دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

دوفصلنامۀ علمی دین و دنیای معاصر

بررسی دیدگاه مفسران درباره دستور قرآنی ﴿وَ اهجُرُوهُنَّ فِی المَضَاجِعِ﴾

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حکیم سبزواری، خراسان رضوی، ایران.
10.22096/rc.2021.249845
چکیده
چکیده
یکی از آیات بحث‌برانگیز قرآن کریم آیة 34 سوره مبارکه نساء است که پیرامون مسائل خانواده و روابط زناشویی و سرپرستی مرد در این کانون گفتگو می‌کند. در این آیه زنان به دو گروه صالحه و ناشزه تقسیم شده‌اند و برای درمان نشوز آنان، سه راهکار بیان شده که یکی از آن‌ها «هِجر» زنان در خوابگاه‌هایشان است. پژوهش پیش رو، برای یافتن مفهومی نزدیک‌تر به‌واقع، با روش توصیفی-تحلیلی دیدگاه‌ مفسران را درباره مفهوم دستور قرآنی ﴿وَ اهجُرُوهُنَّ فِی المَضَاجِعِ﴾ مورد بررسی و تحلیل قرار داده و پس از بررسی بسیاری از تفاسیر، نتیجه می‌گیرد که اقوال مفسران درباره این بخش از آیه به شش معنای عدم آمیزش، پشت کردن، ترک خوابگاه، سخن نگفتن، درشتی و بدزبانی، بستن و زندانی کردن تقسیم می‌شوند و به نظر می‌رسد بهترین معنا، معنای نخست، یعنی عدم آمیزش و ترک جماع باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the Views of Commentators on the Qur'anic Order (and Abandon Them in Their Beds)

نویسندگان English

Hamid Nosrati 1
Farzad Dehghani 2
1 Master of Quranic and Hadith Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Hakim Sabzevari University, Khorasan Razavi, Iran.
چکیده English

One of the Controversial verses of the Holy Qur'an is Verse 34 of Surah An_Nisa' which is about Family issues and Guardianship in this Center. In this Verse, Women are Divided into two Groups, the Righteous and the unrighteous, and three Solutions have been stated for their incurable treatment that on of them is the abandonment of women in their dormitories. The Forthcoming Research, in Order to find a Concept that is close to Reality by Descriptive_Analytical Method Examined the Commentators' views on the Qur'anic concept (and abandon them in their beds), after reviewing many interpretations , conclude that the commentators about this part of the Verse, they are divided into six senses: non_intercourse, turning your back, leaving the dormitory, harshness, and swearing, closing and Imprisonment and the best meaning seems to be the first meaning, that is non_intercourse and abstinence.

کلیدواژه‌ها English

Woman in the Qur'an
Beating Women
Leaving Woman
Incurable Woman
  • کتاب­نامه

    الف- کتب و مقالات

    • قرآن کریم.
    • ابن اثیر، مبارک ‏بن محمد (1399 ق)، النهایه فی غریب‏الحدیث و الأثر، تحقیق طاهر احمد الزاوی و محمود الطناحی، بیروت: المکتبةالعلمیه.
    • ابن عاشور، محمد الطاهر بن محمد الطاهر (1984 م)، التحریر و التنویر، جلد 5، تونس: التونیسة للنشر.
    • ابن عطیه اندلسی، عبدالحق ‏بن غالب (1422 ق)، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب ‏العزیز، تحقیق عبد السلام عبد الشافی محمد، جلد 2، بیروت: دارالکتب‏العلمیه.
    • ابن فارس، ابوالحسین (1399 ق)، مقاییس‏اللغة، تحقیق و ضبط عبدالسلام محمدهارون، جلد 6، قم: دار الکتب‏ العلمیه.
    • ابن کثیر، اسماعیل ‏بن عمر (1410 ق)، تفسیر القرآن ‏العظیم، چاپ دوم، قاهره: دارالحدیث.
    • ابن منظور، محمد بن مکرم (1405 ق)، لسان العرب، جلد 5، قم: نشر ادب الحوزه.
    • ابوالفتوح رازی، جمال‏الدین (1398 ق)، روض الجنان و روح الجنان، تصحیح میرزا ابوالحسن شعرانی بتصحیح علی غفاری، جلد 3، تهران: اسلامیه.
    • ابوحیان، محمد بن یوسف (1413 ق)، تفسیر البحرالمحیط، تحقیق احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، جلد 3، بیروت: دارالکتب العلمیه.
    • ابوزهره، محمد بن احمد (بی‌تا)، زهرة التفاسیر، جلد 3، بی‌جا: دارالفکر العربی.
    • ارمی علوی، محمد امین بن عبدالله (1421 ق)، حدائق الروح و الریحان فی روابی علوم القرآن، اشراف و مراجعه هاشم محمد علی‏ بن حسین مهدی، جلد 6، بیروت: دار طوق النجاة.
    • أزدی، مقاتل ‏بن سلیمان (1424 ق)، تفسیر مقاتل‏ بن سلیمان، تحقیق احمد فرید، بیروت: دار النشر- دارالکتب العلمیه.
    • أزهری، محمد بن احمد (1422 ق)، تهذیب اللغه، تحقیق ریاض زکی قاسم، جلد 4، بیروت: دارالمعرفه.
    • آلوسی، شهاب‏الدین محمود بن عبدالله (1405 ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، جلد 5، بیروت: دار إحیاء‏التراث‏العربی.
    • بروجردی، سید ابراهیم (بی‌تا)، تفسیر جامع، جمع‌آوری شده بر اساس تفسیر امام و عیاشی و کتب معتبر به انضمام ترجمة تفسیر علی‏ بن ابراهیم قمی، جلد 2، تهران: انتشارات کتابخانة صدر.
    • بغوی، حسین ‏بن مسعود (1417 ق)، معالم‏التنزیل، تحقیق محمدعبدالله النمر-عثمان جمعه و سلیمان مسلم‏الحرش، جلد 2، چاپ چهارم، بی‌جا: دار طیبة للنشر و التوزیع.
    • بیضاوی، عبدالله‏ بن عمر (1418 ق)، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، اعداد محمد عبدالرحمن مرعشلی، جلد 2، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    • ثعلبی، احمد بن ابراهیم (1422 ق)، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، تحقیق احمد فرید، جلد 3، بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
    • جوهری، اسماعیل ‏بن حماد (بی‌تا)، الصحاح اللغة، تحقیق دکتر احمد عبدالغفور عطار، جلد 2، مصر: دارالکتاب العربی.
    • حویزی، عبد علی ابن جمعه (1392)، تفسیر نورالثقلین، ترجمة گروهی از فضلای حوزه تفسیر زیر نظر استاد عقیقی بخشایشی، جلد 2، چاپ دوم، قم: انتشارات نوید اسلام.
    • دهخدا، علی‏اکبر (1377)، لغت‏نامه دهخدا، جلد 15، چاپ دوم، تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران با همکاری انتشارات روزبه.
    • رازی، فخرالدین محمد بن عمر (بی‌تا)، التفسیر الکبیر، جلد 10، چاپ سوم، بی‌جا.
    • راغب اصفهانی، حسین ‏بن محمد (1412 ق)، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی، دمشق-بیروت: دار العلم-الدارالشامیه.
    • رشیدرضا، محمد (1414 ق)، تفسیر المنار، جلد 5، بیروت: دارالمعرفة.
    • زبیدی، محمد بن محمد (1386 ق)، تاج‏العروس، جلد 3، بیروت: دار لیبیا.
    • زحیلی، وهبة بن مصطفی (1418 ق)، التفسیر المنیر فی‏العقیدة و الشریعة و المنهج، جلد 5، بیروت-دمشق: دارالفکر المعاصر.
    • زمخشری، جارالله محمود بن عمر (1389)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، ترجمه مسعود انصاری، تهران: ققنوس.
    • زمخشری، جارالله محمود بن عمر (1419 ق)، أساس‏البلاغة، تحقیق محمد باسل عیون السود، جلد 2، بیروت: دارالکتب العلمیة.
    • سجادی، سید ابراهیم (1380)، «قوامیت مردان بر زنان در خانواده»، مجله پژوهش‌های قرآنی، شماره 25 و 26، صص 132 –
    • سلطانی، محمدعلی (1387)، «نگاهی به آیه 34 سورة نساء»، مجله بینات، سال پانزدهم، شماره 1، صص 6 –
    • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر (1403 ق)، الدر المنثور فی التفسیر المأثور، جلد 2، بیروت: دارالفکر.
    • شبر، عبدالله (1410 ق)، تفسیر القرآن الکریم، چاپ دوم، قم: مؤسسة دار الهجرة.
    • صابونی، محمد بن علی (بی‌تا)، صفوة التفاسیر، چاپ نهم، قاهره: دارالصابونی للطباعة و النشر و التوزیع.
    • صادقی تهرانی، محمد (1388)، ترجمان فرقان، بی‌جا: شکرانه.
    • طباطبائی، سید محمد حسین (1344 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، به قلم سیدمحمد خامنه، جلد 8، چاپ دوم، قم: دارالعلم.
    • طبرسی، فضل ‏بن حسن (1349 ق)، مجمع‏البیان فی تفسیر القرآن، مترجم دکتر احمد بهشتی، تنظیم و تصحیح موسوی دامغانی، جلد 5، بی‌جا: مؤسسة انتشارات فراهانی.
    • طبری، محمد بن جریر (1407 ق)، جامع‏البیان فی تفسیر القرآن، جلد 4، قاهره: دارالحدیث.
    • طریحی، فخرالدین (1386)، مجمع‏البحرین، تحقیق سیداحمد حسینی، جلد 3، تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریه.
    • طوسی، محمد بن حسن (1431 ق)، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق احمد حبیب قصیر العاملی، تصحیح مرکز الإمام الحسن المجتبی، جلد 3، بی‌جا: الأمیرة.
    • عاملی، ابراهیم (بی‌تا)، تفسیر عاملی، جلد 2، تهران: کتابفروشی صدوق.
    • فراهیدی، خلیل بن احمد (1405 ق)، العین، تحقیق دکتر مهدی المخزونی و دکتر باراهیم السامرائی، جلد 3، قم: مؤسسة دارالهجرة.
    • فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1398 ق)، القاموس المحیط، جلد 2، چاپ سوم، الهیئة المصریه العامة الکتاب.
    • فیومی، احمد بن محمد بن علی (1119 ق)، المصباح المنیر، تحقیق دکتر عبدالعظیم الشناوری، قاهره: دارالمعارف.
    • قرطبی، محمد بن احمد (1405 ق)، الجامع لأحکام القرطبی، جلد 5، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    • قمی، علی‏ بن ابراهیم (1363)، تفسیر القمی، تحقیق طیب موسوی جزایری، قم: دار الکتاب.
    • کاشانی، مولی فتح الله (1388)، تفسیر خلاصه منهج الصادقین، تحقیق حسن حسن‌زاده آملی، چاپ سوم، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
    • لاهیجی، بهاءالدین محمد بن شیخعلی (1381 ق)، تفسیر شریف لاهیجی، مقدمه و تصحیح میر جلال‌الدین حسینی ارموی، بی‌جا: مؤسسة مطبوعاتی علمی.
    • مصطفوی، حسن (1386)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، جلد 11، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    • معموری، علی و زهرا خوش‏سخن مظفر (1389)، «بررسی سیر تطور فهم مفسران از قیمومیت و ضرب در آیه 34 سوره نساء»، مجله صحیفه مبین، شماره 47، صص 42-60.
    • مغنیه، محمدجواد (1426 ق)، التفسیر الکاشف، جلد 2، چاپ سوم، بی‌جا: دارالکتاب الإسلامی.
    • مکارم شیرازی، ناصر (1354)، تفسیر نمونه، با همکاری گروهی از دانشمندان، جلد 3، تهران: دارالکتب الإسلامیه.
    • میبدی، ابوالفضل رشیدالدین (1376)، کشف‏الأسرار و عدة الأبرار معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصاری، سعی و اهتمام علی اصغر همت، جلد 2، چاپ ششم، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
    • میرزا خسروی، علیرضا (1390 ق)، تفسیر خسروی، جلد 2، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
    • نیشابوری، علی‏بن احمد (بی‌تا)، أسباب النزول، بی‌جا: مؤسسه الحلبی و شرکاه للنشر و التوزیع.

     

    ب- وب­سایت‌های اینترنتی

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.