نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دپارتمان علوم سیاسی، دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

تحولات انقلابی و غیر انقلابی گسترده در واپسین دهه­های پایانی قرن بیستم در اقصی نقاط جهان، ازجمله پیدایش الاهیات رهایی‌بخش در ضمن انقلاب­های آمریکای لاتین و اروپای شرقی، پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ظهور انقلاب­های رنگی در آسیای میانه، پیدایش شبه انقلاب­های عربی در خاورمیانه، گسترش فرهنگ­های غیر مسیحی در اروپای غربی و پیدا شدن حادثه تروریستی یازدهم سپتامبر در ایالات‌متحده، شرایط جدیدی را برای جهانیان رقم زد. شرایط نوین پیچیده و فراگیر آموزه­های بنیادین تجدد، ازجمله سکولاریسم را با مشکلات جدی مواجه ساخت. در پاسخ به چنین وضعیت بحرانی جدید، ایده «پست­سکولار» در آغاز قرن بیست­ویکم تولد یافت. متفکران پست­سکولار با تجدیدنظرطلبی جدی در سکولاریسم، می­کوشند پذیرش نقش مذهب در حوزه عمومی را با شرایط ویژه­ای به رسمیت بشناسند. شبیه‌سازی وارونه این شرایط در جهان سوم می­تواند تجدیدنظرطلبی در جامعه اسلامی جدید را در پی داشته باشد. این نوشتار از طریق بازخوانی این تحولات به‌عنوان زمینه پیدایش عصر پست­سکولار و بازفهمی چنین عصری، درنهایت می‌کوشد با الهام از دستاوردهای چنین عصری، برای حل معضلات فرهنگی-سیاسی جوامع اسلامی نیز در شرایط جدید تاریخی، راه‌حلی جدید جستجو کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Reconsidering the Place of Religion in the Postsecular Society

نویسنده [English]

  • Mahmoud Shafiee

Associate Professor, Department of Political Science, Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

In the late decade of twentieth century in all over the world, revolutionary and none-revolutionary developments, including: raising of emancipatory theology in the time of Latin America and Eastern Europe revolutions, victory of Islamic revolution in Iran, the collapse of the Soviet Union and, consequently, the emergence of color revolutions in the Middle Asia, appearance of Arabic Refolutions in the Middle East, spread of none-Cristian cultures in the Western Europe and the terroristic event of September  11, created a new condition of the world. Complex and pervasive new conditions have seriously challenged the fundamental teachings of modernity, including secularism. To reply to this new critical situation, the idea of postsecular, in the beginning of the twenty first century, appeared. The postsecular thinkers, by serious revision on secularism, on the special conditions, try to officially approve the role of the religion in the public hemisphere. In an inverted way, Similarizing these conditions in the Islamic world, it would require a revisionism in the Islamic societies. The present research, rereading these developments, as a context for arising postsecular age, and reunderstanding the requirements of such an age and inspiring from of the achievements of this new age, try to find a new solution to the current politico-cultural challenges of the Islamic societies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Secularism
  • Secularization
  • Emancipatory Theology
  • Postsecular
  • Religion
  • Fundamentalism
-        اسپوزیتو، جان. ال (1382)، انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن، مترجم محسن مدیرشانه­چی، چاپ اول، تهران: باز.
-        اسماعیلی، مصطفی (1394)، فروپاشی نظام­های عربی؛ مقدمه­ای بر نظم نوین اسلامی(گردآوری و ترجمه)، چاپ اول، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
-        اکری، غلامرضا (1386)، «محراب‌نشینان شورشی: نگاهی به تاریخچه الاهیات آزادی‌بخش»، اخبار ادیان، پیاپی 23، دورۀ پنجم، شمارۀ 2، صص 66-69.
-        امرایی، حمزه (1383)، انقلاب اسلامی ایران و جنبش­های اسلامی معاصر، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
-        برگر، پیتر (1380)، افول سکولاریسم: دین خیزش­گر و سیاست جهانی، مترجم افشار امیری، چاپ اول، تهران: پنگان.
-        بروس، استیو (1387)، مدل سکولار شدن غرب، مترجم محمد مسعود سعیدی، چاپ اول، تهران: گام نو.
-        حاجی ناصری، سعید و محسن توکلیان (1397)، «از انقلاب تا اصقلاب (واکاوی دلایل شکست قیام مردم مصر در سال 2011 م)»، جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دورۀ ششم، شمارۀ 13، صص 171-196.
-        حسینی (آصف)، سید حسن؛ طیبه مقدم و علی رستگار (1382)، «دانش‌نامه دین: رشن، روح‌القدس، شورای دوم واتیکان، معنویت»، ادیان و مذاهب: هفت‌آسمان، دورۀ پنجم، شمارۀ 20، صص 215-228.
-        رازانی، احسان (1383)، «هم‌کاوی نقش مذهب در انقلاب ایران و جنبش­های آمریکای لاتین»، راهبرد، دورۀ 11، شمارۀ 31، صص 203-225.
-        زارعی، آرمان (1397)، پست­سکولاریسم: دین، دولت و حوزه عمومی در غرب، چاپ اول، تهران: نشر نی.
-        مددپور، محمد (1384)، کلیسای مسیح در ادوار تاریخی، چاپ اول، آبادان: پرسش.
-        مصطفوی کاشانی، لیلی (1367)، کلیاتی درباره الاهیات رهایی‌بخش، چاپ اول،تهران: مؤسسه بین‌المللی کتاب.
- Casanova, Jose (2006). “Rethinking Secularization: A Global Comparative Perspective” The Hedgehog Review, Vol. 8, No. 1-2, pp. 7.
- Charles, Taylor (2007). A secular Age, Cambridge, Massachusetts and London: The Belknap Press of Harvard University Press.
- Fackenheim, Emil L (1961). Metaphysics and Historicity Aquinas Lecture, Milwaukee: Marquette University Press.
- Golam Mozumder, Mohammad Nabi (2011). Interrogating post-secularism: Jurgen Habermas, Charles Tailor, and Talal Asad, Pittsburgh: University of Pittsburgh.
- Matlak, Michal (2014). Beyond post-secularism: Religion in political analysis (review chapter) in: Johann P. Arnason, Ireneusz Pawel Karolewski; Religion and politics: European and Global Perspectives, Scotland: Edinburgh University Press.
- Mendieta, Eduardo & Jonathan Vanantwerpen (2011). The Power of Religion in the Public Sphere, New York: Columbia University.
- Possamai, Adam (2017). “Post-secularism in multiple modernities”, Journal of Sociology, Vol. 53, No. 4, pp. 822-835.
- T. Hunter, Shireen (2009). Mediating Islam & Modernity, New Youk: routledge.
-        «عوامل تاریخی پیدایش سکولاریسم» (30/12/1383)، منوچهر صالحی. قابل دسترسی در:
www.secularismforiran.com
-        »A Postsecular World Society? An Interview with Jurgen Haber«
CAPTCHA Image