The Role of “The harmony between ruling and its subject-matter” in correcting Ethical Incompatible Jurisprudential Fatwas

Sadeghian Meshkani, Hasan

doi:10.22096/rc.2025.2063808.1260

The Role of “The harmony between ruling and its subject-matter” in correcting Ethical Incompatible Jurisprudential Fatwas

Document Type : Original Article

Author

Hasan Sadeghian Meshkani

PhD student in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Department of Theology, Mofid University, Qom, Iran.

10.22096/rc.2025.2063808.1260

Abstract

One of the pitfalls in jurisprudential inferences is rigid adherence to literal meanings and neglecting non-verbal clues. One such clue is "The harmony between ruling and its subject-matter." The existence of this "The harmony between ruling and its subject-matter" leads the common understanding (عرف - 'urf) to interpret a statement in a way that preserves the harmony between the ruling and the subject, even if this understanding necessitates modifying the apparent initial meaning of the words. The suitability of the ruling to the subject has various origins, one of which is ethics and human values. That is, the presence of ethical considerations causes the common understanding to consider a ruling suitable for a subject, or vice versa, a ruling unsuitable for a subject. This present study, adopting a jurisprudential-legal (fiqhi-usuli) approach, examines the concept, functions, and roots of the "suitability of the ruling to the subject." Subsequently, by presenting ten examples of rulings seemingly incompatible with ethical principles, it demonstrates how attention to human values can influence the process of inferring from evidence and prevent the issuance of such rulings.

Highlights

سیاهۀ منابع

الف- منابع فارسی و عربی:

قرآن کریم.

ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. عیون أخبار الرضا علیه‌السلام. تحقیق: مهدی لاجوردی. جلد 1. تهران: نشر جهان، 1378ق.

ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. من لا یحضره الفقیه. تصحیح: علی‌اکبر غفاری. جلد 3. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1413ق.

اردبیلی، احمدبن‌محمد. مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. تحقیق: مجتبی عراقی. جلد 11. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1403ق.

اصفهانی، محقق، محمدحسین. حاشیه المکاسب. جلد 2. قم: انوارالهدی، 1418 ق.

انصاری، شیخ مرتضی. المکاسب المحرمه. جلد 3. قم: کنگره بزرگداشت شیخ انصاری، 1415ق.

بحرانی، شیخ یوسف. الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. جلد 25. قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1363ش.

تبریزی، جواد. اسس الحدود و التعزیرات. قم: دفتر مؤلف، 1376ش.

تبریزی، جواد. اسس القضاء و الشهادة. قم: دفتر مؤلف، ]بی‌تا[.

تبریزی، جواد. منهاج الصالحین. جلد 1. قم: مجمع الامام المهدی، 1426 ق.

جمعی از پژوهشگران مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی. فرهنگ نامه اصول فقه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389ش.

حائری حسینی، سید کاظم. القضاء فی الفقه الاسلامی. قم: مجمع فکر اسلامی، 1423ق.

حر عاملی، محمدبن‌حسن. تفصیل وسائل الشیعه. جلد 1، 2، 4، 10، 12، 18، 21، 22، 27، 28، 29. قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام، 1409ق.

حسینی زبیدی، محمدمرتضی. تاج العروس من جواهر القاموس. جلد 2. بیروت: دارالفکر، 1414ق.

حکیم، سید محسن. مستمسک العروة الوثقی. جلد 8، 10، 14. قم: مؤسسه دارالتفسیر، 1416ق.

حلی، شمس‌الدین. معالم الدین فی فقه آل یاسین. تحقیق: ابراهیم بهادری. جلد 2. قم: مؤسسه امام صادق علیه‌السلام، 1424ق.

خمینی، سید روح‌اللّه موسوی. المکاسب المحرمه. جلد 2. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1392ش.

خمینی، سید روح‌اللّه. استفتاءات. جلد 2. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1392 ش.

خمینی، سید روح‌اللّه. الرسائل. جلد 1، 2، 4. قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1409ق.

خمینی، سید روح‌اللّه. کتاب البیع. جلد 2. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1392ش.

خویی، سید ابوالقاسم. فقه الشیعه (کتاب الطهاره). جلد 6. قم: مؤسسه الآفاق، 1418ق.

خویی، سید ابوالقاسم. موسوعة الإمام الخوئی. جلد 1، 5، 6، 18، 20، 25، 32. قم: مؤسسه إحیاء آثار الإمام الخوئی، 1418ق.

روحانی، محمد. المرتقی الی الفقه الارقی(کتاب الزکاة). جلد 2. تهران: دارالجلی، 1376ش.

سبحانی، جعفر. الصوم فی الشریعه الاسلامیه الغراء. جلد 2. قم: مؤسسه امام صادق (ع)، 1420ق.

سبزواری، سید عبدالاعلی. مهذّب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام. جلد 24، 25، 30. قم: مؤسسه المنار، 1413ق.

شبیری زنجانی، سید موسی. کتاب نکاح. جلد 3، 5، 8، 10، 16، 25. قم: مؤسسه پژوهشی رای‌پرداز، 1419ق.

شهید اول، محمدبن‌مکی. الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة. جلد 2. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1417ق.

شهید ثانی، زین‌الدین‌بن‌علی. الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. شرح کلانتر. جلد 9. قم: کتابفروشی داوری، 1410ق.

شهید ثانی، زین‌الدین‌بن‌علی. مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. جلد 8، 13. قم: مؤسسه المعارف الإسلامیة، 1413ق.

صدر، سید محمدباقر. دروس فی علم الأصول. جلد 1. قم: مؤسسه النشر الاسلامی، 1418ق.

صیمری، مفلح‌بن‌حسن. غایة المرام فی شرح شرائع الإسلام. تصحیح: جعفر کوثرانی. جلد 4. بیروت: دارالهادی، 1420ق.

طباطبایی، سید محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. جلد 4. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1417ق.

طوسی، محمدبن‌الحسن. المبسوط فی فقه الإمامیة. تحقیق:سید محمدتقی کشفی. جلد 8. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، 1387ق.

فاضل لنکرانی، محمد. تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة- القضاء و الشهادات. قم: مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم‌السلام، 1427ق.

فرانکنا، ویلیام کی. فلسفه اخلاق. ترجمه هادی صادقی. قم: کتاب طه، ۱۳۸۳ش.

فیاض، محمداسحاق. تعالیق مبسوطه. جلد 2، 8. قم: نشر محلاتی، ]بی‌تا[.

فیاض، محمداسحاق. منهاج الصالحین. جلد 3. قم: دفتر آیت‌اللّه فیاض، ]بی‌تا[.

فیومی، احمدبن‌محمد. المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. جلد 2. قم: انتشارات دارالهجره، 1414ق.

کلینی، محمدبن‌یعقوب. الکافی. تحقیق: علی اکبر غفاری. جلد 1. تهران: دارالکتب الإسلامیة، 1407ق.

گلپایگانی، محمدرضا. کتاب القضاء. تقریر: سید علی میلانی. جلد 1. قم: دارالقرآن الکریم، 1426ق.

لجنه الفقه المعاصر. الفائق فی الاصول. قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، 1441ق.

مجلسی، محمدباقر. بحارالأنوار. تصحیح: جمعی از محققان. جلد 68، 100. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1403ق.

محقق حلی، نجم‌الدین. شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. تحقیق: محمدعلی بقال. جلد 2، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1408ق.

محقق داماد، سید محمد. کتاب الصلاه. تقریر: محمد مؤمن. جلد 2. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1416ق.

مکارم شیرازی، ناصر. العروه الوثقی مع التعلیقات. جلد 2. قم: مدرسه امام علی‌بن‌ابی‌طالب، 1386ش.

مکارم شیرازی، ناصر. القواعد الفقهیة. جلد 1. قم: مدرسه امام امیرالمؤمنین علیه‌السلام، 1411ق.

مکارم شیرازی، ناصر. ربا و بانکداری اسلامی. قم: مدرسه امام علی‌بن‌ابی‌طالب، 1380ش.

منتظری، حسین‌علی. رساله استفتاءات. جلد 2، 3. تهران: نشر سایه، 1384ش.

موسوی اردبیلی، سید عبدالکریم. فقه الحدود و التعزیرات. جلد 4. قم: دانشگاه مفید، 1427ق.

موسوی عاملی، محمدبن‌علی. نهایه المرام فی شرح مختصر شرایع الاسلام. جلد 1. قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1413ق.

مؤمن قمی، محمد. مبانی تحریر الوسیله (القضاء و الشهادات). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1389ش.

نائینی، محمدحسین. المکاسب و البیع. تقریر: محمدتقی آملی. جلد 2. قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1413ق.

نائینی، محمدحسین. منیه الطالب فی حاشیه المکاسب. تقریر: موسی خوانساری نجفی. جلد 1، 2. تهران: مکتبه محمدیه، 1373 ق.

نجفی، محمدحسن. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. تصحیح: عباس قوچانی. جلد 31. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1404ق.

نوری، حسین‌بن‌محمدتقی. مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. جلد 14. قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام، 1408ق.

هاشمی شاهرودی، محمود. مقالات فقهیه. بیروت: مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه، 1417ق.

همدانی، رضابن‌محمدهادی. مصباح الفقیه. جلد 5. قم: مؤسسه الجعفریه لاحیاء التراث، 1376ش.

یزدی، محمدکاظم. العروه الوثقی (المحشی). تحقیق: احمد محسنی سبزواری. جلد 4. قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1421ق.

Keywords

The harmony between ruling and its subject-matter

Jurisprudence and ethics

Rulings incompatible with ethic

Non-verbal clues

Subjects

Quranic Sciences and Theology

Bibliography

The Holy Qur'an.

A group of researchers from the Islamic Information and Documentation Center. Farhangnāmah-i Uṣūl al-Fiqh. Qom: Publications of the Research Institute for Islamic Sciences and Culture, 2010. [In Persian]

Ansari, Shaykh Murtada. al-Makāsib al-Muḥarramah. Vol. 3. Qom: Congress for the Commemoration of Shaykh Ansari, 1994. [In Arabic]

Ardabili, Ahmad ibn Muhammad. Majmaʿ al-Fāʾidah wa al-Burhān. Investigated by Mojtaba Iraqi. Vol. 11. Qom: Islamic Publishing, 1983. [In Arabic]

Bahrani, Shaykh Yusuf. al-Ḥadāʾiq al-Nāḍirah. Vol. 25. Qom: Islamic Publishing, 1984. [In Arabic]

Contemporary Jurisprudence Group. al-Fāʾiq fī al-Uṣūl. Qom: Publications of the Qom Seminary Management Center, 2020. [In Arabic]

Fayyaz, Muhammad Ishaq. Minhāj al-Ṣāliḥīn. Vol. 3. Qom: Publications of Ayatollah Fadel's Office, [n.d.] [In Arabic]

Fayyaz, Muhammad Ishaq. Taʿālīq Mabsūṭah. Vol. 2, 8. Qom: Mahallati Publishing, [n.d.] [In Arabic]

Fayyumi, Ahmad ibn Muhammad. al-Miṣbāḥ al-Munīr. Vol. 2. Qom: Dār al-Hijrah Publishing, 1993. [In Arabic]

Fazel Lankarani, Muhammad. Tafṣīl al-Sharīʿah - al-Qaḍāʾ wa al-Shahādāt. Qom: Aʾimmah-e Aṭhār Jurisprudential Center, 2006. [In Arabic]

Frankena, William, K. Moral philosophy. Translated by Hadi Sadeghi. Qom: Ṭāhā Book Publishing, 2004. [In Persian]

Gulpaygani, Muhammad Rida. Kitāb al-Qaḍāʾ. Report by Sayyid Ali Milani. Vol. 1. Qom: Dār al-Qurʾān al-Karīm, 2005. [In Arabic]

Ha'eri, Sayyed Kazim. al-Qaḍāʾ fī al-Fiqh al-Islāmī. Qom: Majmaʿ-e Fikr-e Islami, 2002. [In Arabic]

Hakim, Sayyed Muhsin. Mustamsak al-ʿUrwah al-Wuthqā. Vol. 8, 10, 14. Qom: Dār al-Tafsīr Publications, 1995. [In Arabic]

Hamadani, Rida ibn Muhammad Hadi. Miṣbāḥ al-Faqīh. Vol. 5. Qom: al-Jaʿfarīyah li-Iḥyāʾ al-Turāth Institute, 1997. [In Arabic]

Hashemi Shahroudi, Mahmud. Maqālāt Fiqhīyah. Beirut: Al-Ghadir Center for Islamic Studies, 1996. [In Arabic]

Hilli, Shams al-Din. Maʿālim al-Dīn. Investigated by Ebrahim Bahadori. Vol. 2. Qom: Imām Sadiq Institute, 2003. [In Arabic]

Hurr Amili, Muhammad ibn Hasan. Wasāʾil al-Shīʿah. Vol. 1, 2, 4, 10, 12, 18, 21, 22, 27, 28, 29. Qom: Āl al-Bayt Publications, 1988. [In Arabic]

Husayni Zobaidi, Muhammad Murtada. Tāj al-ʿArūs min Jawāhir al-Qāmūs. Vol. 2. Beirut: Dār al-Fikr, 1993. [In Arabic]

Ibn Babawayh, Muhammad ibn ‘Ali. Man lā Yahḍuruhu al-Faqīh. Edited by Ali Akbar Ghaffari. Vol. 3. Qom: Islamic Publishing, 2007. [In Arabic]

Ibn Babawayh, Muhammad ibn ‘Ali. ʿUyūn Akhbār al-Riḍā. Investigated by Mahdi Lajvardi. Vol. 1. Tehran: Nashr-e Jahān Publishing, 1959. [In Arabic]

Isfahani, Mohammad Hossein. Ḥāshiyat al-Makāsib. Vol. 2. Qom: Anwār al-Hudā Publishing, 1997.

Khoei, Sayyed Abul-Qasim. Fiqh al-Shīʿah (Kitāb al-Ṭahārah). Vol. 6. Qom: al-Āfāq Institute, 1997. [In Arabic]

Khoei, Sayyed Abul-Qasim. Mawsūʿat al-Imām al-Khoei. Vol. 1, 5, 6, 18, 20, 25, 32. Qom: "Revival of Imam Khoei's Works" Institute, 1997. [In Arabic]

Khomeini, Sayyed Ruhollah. al-Makāsib al-Muḥarramah. Vol. 2. Tehran: Muʾassasah-i Tanẓīm va Nashr-e Āthār-e Imām Khomeini, 2013. [In Arabic]

Khomeini, Sayyed Ruhollah. al-Rasāʾil. Vol. 1, 2, 4. Qom: Isma'iliyan Institute, 1988. [In Arabic]

Khomeini, Sayyed Ruhollah. Istiftāʾāt. Vol. 2. Tehran: Institute for the Arrangement and Publication of Imam Khomeini's Works, 2013. [In Persian]

Khomeini, Sayyed Ruhollah. Kitāb al-Bayʿ. Vol. 2. Tehran: Institute for the Arrangement and Publication of Imam Khomeini's Works, 2013. [In Arabic]

Kulayni, Muhammad ibn Ya'qub. al-Kāfi. Investigated by Ali Akbar Ghaffari. Vol. 1. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyah, 1986. [In Arabic]

Majlisi, Muhammad Baqir. Biḥār al-Anwār. Edited by a group of researchers. Vol. 68, 100. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī, 1982. [In Arabic]

Makarim Shirazi, Nasir. al-Qawāʿid al-Fiqhīyah. Vol. 1. Qom: Imām Ali ibn Abi Talib Seminary, 1990. [In Arabic]

Makarim Shirazi, Nasir. al-ʿUrwah al-Wuthqā maʿa al-Taʿlīqāt. Vol. 2. Qom: Imām Ali ibn Abi Talib Seminary, 2007. [In Arabic]

Makarim Shirazi, Nasir. Usury and Islamic Banking. Qom: Imām Ali ibn Abi Talib Seminary, 2001. [In Persian]

Montazeri, Hossein Ali. Risālah Istiftāʾāt. Vol. 2, 3. Tehran: Sayeh Publishing, 2005. [In Persian]

Muhaqqiq Damad, Sayyed Muhammad. Kitāb al-Ṣalāt. Report by Muhammad Mu'min. Vol. 2. Qom: Islamic Publishing, 1995. [In Arabic]

Muhaqqiq Hilli, Najm al-Din. Sharāʾiʿ al-Islām. Investigated by Muhammad Ali Baqqal. Vol. 2. Qom: Isma'iliyan Institute, 1987. [In Arabic]

Mu'min Qomi, Muhammad. Mabānī Taḥrīr al-Wasīlah (al-Qaḍāʾ wa al-Shahādāt). Tehran: Institute for the Arrangement and Publication of Imam Khomeini's Works, 2010. [In Arabic]

Musavi Ameli, Muhammad ibn Ali. Nihāyat al-Marām. Vol. 1. Qom: Islamic Publishing, 1992. [In Arabic]

Musavi Ardabili, Sayyed Abdul Karim. Fiqh al-Ḥudūd wa al-Taʿzīrāt. Vol. 4. Qom: Mofid University, 2006. [In Arabic]

Na'ini, Muhammad Huseyn. al-Makāsib wa al-Bayʿ. Report by Amuli, Muhammad Taqi. Vol. 2. Qom: Islamic Publishing, 1992. [In Arabic]

Na'ini, Muhammad Huseyn. Munyat al-Ṭālib fī Ḥāshiyat al-Makāsib. Report by Musa Khansari Najafi. Vol. 1, 2. Tehran: Maktabat-e Muhammadiyah, 1994. [In Arabic]

Najafi, Muhammad Hasan. Jawāhir al-Kalām fī Sharḥ Sharāʾiʿ al-Islām. Edited by Abbas Quchani. Vol. 31. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī, 1983. [In Arabic]

Nuri, Husayn ibn Muhammad Taqi. Mustadrak al-Wasāʾil. Vol. 14. Qom: Āl al-Bayt Institute, 1987. [In Arabic]

Rouhani, Muhammad. al-Murtaqā ilá al-Fiqh al-Arqā (Kitāb al-Zakāt). Vol. 2. Tehran: Dār al-Jalī, 1997. [In Arabic]

Sabzevari, Sayyed Abdul-A'la. Muhadhdhab al-Aḥkām. Vol. 24, 25, 30. Qom: al-Manār Institute, 1992. [In Arabic]

Sadr, Sayyid Muhammad Baqir. Durūs fī ʿIlm al-Uṣūl. Vol. 1. Qom: Islamic Publishing, 1997. [In Arabic]

Saymori, Mufallah ibn Hasan. Ghāyat al-Marām. Edited by Jafar Kotharani. Vol. 4. Beirut: Dār al-Hādi, 1999. [In Arabic]

Shahid Awwal, Muhammad ibn Makki. al-Durūs al-Sharʿīyah. Vol. 2. Qom: Islamic Publishing, 1996. [In Arabic]

Shahid Thani, Zayn al-Din ibn Ali. al-Rawḍah al-Bahīyah. Commentated by Kalantar. Vol. 9. Qom: Dāvari Bookstore, 1989. [In Arabic]

Shahid Thani, Zayn al-Din ibn Ali. Masālik al-Afhām. Vol. 8, 13. Qom: al-Maʿārif al-Islāmīyah Institute, 1992. [In Arabic]

Shobeiri Zanjani, Sayyed Musa. Ketāb-e Nekāḥ. Vol. 3, 5, 8, 10, 16, 25. Qom: Rāy Pardāz Research Institute, 1998. [In Persian]

Subhani, Ja'far. al-Ṣawm fī al-Sharīʿah al-Islāmīyah al-Gharraʾ. Vol. 2. Qom: Imam Sadiq Institute, 1999. [In Arabic]

Tabataba'i, Sayyed Muhammad Husayn. al-Mīzān fī Tafsīr al-Qurʾān. Vol. 4. Qom: Islamic Publishing, 1996. [In Arabic]

Tabrizi, Jawad. Minhāj al-Ṣāliḥīn. Vol. 1. Qom: Majma-e Imam Mahdi, 2005. [In Arabic]

Tabrizi, Jawad. Usus al-Ḥudūd wa al-Taʿzīrāt. Qom: Daftar-e Ayatollah Tabrizi, 1997. [In Arabic]

Tabrizi, Jawad. Usus al-Qaḍāʾ wa al-Shahādah. Qom: Daftar-e Ayatollah Tabrizi, [n.d.] [In Arabic]

Tusi, Muhammad ibn al-Hasan. al-Mabsūṭ fī Fiqh al-Imāmiyah. Investigated by Seyyd Muhammadtaqi Kashfi. Vol. 8. Tehran: al-Maktabat al-Murtadawiyah, 1967. [In Arabic]

Yazdi, Muhammad Kazim. al-ʿUrwah al-Wuthqā (al-Muḥashshā). Investigated by Ahmad Muhsini Sabzevari. Vol. 4. Qom: Islamic Publishing, 2000. [In Arabic]

Send comment about this article

Name *

Enter Name.

Email Address *

Enter a valid email address.

Affiliation *

Enter a vaid affiliation.

Comments *

Enter comments (At leaset 10 words)

Security Code *