ریاضی محض از دانشگاه شیراز، پژوهشگر مستقل، مشهد، ایران.
2 دانش‌آموخته سطح 2 حوزه علمیه از جامعة الزهرای قم، پژوهشگر مستقل، مشهد، ایران.
چکیده
از قدیم در باب جواز ازدواج وقت، در بین مسلمانان اختلاف نظر جدی وجود داشته است. با اینکه برخی فرقه‌ها، با توجه به روایات مورد قبولشان، آن را حرام و برخی آن را حلال می‌شمارند، از نظر جواز قرآنی، اختلاف جدی بین آنان مشاهده نمی‌شود؛ و از نظر بسیاری از مفسران شیعه و سنی، عبارت «فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً» در آیة ‌۲۴ سوره نساء، تنها مجوز قرآنی ازدواج موقت به شمار می‌آید. در این مقاله، با در نظر گرفتن قرآن به‌عنوان یک متن دقیق و منسجم نشان داده می‌شود که عبارت یادشده، بر این موضوع دلالت ندارد و بیان قانونی در ازدواج دائم است. برای اثبات این مطلب، با بررسی آیاتی که در آنها سخنی از دادن اجر به همسر است، نشان داده می‌شود که پرداخت اجر، قانونی در ازدواج دائم است. سپس، دلایل قرآنی مفسران بر مشروعیت ازدواج موقت و همچنین، ایراداتی که به دلالت استمتاع بر ازدواج دائم گرفته‌اند، از مقالات پژوهشی و کتاب‌ها استخراج، دسته‌بندی و پاسخ داده شده است. در پایان، فهم نویسنده از آیة ۲۴ سوره نساء و ایرادات وارد بر فهم رایج تفسیری از آیه بیان شده است. نتیجة مقاله آن است که از منظر قرآن، برای تنظیم روابط جنسی زن و مرد، فقط یک نوع ازدواج مجاز است که از آن با نام «نکاح» یاد شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluation of the Quran's Permission Temporary Marriage in Quran Exegesis; Emphasizing the Coherence, Network Order and Trans-historicity of the Text

نویسندگان English

Fatemeh Sadat Hosseini 1
Bibi Zahra Hosseini Jahanabad 2
1 Graduated with a master's degree in pure mathematics from Shiraz University, Free researcher, Mashhad, Iran.
2 Second Level of Seminary from jameat-al’zahra of Qom, Free Researcher, Mashhad, Iran.
چکیده English

Temporary marriage is one of the most controversial topics among Muslims, about its permissibility. Even though some sects, according to their accepted hadiths, consider it haram and some others consider it halal, there is no serious difference between them, in terms of its Qur’anic permission; and by shia, and many of sunni commentators, the phrase “فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً” in the verse 24 of surah an-Nisa is considered as a permit for temporary marriage in the Quran. In this article, assuming the Qur’an as a coherent and exact text, by examining the verses on paying remuneration we show the phrase, which is taken to be the only Qur’anic permit for temporary marriage, does not imply that; and it just expresses a law in permanent marriage. Then, the Qur’anic reasons of commentators on the legitimacy of temporary marriage, as well as the flaws that they have taken to the ideas like the writer’s is extracted from research articles and books, and then answered to them. The conclusion is that if Qur’an is considered as a text, no license can be found for any non-permanent marriage, whether temporary marriage, white marriage, misyar or any other name and definition. In the Qur’an, sexual intercourse is allowed only in case of permanent marriage which is mentioned by the word “نِکاح”, everywhere.

کلیدواژه‌ها English

An-Nisa: 24
Network Order
Qur’an as a Text
Temporary Marriage
Text Coherence
Thematic Interpretation of Qur’an by Qur’an
سیاهه منابع
الف-منابع فارسی:
قرآن کریم.
آجیلیان مافوق، محمدمهدی، محمدحسن رستمی، و سید مصطفی احمدزاده. «نظریه سیستم‌ها و کارکردهای قرآنی آن»، اسلام و پژوهش‌های مدیریتی ۷، شماره ۲ (بهار و تابستان ۱۳۹۷): ۸۳-۱۰۱.
آلوسی، سید محمود. روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.
ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم. لسان العرب. بیروت: دارالفکر، ۱۴۱۴ق.
احمدی، کامیل. خانهای با در باز: پژوهشی جامع در بابِ ازدواج سفید در ایران. لندن: مهری، ۱۳۹۹.
احمدی، کامیل. خانهای بر روی آب: پژوهشی جامع در بابِ صیغه محرمیت و ازدواج موقت در ایران. تهران: شیرازه، ۱۳۹۸.
ایزدی، مهدی، و زهره اخوان مقدم. «ضرورت، ماهیت و روش استنطاق از منظر روایات اهل بیت(ع)»، مطالعات قرآن و حدیث ۶، شمارة ۲ (شهریور ۱۳۹۲): ۱۰۳-۱۲۶.
تمیمی آمدی، عبدالرحمن‌بن‌محمد. غررالحکم و دررالکلم. تصحیح: سید مهدی رجائی. قم: دارالکتب‌الاسلامی، ۱۴۱۰ق.
جدی، حسین، حسن نقی‌زاده، و عباس اسماعیلی‌زاده. «تبیین ادله و مستندات نظام‌وارة معنایی قرآن کریم»، آموزه‌های قرآنی ۱۹، شماره ۳۵ (فروردین ۱۴۰۱): ۱۵۹-۱۹۲.    
جصاص، احمدبن‌علی. احکام القران جصاص. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.
حاجی‌اسماعیلی، محمدرضا، و داوود اسماعیلی. «بررسی مستندات قرآنی- روایی فریقین در حکم ازدواج موقت و پیامدهای آن»، آموزه‌های فقه مدنی۴، شماره ۶ (دی ۱۳۹۱): ۶۵-۸۸.
حسینی، فاطمه سادات. «تبیین ارتباط شرط و جزای آیه سوم سوره نساء: با تأکید بر ارتباط مضمونی و مفهومی آیة ۱۲۷ و ۳ سوره نساء» در: مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن کریم؛ روش‌ها، گونه‌ها و نمونه‌ها (مجموعه مقالات اولین همایش بینالمللی مطالعات میانرشتهای قرآن)، به کوشش: قاسم درزی، ۹۴۵-۹۶۲. تهران: قاسم درزی (ناشر مؤلف)، ۱۴۰۱.
حسینی، فاطمه سادات، و بی‌بی زهرا حسینی جهان‌آباد. «بازخوانی و تأویل آیات شهادت (گواهی)؛ با تمرکز بر آیه ۲۸۲ سوره بقره»، تأویلات قرآنی ۳، شماره ۶ (شهریور ۱۴۰۰).
 راغب اصفهانی، حسین‌بن‌علی. المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دارالعلم الشامیه، ۱۴۱۲ق.
رضایی اصفهانی، محمدعلی. «شیوه‌های تفسیر موضوعی قرآن کریم»، پژوهش‌نامه قرآن و حدیث،  شماره ۶ (بهار و تابستان ۱۳۸۸): ۲۹-۴۸.
ستوده‌نیا، محمدرضا، و مهدی حبیب‌اللهی. «بررسی دیدگاه مفسران شیعه، سنی و مستشرقان در خصوص آیات تحریف‌نمای آیه متعه»، مطالعات قرآن و حدیث ۷، شماره ۲ (شهریور ۱۳۹۳): ۶۳-۸۹.
سیستانی، سید علی. توضیح‌المسائل. قم: نورالمبین، ۱۳۹۲.
شریفی، صالحه، علیرضا قائمی‌نیا، و غلام محمد شریعتی. «بررسی قواعد مشترک تفسیر قرآن به قرآن و نظریه میدان معنایی بر اساس روش علامه طباطبایی و ایزوتسو»، تحقیقات علوم قرآن و حدیث ۱۷، شماره ۱ (بهار ۱۳۹۹): ۱۲۷-۱۵۸.
شریفی، محمد، و محمدرضا شاهرودی. «پیامدهای اندیشه‌های اخباریان در حوزه پژوهش‌های قرآنی»، آموزه‌های قرآنی۱۳، شماره ۲۳ (خرداد ۱۳۹۵): ۱۷۱-۱۹۰.
صفره، حسین، مجید معارف، و منصور پهلوان. «استنطاق قرآن»، پژوهش‌های قرآن و حدیث ۴۳، شماره ۱ (۱۳۸۹): ۱۳۹-۱۶۳.
طباطبایی، سید محمدحسین. تفسیر المیزان. ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۰.
طباطبایی، سید هادی. حدیث نواندیشان دینی (یک نسل پس از عبدالکریم سروش). تهران: کویر، ۱۳۹۷.
طریحی، فخرالدین. مجمع البحرین. تهران: کتاب‌فروشی مرتضوی، ۱۳۷۲.
عمید زنجانی، عباسعلی. مبانی و روش‌های تفسیر قرآن. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۷.
فخر رازی، محمدبن‌عمر. مفاتیح الغیب. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.
فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد. کتاب العین. قم: دارالهجرة، ۱۴۰۵ق.
قابل، احمد. احکام بانوان در شریعت محمدی(ص). «کانال تلگرامی شریعت عقلانی»، دسترسی در ۳۰/۷/۱۴۰۲، https://t.me/shariat_aghlani.
قرطبی، محمدبن‌احمد. الجامع الاحکام القرآن. تهران: ناصرخسرو، ۱۳۶۴.
قوجائی خامنه، مریم، و سید محمود طیب‌حسینی. «بررسی تطبیقی آیة استمتاع در نگاه مفسران فریقین»، پژوهش‌های تفسیر تطبیقی ۲، شماره ۱ (خرداد ۱۳۹۵): ۳۵-۶۰.
کریمی، مصطفی. «فرآیند نظریه‌پردازی قرآنی در حوزة تفسیر موضوعی»، مطالعات قرآن و حدیث ۱۳، شماره ۱ (مهر ۱۳۹۸): ۱۸۹-۲۱۷.
کشیک‌نویس رضوی، سید کمال، عباس احمدوند، و محمد رحیم بیرقی. «تحولات سیاسی- اجتماعی جهان اسلام در سده‌های سیزدهم و چهاردهم هجری و تأثیر آن بر شکل‌گیری رویکردهای نوین به تفسیر قرآن»، پژوهش‌نامة قرآن و حدیث ۱۰، شماره ۲۰ (بهار و تابستان ۱۳۹۶): ۱۱۱-۱۲۶.
مهریزی، مهدی. شخصیت و حقوق زن در اسلام. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۹۰ش.
میرجلیلی، علی‌محمد، عباس کلانتری خلیل‌آباد، و محمد شریفی. «تحلیلی بر دیدگاه تفسیری قرآن به قرآن علامه طباطبایی(ره)»، کتاب قیم ۲،  شماره ۷ (مهر  ۱۳۹۱): ۵۳-۸۲.
 هاشمی، سید حسین. «نقدی بر ازدواج موقت در فقه عامه»، مطالعات راهبردی زنان ۹، شماره ۳۵ (بهار ۱۳۸۶): ۱۰۰-۱۲۸.
یساقی، علی‌اصغر. «شباهت مبانی تفسیر موضوعی برون‌گرایانه و هرمنوتیک»، فقه و تاریخ تمدن ۱، شماره ۱ (فروردین ۱۳۹۴): ۱۰۳-۱۲۰.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.