پژوهش­های آکادمیک در همه قلمرو ها، اگر با رویکردی مساله محور و با هدف روشنگری در زمینه ای صورت گیرد که به کشف رازی اصیل از راز های هستی منجر شود، ارجمند و در خور تقدیر است. در این میان آن دسته از پژوهش ها که با نظر به مسائل و معضلات ناظر به حیطه موسوم به "وضع و حال انسانی" و به قصد گره گشایی از کار فروبسته انسان به انجام می رسند، اهمیتی بیش از پاسخگویی به نیاز آدمی برای دانستن پیدا می کنند.

حوزه مباحث دینی و الهیاتی، که در مجموعه فراختر علوم انسانی و اجتماعی مندرج است، از یکسو به اعتبار خصلت دو گانه این دسته از علوم که از وجهی ناظر به شناخت واقعیتند و از وجه دیگر ناظر به تغییر آن، و از سوی دیگر به واسطه جایگاه رفیع دین در حیطه "وضع و حال انسانی" از موقعیتی ویژه در خانواده رشته ها و دیسیپلین های علمی برخوردارست.

شعار دانشگاه مفید، «پای در سنت و رو به آینده» است و بر این اساس دغدغه ما در این نشریه آن است که از یکسو با توجه به تعالیم قرآنی و سنت اسلامی، و از سوی دیگر با نظر نقادانه به تعالیم و سنت های دینی دیگر، راهی برای درمان دردهای انسان دردمند معاصر بجوییم.

دین و دنیای معاصر از دیدگاههای نقادانه و تحلیلی همه صاحبنظران در مباحث مرتبط با معارف اسلامی و قرآنی به معنای عام کلمه ، و موضوعات مرتبط با مسائل الهیاتی که به پرسش‌ها و دغدغه‌های انسان معاصر مرتبط باشد استقبال می کند.

مقاله پژوهشی
سنجش‌گری هم‌دلانه و ناهم‌دلی سنجش‌گرانه: داوری بین سروش و فنایی، از قبض و بسط تا رویاهای رسولانه
1. سنجش‌گری هم‌دلانه و ناهم‌دلی سنجش‌گرانه: داوری بین سروش و فنایی، از قبض و بسط تا رویاهای رسولانه

میرسعید موسوی‌کریمی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244801

چکیده
  عبدالکریم سروش در فرضیه‌ای موسوم به رویاهای رسولانه، توضیحی طبیعی‌گرایانه از سازوکار وحی و نحوه پدید آمدن قرآن ارائه داده است. در ارائه چنین سازوکار طبیعی، پیش‌فرض هستی‌شناسانه و الهیاتی وی، پذیرش ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
تأملی بر: «الاهیات طبیعی‌شده، متافیزیک حداقلی و فیزیک حداکثری»
2. تأملی بر: «الاهیات طبیعی‌شده، متافیزیک حداقلی و فیزیک حداکثری»

محمد قنبری

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244799

چکیده
  فنایی با فرض اینکه «قبض و بسط تئوریک شریعت»، «بسط تجربه نبوی»، «قرآن کلام محمد (ص)» و «محمد (ص) راوی رؤیاهای رسولانه» آثاری الاهیاتی‌اند، «رویکرد الاهیاتی» سروش را «طبیعی‌شده» ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
زبان رؤیایی دین در نظریۀ رؤیاهای رسولانه
3. زبان رؤیایی دین در نظریۀ رؤیاهای رسولانه

امیر مازیار

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244800

چکیده
  نظریۀ رؤیاهای رسولانه که آخرین نظریۀ عبدالکریم سروش در باب وحی و قرآن محسوب می‌شود، تکمیل کنندۀ برنامه‌ای است که وی از چند دهه پیش در جهت تدوین الاهیاتی سازگار با عقلانیت انتقادی آغاز کرد. در بطن این ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
بازنگری در نگرش فقهی به نهاد ازدواج در پرتو آموزه‌های اخلاقی و قرآنی
4. بازنگری در نگرش فقهی به نهاد ازدواج در پرتو آموزه‌های اخلاقی و قرآنی

سید رسول موسوی؛ ابوالقاسم فنایی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.242640

چکیده
  مناسبات هنجاری حاکم بر نهاد برده‌داری و مناسبات هنجاری حاکم بر خرید و فروش کالا در نگرش رایج فقهی به نهاد ازدواج نقش پر رنگی بازی می‌کنند. با بررسی فتاوای فقیهان در باب نکاح به خوبی می‌توان ردپای تأثیر ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
مردمسالاری با نگاه به آیات بیعت در قرآن و سیرۀ معصومان (ع)
5. مردمسالاری با نگاه به آیات بیعت در قرآن و سیرۀ معصومان (ع)

سید ابوالفضل موسویان

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244804

چکیده
  یکی از موضوعات مهم در مباحث سیاسی، مشروعیت و حقانیت حکومت است؛ در این راستا سؤالاتی مطرح می‌شود؛ سؤالاتی مانند، در اسلام چه حکومت و نظامی مورد قبول است؟ آیا صرف داشتن شرایط رهبری برای آن کفایت می‌کند؟ ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
نوزایی اسلامی و انسان‌گرایی دینی در قرن چهارم هجری
6. نوزایی اسلامی و انسان‌گرایی دینی در قرن چهارم هجری

حمیدرضا شریعتمداری

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244802

چکیده
  قرن چهارم را دوره‌ی نوزایی اسلامی، و گاهی میان پرده‌ی شیعیِ ایرانی در تاریخ اسلام می‌دانند. در این روزگار، شاهد زایش نوعی انسان‌گرایی هستیم که حتما تحت تأثیر مؤلفه‌های ایرانی و شیعی بوده است. این انسان‌گرایی ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
ارزیابی رویکردهای معاصر در تفسیر قرآن برپایه نظریه کارآمدی
7. ارزیابی رویکردهای معاصر در تفسیر قرآن برپایه نظریه کارآمدی

خدیجه احمدی بیغش

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244792

چکیده
  کارآمدی، امری نسبی است که با توجه به اهداف، امکانات و موانع خاص هر پدیده، تغیر می کند. این معیار مورد توجه خاص مکاتب و نظریات مختلف قرار گرفته است. اگرچه نظریه کارآمدی مورد نظر این مکاتب با مسائل دینی ما ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
درآمدی بر تبیین نظام‌مند بودن اخلاق قرآنی
8. درآمدی بر تبیین نظام‌مند بودن اخلاق قرآنی

سید محمد علی ایازی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244791

چکیده
  دربارۀ پیام‌های اخلاقی قرآن دو نظریه وجود دارد: نظریۀ موافقت و نظریۀ مخالفت با نظام‌مندیِ اخلاق قرآنی. نظریۀ نخست به امکان نظام‌مند بودن این مفاهیم و فواید آن در ترسیم رهنمودهای اخلاقی می‌اندیشد و ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
بررسی امکان نظام اقتصادی مبتنی بر قرآن
9. بررسی امکان نظام اقتصادی مبتنی بر قرآن

محمدرضا یوسفی شیخ رباط

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244803

چکیده
  امکان نظام اقتصادی مبتنی بر قرآن کریم از مباحثی است که ذهن برخی از محققان را به خود مشغول داشته است. بر این اساس این نوشتار به بررسی پاسخ سه مسئله نظام سازی قرآنی، وجود و عدم نظام اقتصادی در قرآن و در نهایت ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
باز پژوهی دلالت آیه «اوفوا بالعقود» بر اصل لزوم
10. باز پژوهی دلالت آیه «اوفوا بالعقود» بر اصل لزوم

محمد مهدی مقدادی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244798

چکیده
  از آنجا که قرآن کریم به عنوان مهمترین منبع دین مبین اسلام مورد پذیرش همه مذاهب اسلامی است، اثبات یا عدم اثبات قرآنی بودن منشأ برخی از قواعد حقوقی می تواند تأثیر بسزایی در توجیه یا عدم توجیه آن قواعد میان ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
گذر از دیدگاه‌های شهید مطهری در علوم قرآنی
11. گذر از دیدگاه‌های شهید مطهری در علوم قرآنی

زهرا اخوان صراف

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.243662

چکیده
  ورود مرحوم مطهری در عرصه مطالعات قرآنی با غرض قرآن‌‌شناسی مستقل نبود؛ بلکه مطالعات قرآنی وی مسبوق به تفکر فلسفی و در ضمن اندیشه‌‌‌ اصلاحیِ کلان ایشان برای ارتقای فرد و جامعه مندرج است.این پژوهش ضمن ...  بیشتر
مقاله پژوهشی
بررسی ارتباط جنسیت و میدان معنایی وحی در قرآن مجید
12. بررسی ارتباط جنسیت و میدان معنایی وحی در قرآن مجید

بتول سادات بنیادی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1400

http://dx.doi.org/10.22096/rc.2021.244793

چکیده
  ریشه «وحی» در عربی عصر نزول قرآن فاقد ابعاد جنسیتی بوده‌ است و با نزول قرآن مجید تحول معنایی گسترده‌ای را آغاز می‌کند. در دانش کلام این واژه به نوعی تخصیص معنایی یافته به بشر و سپس به انبیا و ارتباط ...  بیشتر
بررسی سیر تفسیری آیه 34 سوره نساء «الرجـال قوامـون علی النسـاء» از دیدگاه برخی از اندیشمندان معاصر
1. بررسی سیر تفسیری آیه 34 سوره نساء «الرجـال قوامـون علی النسـاء» از دیدگاه برخی از اندیشمندان معاصر

هاشم زارع ابراهیم آباد

دوره 0، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 85-106

چکیده
  نوشتار حاضر به بررسی سیر تفسیری آیه 34 سوره نساء از دیدگاه برخی از اندیشمندان معاصر می‌پردازد. این آیه که به آیه قیمـومیت نیز شـهرت دارد، دارای واژه‌هایی است که در طی قرون متـمادی گذشته تا به حال دستـخوش ...  بیشتر
بررسی تطبیقی دیدگاه آیت‌الله معرفت و علامه طباطبایی در منبعیت گفتار صحابه و تابعان در تفسیر
2. بررسی تطبیقی دیدگاه آیت‌الله معرفت و علامه طباطبایی در منبعیت گفتار صحابه و تابعان در تفسیر

عبدالکریم بهجت پور؛ محسن قمرزاده

دوره 0، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 3-16

چکیده
  «منابع تفسیر» از مباحث پراهمیت در مناهج تفسیری است. این منابع ریشه در وحی و بازتعریف آن دارند یا برگرفته از تلاش عقلانی و تجربۀ بشر در طول قرون و اعصار است. تفاوت مناهج و روش‌های تفسیری، با منابعی ...  بیشتر
جایگاه بنت‌الشاطی در تفسیر ادبی
3. جایگاه بنت‌الشاطی در تفسیر ادبی

اعظم پویازاده؛ محدثه ایمانی

دوره 0، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 39-58

چکیده
  التفسیر البیانی للقرآن الکریم اثر عایشه عبدالرحمن معروف به بنت‌الشاطی از جملۀ آثار موفق گرایش تفسیر ادبی معاصر محسوب می‌شود. بنت‌الشاطی ادعا می‌کند، اصلی‌ترین مبنای فکری امین خولی ـ بنیان‌گذار ...  بیشتر
بررسی آیه 18 سوره زخرف در راستای تصدی مناصب عمومی توسط بانوان
4. بررسی آیه 18 سوره زخرف در راستای تصدی مناصب عمومی توسط بانوان

نفیسه مرادی

دوره 0، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، ، صفحه 37-52

چکیده
  پژوهش حاضر به دنبال بررسی آیه 18 سوره زخرف است که دریابد آیا این آیه بر عدم شایستگی زنان برای تصدی مناصب عمومی دلالت می‌کند یا خیر. ازاین رو به این موضوع پرداخته می‌شود که اندیشمندان مسلمان از این ...  بیشتر
روش طـرح مفهـوم ربوبّیت در قـرآن (نمونه موردی: پنج سوره ابتدای نزول)
5. روش طـرح مفهـوم ربوبّیت در قـرآن (نمونه موردی: پنج سوره ابتدای نزول)

عبدالکریم بهجت پور؛ محمد سلطانی

دوره 0، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 133-154

چکیده
  قرآن کریم ارزنده‎ترین منبع اثرگذار بر همه ابعاد جامعه بشری است و با نظم و سبک ویژه خود، اولین مخاطبان خود را دچار تحولی ماندگار کرد. این تحول معلول همبستگی محتوا و روش قرآن بود و با نزول تدریجی قرآن رابطه ...  بیشتر

حق کپی رایت

دوفصلنامه دین و دنیای معاصر تحت گواهی بین المللی حمایت از حقوق مولفین به صورت cc by مطالب خود را منتشر می کند.

ابر واژگان

نشریات مرتبط